Ước tính tại Việt Nam, có gần 60% người trưởng thành đang sử dụng tài khoản ngân hàng. Trong bối cảnh thanh toán không dùng tiền mặt trở thành xu hướng tất yếu, thẻ ngân hàng – đặc biệt là thẻ tín dụng – đã trở thành vật bất ly thân của nhiều người. Tuy nhiên, sự tiện lợi luôn đi kèm với những rủi ro bảo mật tiềm ẩn nếu người dùng lơ là cảnh giác.

Cú sốc lộ thông tin 31.000 giao dịch thẻ tín dụng tháng 11/2018

Một trong những sự kiện chấn động khiến cộng đồng người dùng thẻ ngân hàng tại Việt Nam hoang mang tột độ là vụ việc hơn 31.000 thông tin giao dịch thẻ bị tung lên mạng vào ngày 06/11/2018. Các dữ liệu bị rò rỉ bao gồm số thẻ tín dụng (dù đã che mờ một phần), ngày giờ giao dịch, số tiền và địa điểm thực hiện thanh toán. Đáng chú ý, những thông tin này được cho là bắt nguồn từ dữ liệu khách hàng tại một hệ thống điện máy lớn.

Chỉ một ngày sau đó, vào tối 07/11/2018, tình hình trở nên tồi tệ hơn khi hacker tiếp tục phát tán đầy đủ 16 chữ số trên thẻ của các giao dịch nêu trên. Mặc dù các chuyên gia tài chính nhận định rằng để thực hiện rút tiền trái phép, kẻ gian cần có thêm mã CVV/CVC và ngày hết hạn, nhưng việc lộ thông tin định danh thẻ vẫn đặt hàng vạn khách hàng vào tình thế "ngồi trên đống lửa".

Chủ thẻ cần nâng cao cảnh giác để bảo vệ thông tin cá nhân (ảnh minh họa)

Thực tế, đây không phải là trường hợp cá biệt. Đầu năm 2018, một trang web đặt phòng trực tuyến nổi tiếng cũng từng vướng nghi vấn làm lộ dữ liệu thẻ của khách hàng. Những vụ việc này cho thấy lỗ hổng bảo mật không chỉ đến từ phía ngân hàng mà còn từ các đơn vị chấp nhận thẻ (POS) và các cổng thanh toán trực tuyến.

Trách nhiệm bảo mật theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

Đứng trước những rủi ro này, khung pháp lý Việt Nam đã có những quy định rất rõ ràng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Cụ thể, tại Thông tư 19/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các tổ chức phát hành thẻ (ngân hàng) có nghĩa vụ tối thượng trong việc bảo mật thông tin liên quan đến hoạt động thẻ.

Các ngân hàng phải thực hiện đầy đủ các quy trình kỹ thuật nghiệp vụ, trang bị hệ thống công nghệ thông tin an toàn để bảo mật thông tin chủ thẻ, đồng thời phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra sai sót gây thiệt hại cho khách hàng do lỗi của hệ thống bảo mật.

Tuy nhiên, trong thực tế, rủi ro thường phát sinh từ các bên thứ ba như đơn vị bán hàng hoặc do sự tấn công tinh vi của hacker vào các mắt xích yếu nhất trong chuỗi thanh toán.

5 "nguyên tắc vàng" để chủ thẻ tự bảo vệ mình

Để không trở thành nạn nhân của tội phạm công nghệ cao, các chuyên gia tài chính khuyến cáo người dùng cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Bảo mật tuyệt đối thông tin nhạy cảm: Không bao giờ cung cấp số thẻ, ngày hết hạn và đặc biệt là 3 số bảo mật phía sau thẻ (CVV/CVC) cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng.
• Giám sát chặt chẽ khi thanh toán trực tiếp: Khi quẹt thẻ tại siêu thị, nhà hàng hay trung tâm thương mại, hãy luôn giữ thẻ trong tầm mắt. Đừng để nhân viên cầm thẻ đi nơi khác để tránh việc thông tin bị sao chép bằng thiết bị chuyên dụng (skimming).

Luôn quan sát kỹ quá trình nhân viên thực hiện thao tác quẹt thẻ thanh toán (ảnh minh họa)

• Cảnh giác với các đường link lạ: Tuyệt đối không truy cập vào các liên kết gửi qua SMS, Email hoặc mạng xã hội yêu cầu đăng nhập tài khoản ngân hàng. Chỉ thực hiện giao dịch trên website chính thức hoặc các ứng dụng Mobile Banking đã được xác thực.
• Kích hoạt dịch vụ thông báo số dư (SMS Banking): Đây là cách nhanh nhất để bạn phát hiện các giao dịch bất thường ngay khi chúng vừa phát sinh.
• Quản lý mật khẩu thông minh: Tránh đặt mật khẩu là ngày sinh, số điện thoại hay các dãy số dễ đoán như 123456. Hãy thay đổi mã PIN định kỳ để tăng cường tính bảo mật.

Xử lý khẩn cấp khi nghi ngờ bị lộ thông tin

Trong trường hợp phát hiện mất thẻ hoặc nghi ngờ thông tin thẻ đã bị đánh cắp, thời gian chính là yếu tố quyết định. Căn cứ theo quy định tại Điều 19 Thông tư 19/2016/TT-NHNN, người dùng thẻ phải thực hiện ngay các bước sau:

1. Thông báo ngay cho ngân hàng: Gọi đến hotline hoặc sử dụng tính năng khóa thẻ khẩn cấp trên ứng dụng di động.
2. Yêu cầu khóa thẻ: Ngân hàng có trách nhiệm thực hiện việc khóa thẻ ngay lập tức sau khi tiếp nhận thông báo để ngăn chặn các giao dịch trái phép.
3. Phối hợp điều tra: Cung cấp các bằng chứng liên quan nếu có giao dịch gian lận xảy ra để ngân hàng tiến hành tra soát và bồi thường theo quy định.

Việc bảo vệ thông tin thẻ ngân hàng không chỉ là trách nhiệm của các tổ chức tài chính mà còn đòi hỏi sự chủ động và hiểu biết pháp luật từ phía người tiêu dùng. Hãy là một người tiêu dùng thông thái để tận hưởng sự tiện lợi của công nghệ mà vẫn đảm bảo an toàn cho tài sản của mình.