Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10059:2013 (ISO 15702:1998) về Da - Phép thử độ bền màu - Độ bền màu với giặt máy là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định phương pháp xác định khả năng kháng màu của các loại da khi chịu tác động của quá trình giặt máy dưới các điều kiện tiêu chuẩn. Phương pháp này giúp đánh giá chất lượng sản phẩm da, đảm bảo tính thẩm mỹ và độ bền trong quá trình sử dụng thực tế.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu các nội dung cốt lõi từ Phần mở đầu đến Điều 4 của tiêu chuẩn:

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nghiệm nhằm xác định độ bền màu của tất cả các loại da đối với quá trình giặt bằng máy giặt gia đình hoặc máy giặt công nghiệp dưới các điều kiện quy định từ nhẹ đến mạnh.
• Phương pháp này không chỉ đánh giá sự thay đổi màu sắc của chính mẫu da sau khi giặt mà còn đánh giá mức độ dây màu (loang màu) từ mẫu da sang các loại vải thử kèm tiêu chuẩn được giặt cùng.
• Tiêu chuẩn này áp dụng rộng rãi cho các nhà sản xuất da giày, đồ da, may mặc và các phòng thử nghiệm chất lượng sản phẩm dệt may - da giày tại Việt Nam và quốc tế.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để thực hiện phép thử một cách chính xác và đồng bộ, tiêu chuẩn yêu cầu áp dụng các tài liệu viện dẫn sau đây. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng bản mới nhất:

• TCVN 4851 (ISO 3696): Nước dùng cho phòng thí nghiệm phân tích - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử.
• ISO 105-A02: Vật liệu dệt - Phép thử độ bền màu - Phần A02: Thang màu xám để đánh giá sự thay đổi màu.
• ISO 105-A03: Vật liệu dệt - Phép thử độ bền màu - Phần A03: Thang màu xám để đánh giá sự dây màu.
• ISO 105-F: Vật liệu dệt - Phép thử độ bền màu - Phần F: Vải thử kèm tiêu chuẩn (bao gồm vải đơn xơ hoặc vải đa xơ).

- Nguyên tắc thử nghiệm (Điều 3)

• Một mẫu thử bằng da được chuẩn bị và đặt tiếp xúc trực tiếp với một hoặc hai tấm vải thử kèm tiêu chuẩn (vải dệt từ các loại xơ tiêu chuẩn như cotton, len, polyester, nylon, v.v.).
• Hợp phần gồm mẫu da và vải thử kèm được đưa vào bình chứa của thiết bị giặt cơ học, sau đó được khuấy động cơ học trong môi trường dung dịch giặt chứa chất tẩy rửa chuẩn ở nhiệt độ và thời gian được kiểm soát nghiêm ngặt.
• Sau khi kết thúc chu trình giặt, mẫu thử và vải kèm được lấy ra, xả sạch bằng nước tiêu chuẩn và sấy khô hoặc phơi khô trong điều kiện tự nhiên không có ánh nắng mặt trời trực tiếp.
• Sự thay đổi màu sắc của mẫu da và mức độ dây màu lên các tấm vải thử kèm được đánh giá bằng cách so sánh trực quan với thang màu xám tiêu chuẩn (Grey Scale) dưới nguồn sáng nhân tạo quy định.

- Thiết bị, dụng cụ và thuốc thử (Điều 4)

Để đảm bảo tính khách quan và độ lặp lại của kết quả thử nghiệm, tiêu chuẩn đưa ra các yêu cầu kỹ thuật khắt khe đối với thiết bị và hóa chất sử dụng:

• Thiết bị giặt cơ học (Máy giặt thử nghiệm): Phải là thiết bị chuyên dụng có trục quay hướng tâm, giữ các bình chứa bằng thép không gỉ có dung tích quy định. Thiết bị phải có khả năng duy trì nhiệt độ dung dịch giặt ổn định và tốc độ quay chính xác theo yêu cầu của từng phương pháp giặt cụ thể.
• Chất tẩy rửa tiêu chuẩn: Sử dụng chất tẩy rửa tham chiếu không chứa chất làm sáng quang học (ví dụ: bột giặt chuẩn ECE hoặc bột giặt tiêu chuẩn khác được quy định) để tránh làm sai lệch kết quả đánh giá độ bền màu trực quan.
• Vải thử kèm tiêu chuẩn: Sử dụng vải thử kèm đa xơ (multifibre) loại DW hoặc các loại vải thử kèm đơn xơ phù hợp với tiêu chuẩn ISO 105-F nhằm kiểm tra khả năng bám màu của thuốc nhuộm da lên các loại chất liệu dệt may khác nhau.
• Nước thử nghiệm: Phải sử dụng nước cấp 3 theo tiêu chuẩn TCVN 4851 (ISO 3696) để pha chế dung dịch giặt và xả mẫu, nhằm loại bỏ ảnh hưởng của các ion kim loại hoặc tạp chất có trong nước sinh hoạt thông thường.
• Thang màu xám: Sử dụng thang màu xám chuẩn để đánh giá sự thay đổi màu sắc (theo ISO 105-A02) và thang màu xám đánh giá sự dây màu (theo ISO 105-A03).