Nghị quyết 160/2024/QH15 do Quốc hội ban hành quyết định về việc phân bổ ngân sách trung ương năm 2025. Đây là văn bản pháp lý quan trọng quy định chi tiết các chỉ tiêu thu, chi ngân sách, phương án phân bổ vốn đầu tư, kinh phí thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia và các cơ chế tài chính đặc thù áp dụng cho năm tài khóa 2025.

- Tổng số thu và chi ngân sách trung ương năm 2025

Nghị quyết quy định rõ các chỉ tiêu tài chính vĩ mô đối với ngân sách trung ương và địa phương cho năm 2025 như sau:

• Thu ngân sách nhà nước: Tổng số thu ngân sách trung ương được ấn định là 1.020.164 tỷ đồng. Tổng số thu ngân sách địa phương dự kiến đạt 946.675 tỷ đồng.
• Nguồn lực thực hiện cải cách tiền lương: Sử dụng 60.000 tỷ đồng từ nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách trung ương và 50.619 tỷ đồng từ nguồn cải cách tiền lương còn dư đến hết năm 2024 của ngân sách địa phương chuyển sang. Nguồn kinh phí này được bố trí vào dự toán năm 2025 của các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương nhằm bảo đảm thực hiện mức lương cơ sở mới là 2,34 triệu đồng/tháng.
• Chi ngân sách trung ương: Tổng số chi ngân sách trung ương là 1.523.264 tỷ đồng. Trong đó, bố trí 248.786 tỷ đồng để bổ sung cân đối ngân sách (đã bao gồm khoản bổ sung cân đối tăng 2% so với dự toán năm 2024 và bổ sung 917,3 tỷ đồng cho tỉnh Nghệ An theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 137/2024/QH15). Dự toán cũng bao gồm 14.434,4 tỷ đồng bổ sung có mục tiêu để bảo đảm mặt bằng chi cân đối ngân sách địa phương năm 2025 không thấp hơn năm 2023.

- Phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2025

Việc phân bổ ngân sách trung ương năm 2025 được thực hiện chi tiết theo các phụ lục đính kèm Nghị quyết, bao gồm:

• Phân bổ chi tiết theo từng lĩnh vực và từng Bộ, cơ quan trung ương (theo Phụ lục số I, II, III và IV).
• Phân bổ kinh phí thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (theo Phụ lục số V).
• Xác định số bổ sung cân đối và bổ sung có mục tiêu từ ngân sách trung ương cho ngân sách từng địa phương (theo Phụ lục số VI và VII).
• Quy định mức bội thu, mức vay bù đắp bội chi và vay để trả nợ gốc của ngân sách địa phương (theo Phụ lục số VIII).

- Cơ chế tài chính đối với các cơ quan, đơn vị đặc thù ở trung ương

Nghị quyết đưa ra các hướng dẫn cụ thể đối với các đơn vị đang áp dụng cơ chế tài chính và thu nhập đặc thù:

• Bố trí dự toán chi: Cho phép bố trí chi bảo đảm tiền lương, phụ cấp, các khoản đóng góp, thu nhập tăng thêm, chi thường xuyên theo định mức và nhiệm vụ đặc thù của các cơ quan này (ngoại trừ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bảo hiểm xã hội Việt Nam) theo Báo cáo số 41/BC-CP của Chính phủ.
• Chi an ninh, quốc phòng: Bố trí dự toán chi thường xuyên đầu năm theo Nghị định số 165/2016/NĐ-CP đối với các nhiệm vụ thuộc lĩnh vực chi an ninh, quốc phòng (gồm cả hỗ trợ vốn sự nghiệp cho địa phương thực hiện nhiệm vụ dự bị động viên).
• Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Thực hiện nộp ngân sách nhà nước phần chênh lệch thu lớn hơn chi (trong đó chi bao gồm cả chi hoạt động nghiệp vụ và chi bộ máy quản lý).
• Điều chỉnh dự toán: Sau khi cấp có thẩm quyền quyết định sửa đổi hoặc bãi bỏ cơ chế tài chính, thu nhập đặc thù, Chính phủ quyết định việc điều chỉnh dự toán của các đơn vị này theo quy định pháp luật và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

