Quyết định 2778/PC-ĐB được ban hành năm 1996 bởi Bộ Giao thông Vận tải, ban hành kèm theo Quy chế về tổ chức và hoạt động của trạm cân kiểm tra xe quá tải, quá khổ giới hạn cầu đường, xe bánh xích hoạt động trên đường bộ công cộng (gọi tắt là trạm cân xe) nhằm mục đích bảo vệ hệ thống hạ tầng giao thông đường bộ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quy chế này được áp dụng thống nhất đối với tất cả các trạm cân xe trong phạm vi toàn quốc. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý đường bộ, lực lượng chức năng tham gia hoạt động tại trạm cân (Thanh tra giao thông, Cảnh sát giao thông, Kiểm soát quân sự), các đơn vị trực tiếp quản lý trạm cân, cùng các tổ chức, cá nhân điều khiển phương tiện giao thông đường bộ thuộc diện kiểm tra tải trọng, khổ giới hạn.

Quyền hạn của trạm cân xe trong kiểm tra và xử lý vi phạm

• Được phép dừng các loại xe đang lưu hành để kiểm tra nếu phát hiện dấu hiệu chở hàng quá tải, quá khổ giới hạn cầu đường, hoặc các loại xe bánh xích tự hành đi trực tiếp trên mặt đường gây nguy hại cho công trình đường bộ.
• Kiểm tra giấy phép lưu hành đặc biệt do cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền cấp cho phương tiện.
• Thực hiện cân tải trọng xe, đo khổ giới hạn của xe và hàng hóa, tiến hành xử lý các hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.
• Buộc các lái xe phải thực hiện hạ tải, hạ khổ đối với phần hàng hóa vượt quá giới hạn cho phép trước khi tiếp tục lưu hành.
• Đình chỉ lưu hành phương tiện, tạm giữ các loại giấy tờ liên quan bao gồm giấy phép lái xe, giấy phép lưu hành, đăng ký xe, giấy phép lưu hành đặc biệt trong trường hợp chủ xe hoặc lái xe không chấp hành quyết định xử lý.
• Tổ chức các dịch vụ cẩu, bốc dỡ và bảo quản hàng hóa tạm giữ theo yêu cầu của chủ xe, chủ hàng hoặc lái xe theo mức giá quy định hiện hành của từng địa phương.

Trình tự, thủ tục xử lý vi phạm hành chính và bồi thường thiệt hại

• Về biểu mẫu và hồ sơ: Việc xử lý vi phạm phải sử dụng thống nhất các mẫu biểu in sẵn bao gồm phiếu cân đo, biên bản vi phạm, quyết định xử phạt, biên bản đề nghị chuyển cấp trên xử lý (đối với trường hợp vượt quá thẩm quyền). Các văn bản này phải được đánh máy, không viết tay, phải lưu giữ đầy đủ tại trạm và giao cho lái xe vi phạm giữ 01 bản. Các giấy tờ bị tạm giữ phải được ghi nhận rõ ràng trong biên bản.
• Áp dụng tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ: Phải thực hiện nghiêm túc theo quy định của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính và các văn bản hướng dẫn, nghiêm cấm việc tự ý giải quyết sai lệch. Mọi trường hợp đặc biệt có ý kiến chỉ đạo của các cấp đều phải báo cáo Khu Quản lý đường bộ hoặc Sở Giao thông Vận tải quản lý trạm cân để giải quyết và lưu trữ hồ sơ chứng cứ.
• Hình thức nộp phạt: Người vi phạm thực hiện nộp tiền phạt tại các cơ sở của Kho bạc Nhà nước theo đúng quy định.
• Bồi thường thiệt hại cầu đường: Đối với hành vi gây hư hỏng cầu đường (như xe bánh xích tự hành không có guốc bảo vệ), ngoài việc bị xử phạt hành chính, đối tượng vi phạm buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của công trình hoặc bồi thường thiệt hại tối đa đến 1 triệu đồng. Trường hợp mức thiệt hại vượt quá 1 triệu đồng, trạm phải lập biên bản và chuyển hồ sơ lên cấp có thẩm quyền giải quyết.

Các hành vi nghiêm cấm đối với lực lượng làm nhiệm vụ tại trạm cân

• Tự ý dừng, ngăn cản các phương tiện giao thông không thuộc diện kiểm tra tải trọng, khổ giới hạn theo quy định.
• Thực hiện khám xét, bắt giữ hàng hóa, phương tiện hoặc đồ vật trái quy định của pháp luật.
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để nhũng nhiễu, gây phiền hà, sách nhiễu hoặc nhận hối lộ từ chủ xe, lái xe.
• Có thái độ hống hách, thiếu văn hóa, thiếu lễ độ hoặc có hành vi xâm phạm đến danh dự, sức khỏe, thân thể và tài sản của lái xe cũng như người đi theo xe.
• Chiếm đoạt hàng hóa, tang vật, phương tiện đang bị tạm giữ hoặc thực hiện các hành vi trái pháp luật khác.
• Phạt tiền cho xe đi tiếp mà không yêu cầu hạ tải, hạ khổ đối với phương tiện vi phạm.

