Quyết định 396-TTg được ban hành năm 1994 bởi Thủ tướng Chính phủ nhằm sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý ngoại tệ trong tình hình mới, hướng tới mục tiêu ổn định thị trường tiền tệ và tối ưu hóa việc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Quyết định này áp dụng đối với tất cả các tổ chức, đơn vị kinh tế trong nước, các xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các ngân hàng, công ty tài chính được phép kinh doanh ngoại tệ, cùng các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam.

Quy định về việc gửi và mở tài khoản ngoại tệ (Điều 1)

• Mọi nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu, cung ứng dịch vụ với nước ngoài và các nguồn thu ngoại tệ hợp pháp khác trong nước của các tổ chức, đơn vị đều bắt buộc phải gửi vào tài khoản mở tại các ngân hàng được phép hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Việt Nam.
• Các trường hợp đặc biệt được phép mở tài khoản tiền gửi ngoại tệ ở nước ngoài để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh bao gồm:
  • Các Ngân hàng và Công ty Tài chính đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước để phục vụ kinh doanh và thực hiện các nghiệp vụ thanh toán quốc tế.
  • Các đơn vị thuộc ngành hàng không, hàng hải, bưu điện, bảo hiểm mở tài khoản ngoại tệ ở nước ngoài để thực hiện thu, chi tại chỗ và thanh toán bù trừ quốc tế theo thông lệ.
  • Các xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mở tài khoản ngoại tệ để vay vốn nước ngoài theo quy định của Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
  • Các đơn vị kinh tế của Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ cho phép đặt trụ sở hoạt động sản xuất, kinh doanh ở nước ngoài.
• Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chịu trách nhiệm cấp phép và kiểm tra, giám sát hoạt động của các tài khoản ngoại tệ mở tại nước ngoài này.

Cơ chế sử dụng và bán lại ngoại tệ cho ngân hàng (Điều 2)

• Các tổ chức, đơn vị chỉ được giữ lại một phần ngoại tệ trên tài khoản để phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình.
• Toàn bộ số ngoại tệ còn lại chưa sử dụng trong quý phải bán lại cho các Ngân hàng hoặc Công ty Tài chính được phép kinh doanh ngoại tệ.
• Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các đơn vị có nguồn thu ngoại tệ lớn để tính toán nhu cầu giữ lại hợp lý theo từng quý, đồng thời xác định mức chênh lệch tỷ giá mua - bán hợp lý nhằm bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, tránh gây thiệt hại khi mua bán ngoại tệ với ngân hàng.

Cấm giao dịch ngoại tệ trực tiếp giữa các tổ chức (Điều 3)

• Nghiêm cấm các tổ chức, đơn vị (ngoại trừ các Ngân hàng và Công ty Tài chính được cấp phép) trực tiếp cho vay, thanh toán, mua bán hoặc chuyển nhượng ngoại tệ cho nhau. Mọi giao dịch liên quan đến ngoại tệ bắt buộc phải thực hiện thông qua các tổ chức tín dụng được phép.
• Ngoại tệ của các đơn vị chủ yếu được dùng để thanh toán nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ nước ngoài hoặc trả nợ vay trong và ngoài nước. Việc thanh toán bằng ngoại tệ giữa các đơn vị trong nước chỉ được chấp nhận trong hai trường hợp:
  • Thanh toán qua tài khoản ngoại tệ giữa đơn vị ủy thác và đơn vị nhận ủy thác xuất nhập khẩu.
  • Thanh toán các chi phí dịch vụ cho các tổ chức làm đại lý cho nước ngoài (như bán vé, cước vận tải hàng không, hàng hải, bảo hiểm, tái bảo hiểm nước ngoài, cước bưu điện quốc tế và thanh toán cho đại lý nước ngoài).

Hạn chế lưu hành ngoại tệ và thúc đẩy sử dụng tiền Việt Nam (Điều 4)

• Nhằm thực hiện mục tiêu chỉ lưu hành tiền Việt Nam trên lãnh thổ Việt Nam, các cửa hàng, đơn vị dịch vụ trước đây được phép thu ngoại tệ trong nước phải chuyển sang thu hoàn toàn bằng tiền Việt Nam (VND).
• Các trường hợp ngoại lệ được tiếp tục thu ngoại tệ trực tiếp từ khách hàng dưới sự cấp phép của Ngân hàng Nhà nước gồm: Cửa hàng bán hàng miễn thuế, các cửa hàng dịch vụ phục vụ khách nước ngoài tại sân bay, hải cảng và các địa điểm khác được Thủ tướng Chính phủ cho phép.
• Thống đốc Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm chỉ đạo các tổ chức tín dụng thiết lập mạng lưới bàn đổi tiền rộng khắp tại các khách sạn, trung tâm đô thị lớn để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và du khách đổi ngoại tệ sang tiền Việt Nam.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện (Điều 5 & Điều 6)

• Quyết định 396-TTg chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1 tháng 10 năm 1994.
• Quyết định này sửa đổi, bổ sung một số nội dung về quản lý ngoại tệ tại Điều 7 và Điều 9 của Nghị định số 161-HĐBT ngày 18-10-1988; Điều 1 Quyết định số 337-HĐBT ngày 25-10-1991; và các điểm 1, 2 của Chỉ thị số 330-CT ngày 13-9-1990. Các quy định khác không trái với Quyết định này vẫn tiếp tục có hiệu lực.
• Thống đốc Ngân hàng Nhà nước chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.