- Trách nhiệm và nhiệm vụ giao cho Chính phủ

Chính phủ chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện dự toán ngân sách với các yêu cầu nghiêm ngặt sau:

• Giao dự toán và quản lý đầu tư công: Giao nhiệm vụ thu, chi và phân bổ ngân sách trung ương cho từng Bộ, ngành, địa phương theo đúng Luật Ngân sách nhà nước. Chỉ đạo phân bổ vốn đầu tư công tập trung, có trọng tâm, trọng điểm; thanh toán đủ nợ đọng xây dựng cơ bản; thu hồi toàn bộ vốn ứng trước còn lại trong giai đoạn 2021 - 2025; ưu tiên vốn cho dự án hoàn thành trước năm 2025, vốn đối ứng ODA, dự án PPP, dự án quan trọng quốc gia và liên vùng. Siết chặt kỷ cương tài chính, cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra chậm trễ giải ngân.
• Điều tiết các nguồn thu đặc thù: Tiếp tục phân chia nguồn thu tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước năm 2025. Ngân sách trung ương hưởng 100% số thu tiền cấp quyền sử dụng tần số vô tuyến điện. Đối với phí sử dụng đường bộ thu qua đầu phương tiện ô tô, nộp 100% về ngân sách trung ương, sau đó thực hiện phân chia 65% cho ngân sách trung ương và 35% bổ sung có mục tiêu cho địa phương để bảo trì đường bộ.
• Sử dụng nguồn thu xổ số kiến thiết: Toàn bộ nguồn thu này phải dành cho đầu tư phát triển, trong đó ưu tiên hàng đầu cho giáo dục - đào tạo, giáo dục nghề nghiệp (bao gồm mua sắm thiết bị dạy học đổi mới sách giáo khoa), y tế; phần còn lại mới bố trí cho các dự án cấp bách khác của địa phương.
• Kinh phí bảo đảm trật tự an toàn giao thông: Bố trí chi thường xuyên 5.307 tỷ đồng (tương ứng 85% số thu xử phạt giao thông đường bộ năm 2023) cho Bộ Công an; bổ sung có mục tiêu 936,5 tỷ đồng (tương ứng 15% số thu thực tế trên địa bàn) cho các địa phương để thực hiện nhiệm vụ này.
• Hỗ trợ địa phương và cải cách tiền lương: Các địa phương tự cân đối phân bổ khoản hỗ trợ bù mặt bằng chi năm 2025 không thấp hơn năm 2023. Hỗ trợ các địa phương khó khăn thực hiện nhiệm vụ Đại hội Đảng lần thứ XIV. Sử dụng nguồn tiết kiệm chi thường xuyên hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập theo nguyên tắc: 50% dành cho cải cách tiền lương, 50% còn lại chi cho an sinh xã hội và tăng cường cơ sở vật chất.
• Rà soát cơ chế đặc thù và phân bổ dự phòng: Chỉ đạo các Bộ chủ trì Chương trình mục tiêu quốc gia báo cáo tình hình thực hiện trong quý I năm 2025. Thực hiện phân bổ, sử dụng khoản chi chưa phân bổ của ngân sách trung ương trị giá 85.388,354 tỷ đồng theo đúng quy định. Khẩn trương rà soát khung pháp lý để sửa đổi hoặc bãi bỏ cơ chế tài chính, thu nhập đặc thù của các cơ quan trung ương theo Nghị quyết số 142/2024/QH15.

- Công tác giám sát và kiểm toán việc thực hiện Nghị quyết

Để bảo đảm tính minh bạch và đúng pháp luật, công tác giám sát và kiểm toán được quy định rõ:

• Giám sát: Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Tài chính, Ngân sách, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban khác của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên thực hiện giám sát việc triển khai Nghị quyết trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn.
• Kiểm toán: Kiểm toán nhà nước có trách nhiệm tiến hành kiểm toán việc thực hiện Nghị quyết, bảo đảm mọi hoạt động thu, chi và phân bổ ngân sách được thực hiện đúng quy định của pháp luật.