Nghị định 33-CP được ban hành năm 1994 do Chính phủ ban hành (ký bởi Phan Văn Khải) quy định về việc quản lý Nhà nước đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu nhằm bảo đảm quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp và tăng cường sự quản lý thống nhất của Nhà nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với các hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa (bao gồm cả thiết bị toàn bộ) với nước ngoài và với khu chế xuất thông qua các hình thức thương mại, hợp tác kinh tế, khoa học kỹ thuật, hợp tác đầu tư, viện trợ, vay và trả nợ. Các hình thức hoạt động sau đây cũng được coi là xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa:

• Tạm nhập để tái xuất; tạm xuất để tái nhập; chuyển khẩu; quá cảnh hàng hóa.
• Chuyển giao sở hữu công nghiệp.
• Gia công, chế biến hàng hóa và bán thành phẩm cho nước ngoài hoặc thuê nước ngoài gia công, chế biến.
• Đại lý mua, bán hàng hóa, ủy thác và nhận ủy thác xuất khẩu, nhập khẩu cho các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài.

Các đối tượng không thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định này (được quản lý theo quy chế riêng) bao gồm: Vàng, bạc, đá quý; quà biếu; tài sản di chuyển; bưu phẩm, bưu kiện phi thương mại; hàng hóa cá nhân mang theo khi xuất nhập cảnh; hàng hóa của cơ quan ngoại giao và tổ chức quốc tế tại Việt Nam; hàng hóa trao đổi giữa các khu chế xuất với nhau hoặc với nước ngoài; các dịch vụ du lịch, ngân hàng, bảo hiểm, bưu điện, hàng không, đường sắt, đường biển, đường bộ.

Nguyên tắc quản lý Nhà nước đối với hoạt động xuất nhập khẩu

• Hoạt động xuất nhập khẩu phải tuân thủ pháp luật và các chính sách liên quan của Nhà nước về sản xuất, lưu thông, quản lý thị trường; tôn trọng các cam kết quốc tế và tập quán thương mại quốc tế; bảo đảm quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp dưới sự quản lý của Nhà nước.
• Tất cả hàng hóa đều được xuất khẩu, nhập khẩu và chịu điều tiết bằng thuế theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. Các biện pháp quản lý phi quan thuế chỉ áp dụng đối với: Hàng cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu; hàng quản lý bằng hạn ngạch; hàng chuyên dụng; hàng liên quan đến các cân đối lớn của nền kinh tế quốc dân. Danh mục các mặt hàng này do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt hoặc ủy quyền cho Ủy ban Kế hoạch Nhà nước phê duyệt và Bộ Thương mại công bố.

Điều kiện để được cấp giấy phép kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu

Doanh nghiệp muốn hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu phải có giấy phép do Bộ Thương mại cấp, đáp ứng các điều kiện cụ thể sau:

• Đối với doanh nghiệp chuyên kinh doanh xuất nhập khẩu: Được thành lập hợp pháp; có mức vốn lưu động tối thiểu bằng tiền Việt Nam tương đương 200.000 USD tại thời điểm đăng ký (riêng doanh nghiệp thuộc tỉnh miền núi, tỉnh khó khăn hoặc kinh doanh mặt hàng khuyến khích xuất khẩu ít vốn thì mức vốn tối thiểu tương đương 100.000 USD); hoạt động đúng ngành hàng đăng ký; có đội ngũ cán bộ đủ trình độ kinh doanh và ký kết hợp đồng ngoại thương.
• Đối với doanh nghiệp sản xuất: Được thành lập hợp pháp, có cơ sở sản xuất hàng xuất khẩu mậu dịch, có thị trường tiêu thụ ở nước ngoài và có đội ngũ cán bộ đủ trình độ ngoại thương thì có quyền trực tiếp xuất khẩu sản phẩm do mình sản xuất và nhập khẩu vật tư, nguyên liệu cần thiết cho sản xuất. Trường hợp thanh toán bằng hình thức đổi hàng phải được Bộ Thương mại xem xét giải quyết cụ thể.
• Doanh nghiệp có quyền đề nghị Bộ Thương mại bổ sung ngành hàng kinh doanh sau khi đã đăng ký bổ sung trong giấy phép thành lập và đăng ký tại Trọng tài kinh tế, đồng thời phải nộp lệ phí một lần theo quy định của Bộ Tài chính và Bộ Thương mại.

