Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10063:2013 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 20433:2012, quy định phương pháp xác định độ bền màu với mài mòn của các loại da. Đây là một trong những tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi trong ngành công nghiệp da giày, may mặc và sản xuất đồ nội thất bằng da, giúp đánh giá khả năng giữ màu của bề mặt da khi chịu tác động ma sát cơ học trong quá trình sử dụng thực tế.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này:

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp thử nghiệm:

• Phương pháp này được thiết kế để xác định mức độ ảnh hưởng của hoạt động mài mòn (chà xát) lên màu sắc của da và mức độ dây màu từ bề mặt da sang các vật liệu tiếp xúc khác.
• Tiêu chuẩn áp dụng cho tất cả các loại da thành phẩm, không phân biệt phương pháp thuộc da, loại chất hoàn thiện bề mặt hay mục đích sử dụng cuối cùng (như da giày, da may mặc, da bọc ghế sofa, da nội thất ô tô).
• Phép thử được tiến hành ở cả hai trạng thái vật lý khác nhau: mài mòn khô (sử dụng vải chà xát khô) và mài mòn ướt (sử dụng vải chà xát đã được thấm ướt bằng nước cất hoặc dung dịch quy định), nhằm mô phỏng toàn diện các điều kiện sử dụng thực tế của sản phẩm da.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, việc viện dẫn các tiêu chuẩn quốc tế liên quan là bắt buộc. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm:

• TCVN 4851 (ISO 3696): Quy định về nước dùng cho phân tích trong phòng thí nghiệm, đảm bảo độ tinh khiết của nước khi làm ướt vải thử nghiệm.
• ISO 105-A02: Thang xám dùng để đánh giá sự thay đổi màu sắc của mẫu thử da sau khi mài mòn.
• ISO 105-A03: Thang xám dùng để đánh giá mức độ dây màu (truyền màu) từ mẫu da sang miếng vải cotton thử nghiệm.
• ISO 105-F09: Tiêu chuẩn quy định về vải thử nghiệm cotton trắng để đảm bảo tính đồng nhất của bề mặt ma sát.
• ISO 2418: Hướng dẫn quy trình lấy mẫu da, vị trí lấy mẫu trên tấm da và số lượng mẫu cần thiết để đảm bảo tính đại diện cho lô hàng.
• ISO 2419: Quy định về môi trường điều hòa mẫu thử (nhiệt độ và độ ẩm tiêu chuẩn) trước khi tiến hành các phép thử vật lý.

Điều 3: Nguyên tắc thử nghiệm

Nguyên tắc của phương pháp thử độ bền màu với mài mòn dựa trên cơ chế tác động cơ học trực tiếp:

• Mẫu thử da được cố định chắc chắn trên bàn phẳng của thiết bị thử nghiệm mài mòn (thường gọi là thiết bị Crockmeter).
• Một ngón ma sát có kích thước và hình dạng tiêu chuẩn, được bọc bằng vải chà xát cotton trắng tiêu chuẩn, sẽ chuyển động tịnh tiến khứ hồi trên bề mặt mẫu da dưới một lực ép không đổi và một hành trình di chuyển xác định.
• Phép thử được thực hiện riêng biệt cho hai trường hợp: vải chà xát khô và vải chà xát ướt (được làm ẩm với tỷ lệ nước cất xác định).
• Sau số chu kỳ chà xát quy định, tiến hành đánh giá mức độ thay đổi màu của mẫu da và mức độ dây màu lên miếng vải cotton bằng cách so sánh trực quan với thang xám tiêu chuẩn dưới nguồn sáng quy định.

Điều 4: Thiết bị và vật liệu thử nghiệm

Để đảm bảo tính chính xác, độ lặp lại và độ tái lập của kết quả thử nghiệm giữa các phòng thí nghiệm khác nhau, tiêu chuẩn đưa ra các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt đối với thiết bị và vật liệu:

• Thiết bị thử mài mòn (Crockmeter): Phải có ngón ma sát chuyển động tịnh tiến theo một đường thẳng với chiều dài hành trình quy định là 100 mm (sai số cho phép cộng trừ 2 mm). Ngón ma sát phải có bề mặt phẳng, hình tròn với đường kính 16 mm (sai số cộng trừ 0,1 mm) và tác dụng một lực ép thẳng đứng ổn định là 9 N (sai số cộng trừ 0,2 N) lên mẫu thử.
• Vải chà xát tiêu chuẩn: Sử dụng vải dệt cotton đã được tẩy trắng, không chứa chất tăng trắng quang học hoặc chất hoàn thiện hóa học, được cắt thành các miếng vuông có kích thước tối thiểu 50 mm x 50 mm để bọc đầu ngón ma sát.
• Nước cất hoặc nước khử ion: Đạt tiêu chuẩn cấp 3 theo TCVN 4851 (ISO 3696), dùng để làm ướt vải chà xát trong phép thử mài mòn ướt. Độ ẩm của vải sau khi vắt phải đạt mức quy định (thường là 95% đến 105% so với khối lượng khô của vải).
• Thang xám đánh giá: Bao gồm thang xám đánh giá sự thay đổi màu (độ tương phản màu) và thang xám đánh giá sự dây màu, phù hợp với ISO 105-A02 và ISO 105-A03.
• Thiết bị chiếu sáng tiêu chuẩn: Buồng so màu sử dụng nguồn sáng nhân tạo D65 (ánh sáng ban ngày tiêu chuẩn) để thực hiện việc đánh giá so màu trực quan một cách chính xác nhất, tránh sai lệch do ánh sáng môi trường.