Việc xây dựng nhà ở gần đường dây điện cao thế luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn điện và cháy nổ. Để đảm bảo tính mạng và tài sản, pháp luật Việt Nam đã quy định rất rõ ràng về khoảng cách tối thiểu và các điều kiện kỹ thuật bắt buộc. Bài viết này sẽ cung cấp chi tiết các quy định mới nhất về hành lang bảo vệ an toàn lưới điện cao áp theo bối cảnh quy định tại thời điểm cuối năm 2023.

Hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện trên không là gì?

Hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện trên không là khoảng không gian dọc theo đường dây dẫn điện, được giới hạn bởi các mặt phẳng đứng về hai phía của đường dây. Mục đích của hành lang này là để ngăn ngừa các tác động có thể gây hư hỏng công trình lưới điện và đảm bảo an toàn cho con người, công trình xung quanh.

Điều kiện để nhà ở được tồn tại trong hành lang an toàn lưới điện

Căn cứ Điều 13 Nghị định 14/2014/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 51/2020/NĐ-CP), nhà ở và các công trình có người sinh sống, làm việc bên trong chỉ được phép tồn tại trong hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện trên không có điện áp đến 220 kV nếu đáp ứng đủ các điều kiện khắt khe sau:

• Điều kiện 1: Mái lợp và tường bao phải được làm bằng vật liệu không cháy.
• Điều kiện 2: Không gây cản trở đường ra vào để bảo dưỡng, kiểm tra, thay thế các bộ phận của đường dây điện.
• Điều kiện 3: Khoảng cách từ bất kỳ bộ phận nào của nhà ở đến dây dẫn điện gần nhất khi dây ở trạng thái võng cực đại không được nhỏ hơn quy định an toàn.
• Điều kiện 4: Cường độ điện trường phải đảm bảo nhỏ hơn 5 kV/m tại điểm bất kỳ ở ngoài nhà cách mặt đất 01 mét và nhỏ hơn hoặc bằng 1 kV/m tại điểm bất kỳ ở bên trong nhà cách mặt đất 01 mét.
• Điều kiện 5: Đối với nhà ở trong hành lang điện áp 220 kV, các kết cấu kim loại của công trình còn phải được nối đất theo đúng quy chuẩn kỹ thuật.

"Điều 13. Điều kiện để nhà ở, công trình xây dựng được tồn tại trong hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện trên không có điện áp đến 220 kV... 1. Mái lợp và tường bao phải làm bằng vật liệu không cháy. 2. Không gây cản trở đường ra vào để kiểm tra, bảo dưỡng các bộ phận đường dây..."

Khoảng cách an toàn tối thiểu theo từng cấp điện áp

Tùy thuộc vào cấp điện áp của đường dây mà khoảng cách an toàn được quy định khác nhau. Khoảng cách này được tính từ điểm gần nhất của công trình đến dây dẫn điện ở trạng thái võng lớn nhất:

Lưu ý rằng đối với đường dây 500 kV, nhà ở và công trình xây dựng không được phép tồn tại trong hành lang bảo vệ an toàn, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định của Chính phủ.

Quy định về kỹ thuật nối đất cho kết cấu kim loại

Để phòng tránh hiện tượng nhiễm điện do cảm ứng, Thông tư 05/2021/TT-BCT đã quy định chi tiết về kỹ thuật nối đất cho các kết cấu kim loại của nhà ở nằm trong hoặc liền kề hành lang an toàn.

Đối tượng và phạm vi phải nối đất

Theo Điều 11 và Điều 12 của Thông tư này:

• Nhà có mái kim loại: Phải nối đất phần mái.
• Nhà mái không bằng kim loại: Phải nối đất các kết cấu như dầm, xà, vì kèo, khung cửa bằng kim loại.
• Các vật dụng bên ngoài: Ăng ten, dây phơi, tấm tôn rời cũng cần được nối đất an toàn.

Kỹ thuật nối đất tiêu chuẩn

Hệ thống nối đất phải bao gồm cọc tiếp đất và dây nối đất đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật tại Điều 13:

• Cọc tiếp đất: Làm bằng thép tròn đường kính không nhỏ hơn 16 mm hoặc thép góc (40x40x4) mm. Chiều dài phần chôn trong đất ít nhất là 0.8 m.
• Dây nối đất: Thép tròn đường kính không nhỏ hơn 6 mm hoặc dây đồng mềm nhiều sợi tiết diện không nhỏ hơn 16 mm2.

Trách nhiệm và chi phí lắp đặt

Việc xác định ai là người chịu chi phí lắp đặt hệ thống nối đất phụ thuộc vào thời điểm hình thành của công trình:

• Nếu nhà ở có trước khi xây dựng lưới điện: Chủ đầu tư công trình lưới điện cao áp chịu mọi chi phí lắp đặt.
• Nếu nhà ở xây dựng sau khi đã có lưới điện: Chủ sở hữu nhà ở phải tự chịu chi phí và thực hiện lắp đặt theo đúng quy chuẩn kỹ thuật dưới sự hướng dẫn của đơn vị quản lý vận hành lưới điện.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Xây dựng nhà ở gần đường dây điện cao thế không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là vấn đề an toàn tính mạng. Trước khi tiến hành xây dựng hoặc sửa chữa, chủ nhà nên chủ động liên hệ với đơn vị điện lực địa phương để được tư vấn về khoảng cách an toàn và các biện pháp phòng tránh nhiễm điện. Việc tuân thủ đúng Nghị định 14/2014/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn sẽ giúp bạn tránh được những rủi ro pháp lý và tai nạn đáng tiếc.