Cơ cấu tổ chức, biên chế và nhân sự của trạm cân xe

• Thành phần lực lượng phối hợp: Nhân sự tham gia trạm cân do cơ quan quản lý đường bộ phối hợp với các ngành liên quan thống nhất, trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập. Lực lượng bao gồm: Thanh tra giao thông (lực lượng chủ chốt trực tiếp làm việc với đối tượng kiểm tra, có thể bố trí thêm Thanh tra giao thông của Sở Giao thông Vận tải đối với trạm do Trung ương quản lý); Cảnh sát giao thông (tối thiểu 1 người mỗi ca); Kiểm soát quân sự (từ 1 đến 2 người mỗi ca tại các tuyến đường có nhiều xe quân sự hoạt động). Trường hợp chưa có lực lượng phối hợp, Thanh tra giao thông sẽ đảm nhận toàn bộ nhiệm vụ của trạm.
• Biên chế nhân sự: Tùy thuộc vào lưu lượng xe quá tải, quá khổ trên tuyến đường, biên chế mỗi trạm được bố trí từ 18 đến 28 người.
• Ban lãnh đạo trạm: Gồm Trạm trưởng (do Giám đốc Sở Giao thông Vận tải hoặc Tổng giám đốc Khu Quản lý đường bộ bổ nhiệm, chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý, điều hành, tài sản, hồ sơ, tài chính và chế độ báo cáo) và Phó Trạm trưởng (giúp việc và thực hiện nhiệm vụ theo ủy quyền của Trạm trưởng).
• Tổ chức bộ phận lưu động: Khi được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đồng ý, Giám đốc Sở Giao thông Vận tải hoặc Tổng giám đốc Khu Quản lý đường bộ được ủy quyền giao cho trạm tổ chức một bộ phận lưu động không thường xuyên trong phạm vi 20 km về mỗi phía để tuần tra, phát hiện và xử phạt các xe cố tình đi đường tránh, hạ tải trước trạm hoặc lên tải sau khi qua trạm.

Trang thiết bị kỹ thuật và chế độ hoạt động của trạm

• Trang thiết bị kỹ thuật: Trạm được trang bị cân bàn điện tử. Trong trường hợp chưa lắp đặt kịp hoặc cân bị hỏng đang chờ sửa chữa, hiệu chỉnh, trạm được phép sử dụng cân xách tay nhưng phải đảm bảo độ chính xác và có giấy kiểm định chất lượng còn hiệu lực của cơ quan có thẩm quyền.
• Hệ thống biển báo và niêm yết bắt buộc: Trạm phải trang bị 03 biển tên trạm "Trạm kiểm tra tải trọng xe" bằng sơn phản quang (1 biển trước trạm nền đỏ chữ vàng, 2 biển ở hai đầu cách trạm 50-100m nền xanh chữ trắng). Đồng thời, phải niêm yết công khai bảng tóm tắt nhiệm vụ quyền hạn của trạm, bảng quy định tải trọng giới hạn, bảng mức phạt vi phạm hành chính, bảng sai số cân được phép và các quy định về tăng nặng, giảm nhẹ.
• Chế độ làm việc: Trạm hoạt động liên tục 24/24 giờ tất cả các ngày trong tuần, chia làm 3 ca trực. Mỗi ca phải có trưởng ca điều hành công việc và bắt buộc phải có ít nhất 1 lãnh đạo trạm (Trạm trưởng hoặc Phó trạm trưởng) thường trực để điều hành và xử lý vi phạm.
• Phân công nhiệm vụ trong ca trực: Việc dừng xe do Cảnh sát giao thông đảm nhận; việc cân xe và kiểm tra giấy tờ do Thanh tra giao thông thực hiện; việc kiểm tra quá khổ do Thanh tra giao thông phối hợp với Cảnh sát giao thông; xe tải quân sự do lực lượng Kiểm soát quân sự dừng và kiểm tra.

Chế độ chính sách, khen thưởng và kỷ luật

• Chế độ lương và phụ cấp: Lương và phụ cấp của các thành viên tham gia trạm do cơ quan chủ quản cử đến chi trả. Phụ cấp làm việc trực tiếp tại trạm do đơn vị quản lý trạm chi trả theo quy định hiện hành.
• Khen thưởng và kỷ luật: Cán bộ, chiến sĩ có thành tích xuất sắc trong công tác ngăn chặn xe quá tải, quá khổ sẽ được khen thưởng kịp thời về vật chất và tinh thần. Ngược lại, những nhân viên vi phạm các điều cấm hoặc nội quy kỷ luật của trạm sẽ bị xử lý kỷ luật hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm.

Quy định về việc ngừng hoạt động của trạm cân

Việc ngừng hoạt động của trạm cân vì bất kỳ lý do nào cũng phải do Tổng giám đốc Khu Quản lý đường bộ hoặc Giám đốc Sở Giao thông Vận tải quản lý trạm cân quyết định. Đối với trường hợp ngừng hoạt động lâu dài từ 1 tháng trở lên, phải xin ý kiến chấp thuận bằng văn bản từ Cục Đường bộ Việt Nam và Bộ Giao thông Vận tải trước khi ra quyết định.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Quyết định 2778/PC-ĐB có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Các quyết định trước đây của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các văn bản khác có nội dung trái với Quyết định này đều bị bãi bỏ. Bộ Giao thông Vận tải ủy quyền cho Cục Đường bộ Việt Nam tổ chức chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc hoạt động và tiến hành sơ kết, tổng kết hàng năm đối với các trạm cân xe trên toàn quốc. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, các đơn vị có trách nhiệm báo cáo kịp thời về Bộ Giao thông Vận tải để xem xét, giải quyết.