Chính sách khuyến khích và hỗ trợ xuất khẩu

• Nhà nước khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, mở rộng thị trường mới và xuất khẩu các mặt hàng khuyến khích. Bộ Thương mại phối hợp với các bộ ngành liên quan trình Chính phủ danh mục mặt hàng khuyến khích và các biện pháp hỗ trợ cụ thể.
• Doanh nghiệp đã có giấy phép xuất nhập khẩu nếu tìm được khách hàng và thị trường xuất khẩu hiệu quả cho các mặt hàng ngoài danh mục đã đăng ký sẽ được Bộ Thương mại xem xét giải quyết theo từng hợp đồng cụ thể.
• Áp dụng thuế suất ưu đãi đối với thiết bị toàn bộ và công nghệ nhập khẩu để tạo năng lực sản xuất, chế biến hàng xuất khẩu; sản phẩm xuất khẩu mới được tạo ra từ nguồn vốn góp đầu tư trong nước.
• Hàng xuất khẩu để trả nợ, viện trợ và cho vay của Chính phủ đối với nước ngoài được thực hiện theo quy chế riêng.

Phân công trách nhiệm quản lý Nhà nước

• Bộ Thương mại: Là cơ quan thực hiện chức năng quản lý Nhà nước thống nhất đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Có trách nhiệm nghiên cứu chiến lược ngoại thương, nghiên cứu thị trường, ban hành hoặc trình ban hành văn bản pháp luật, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, cấp giấy phép xuất nhập khẩu, quy định mức giá tối thiểu đối với hàng xuất khẩu và giá tối đa đối với hàng nhập khẩu cho một số mặt hàng quan trọng.
• Các Bộ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Phối hợp với Bộ Thương mại hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện chính sách xuất nhập khẩu trong phạm vi ngành, địa phương và kiến nghị điều chỉnh các biện pháp quản lý phù hợp.
• Quản lý hạn ngạch: Ủy ban Kế hoạch Nhà nước chủ trì cùng Bộ Thương mại tổng hợp trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tổng hạn ngạch hàng năm. Bộ Thương mại phân bổ trực tiếp cho doanh nghiệp và hướng dẫn thi hành. Nghiêm cấm doanh nghiệp trao đổi, chuyển nhượng hoặc mua bán hạn ngạch được phân bổ.
• Bảo đảm các cân đối lớn: Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và giao cho một số doanh nghiệp Nhà nước nhiệm vụ xuất nhập khẩu một số mặt hàng thiết yếu theo tỷ lệ nhất định kèm theo các điều kiện tương ứng.
• Hàng chuyên dụng và thiết bị: Đối với thiết bị toàn bộ, thiết bị chuyên dùng, vật tư liên quan đến an ninh, quốc phòng, môi trường... Bộ Thương mại chỉ cấp phép sau khi có ý kiến đồng ý của cơ quan quản lý Nhà nước hữu quan. Việc nhập khẩu máy móc thiết bị bằng nguồn vốn ngân sách thực hiện theo Quyết định số 91-TTg ngày 13-11-1992.
• Thanh toán và thủ tục hải quan: Việc thanh toán thực hiện theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước. Bộ Thương mại phối hợp với Tổng cục Hải quan đơn giản hóa thủ tục cấp phép, giảm dần danh mục hàng phải xin phép. Tổng cục Hải quan có trách nhiệm thông báo kịp thời số liệu thực xuất, thực nhập cho Bộ Thương mại.

Xây dựng các quy chế quản lý chuyên ngành và chế tài xử lý

Bộ Thương mại chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng, trình Thủ tướng phê duyệt hoặc ban hành các quy chế quản lý quan trọng bao gồm:

• Quy chế doanh nghiệp Việt Nam mở cửa hàng, lập chi nhánh, công ty ở nước ngoài.
• Quy chế hội chợ, triển lãm và quảng cáo thương mại trong và ngoài nước.
• Quy chế đại lý bán hàng của người nước ngoài tại Việt Nam.
• Quy chế về tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu và quá cảnh hàng hóa.
• Quy chế ủy thác và nhận ủy thác xuất nhập khẩu; quy chế gia công cho nước ngoài và thuê nước ngoài gia công.
• Quy chế giám định hàng hóa xuất nhập khẩu.
• Xây dựng quy định trình Thủ tướng Chính phủ ban hành về các chế tài xử lý vi phạm đối với doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu.

Hiệu lực thi hành

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký và thay thế hoàn toàn Nghị định số 114-HĐBT ngày 07-04-1992. Các quy định trước đây trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ. Mọi hành vi vi phạm các quy định tại Nghị định này đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.