Sắc luật số 001/SLT do Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Hồ Chí Minh ban hành nhằm mục đích cấm chỉ mọi hành động đầu cơ về kinh tế, góp phần bảo đảm bình ổn vật giá, thúc đẩy sản xuất, thực hiện kế hoạch Nhà nước, khôi phục kinh tế và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng cũng như những người kinh doanh chính đáng.

Văn bản áp dụng đối với mọi tổ chức và cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh trên thị trường, đặc biệt là các chủ thể có hành vi lợi dụng biến động thị trường để trục lợi bất chính.

Sắc luật đưa ra định nghĩa rõ ràng về hành vi đầu cơ nhằm làm cơ sở pháp lý vững chắc cho việc phát hiện và xử lý vi phạm. Theo đó, đầu cơ được xác định là:

• Hành động của các tổ chức hoặc cá nhân lợi dụng những khó khăn về sản xuất, phân phối, tiêu thụ hoặc tự mình cố ý tạo ra những khó khăn đó.
• Các phương thức thực hiện cụ thể bao gồm vơ vét, cất giấu, tích trữ hàng hóa trái phép, tự ý nâng giá hàng hóa nhằm gây hỗn loạn thị trường.
• Mục đích của các hành vi này là nhằm trục lợi một cách không chính đáng, gây thiệt hại trực tiếp cho người tiêu dùng và ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế quốc dân.

Sắc luật quy định các chế tài nghiêm khắc đối với người vi phạm và đồng phạm, phân chia theo tính chất và mức độ vi phạm bao gồm xử lý hành chính và truy tố hình sự:

• Xử lý hành chính: Ủy ban hành chính cấp tỉnh hoặc thành phố có thẩm quyền cảnh cáo, thu hồi giấy phép đăng ký kinh doanh (có thời hạn hoặc vĩnh viễn), và phạt tiền với mức phạt lên đến 1.000.000 đồng.
• Truy tố hình sự: Đối với các trường hợp nghiêm trọng bị truy tố trước Tòa án, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 01 tháng đến 05 năm, hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 100.000.000 đồng, hoặc áp dụng đồng thời cả hai hình phạt này.
• Biện pháp tư pháp bổ sung: Tịch thu một phần hoặc toàn bộ số hàng hóa phạm pháp, hoặc thực hiện trưng mua số hàng hóa đó tùy theo tính chất vụ việc.

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả thực thi pháp luật, Sắc luật quy định rõ các chính sách nhân đạo và khuyến khích sự tham gia của quần chúng nhân dân trong việc đấu tranh phòng chống đầu cơ:

• Chính sách khoan hồng: Những người có hành vi phạm pháp nhưng tự giác khai báo thành khẩn sẽ được xem xét giảm nhẹ hình phạt một cách thích đáng tùy theo mức độ phạm tội.
• Chế độ khen thưởng: Khuyến khích và khen thưởng xứng đáng cho những cá nhân có công giúp đỡ cơ quan chức năng phát hiện, điều tra hoặc bắt giữ các vụ việc đầu cơ. Chi tiết về chế độ khen thưởng do Thủ tướng Chính phủ quy định bằng nghị định riêng.

Sắc luật phân định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện và tính pháp lý tối cao của văn bản:

• Thủ tướng Chính phủ chịu trách nhiệm quy định chi tiết các cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc khám xét, lập biên bản, tạm giữ tang vật, cảnh cáo và truy tố trước tòa án đối với các hành vi vi phạm.
• Thủ tướng Chính phủ chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành chi tiết toàn bộ nội dung của Sắc luật này.
• Bãi bỏ toàn bộ các luật lệ, quy định trước đây có nội dung trái với Sắc luật này nhằm đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật.