Giới thiệu chung về Công văn số 655/TCHQ-GSQL

Công văn số 655/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm thắt chặt công tác quản lý, kiểm tra và giám sát đối với hoạt động xuất khẩu khoáng sản. Văn bản này tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục hải quan, đảm bảo việc xuất khẩu khoáng sản tuân thủ đúng các quy định của pháp luật về khoáng sản, quản lý ngoại thương và bảo vệ tài nguyên quốc gia.

- Quy định về hồ sơ hải quan và chứng minh nguồn gốc hợp pháp của khoáng sản

• Hồ sơ chứng minh nguồn gốc: Doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục xuất khẩu khoáng sản phải xuất trình đầy đủ các chứng từ hợp pháp chứng minh nguồn gốc của số khoáng sản đó. Các chứng từ này bao gồm giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, hoặc hóa đơn, chứng từ mua bán hợp pháp từ các đơn vị được phép khai thác, chế biến.
• Báo cáo thuyết minh quy trình chế biến: Đối với các loại khoáng sản yêu cầu phải qua chế biến mới được phép xuất khẩu, doanh nghiệp phải cung cấp tài liệu kỹ thuật, quy trình công nghệ chế biến và chứng thư giám định chất lượng, hàm lượng sau chế biến đạt tiêu chuẩn theo quy định của Bộ Công Thương hoặc Bộ Xây dựng.
• Hóa đơn thương mại và chứng từ vận chuyển: Yêu cầu bắt buộc phải có hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) hoặc hóa đơn xuất khẩu, cùng các chứng từ vận chuyển nội địa từ nơi khai thác/chế biến đến cửa khẩu xuất khẩu để chứng minh tính liên tục và hợp pháp của chuỗi cung ứng.

- Quy trình kiểm tra, giám sát và lấy mẫu giám định của cơ quan Hải quan

• Tăng cường kiểm tra thực tế hàng hóa: Công văn yêu cầu các Chi cục Hải quan cửa khẩu phải tăng cường tỷ lệ kiểm tra thực tế đối với các lô hàng khoáng sản xuất khẩu, đặc biệt là các mặt hàng có rủi ro cao về gian lận thương mại, khai sai chủng loại, mã số HS hoặc hàm lượng chất lượng.
• Công tác lấy mẫu và giám định: Trong trường hợp có nghi ngờ về chủng loại, tên gọi hoặc hàm lượng của khoáng sản, cơ quan Hải quan sẽ thực hiện lấy mẫu trưng cầu giám định tại các tổ chức giám định được chỉ định hoặc thừa nhận quy chuẩn. Kết quả giám định là cơ sở pháp lý duy nhất để quyết định thông quan hoặc xử lý vi phạm.
• Giám sát chặt chẽ quá trình bốc xếp: Lực lượng hải quan giám sát trực tiếp tại cảng, bãi bốc xếp để đảm bảo lượng khoáng sản thực tế xếp lên phương tiện vận chuyển khớp với khai báo trên tờ khai hải quan, ngăn chặn tình trạng xuất lậu hoặc phối trộn khoáng sản trái phép.

- Trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước

• Phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường: Cơ quan Hải quan chủ động trao đổi thông tin, xác minh tính xác thực của các giấy phép khai thác, giấy phép tận thu khoáng sản được cấp tại địa phương nhằm phát hiện kịp thời các hành vi giả mạo tài liệu.
• Phối hợp với cơ quan Thuế: Thực hiện đối chiếu thông tin về sản lượng khai thác, doanh thu và nghĩa vụ nộp thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường của doanh nghiệp để đảm bảo doanh nghiệp đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính trước khi xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài.
• Báo cáo kịp thời các vướng mắc phát sinh: Các Cục Hải quan địa phương có trách nhiệm tổng hợp các khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền trong quá trình áp dụng tiêu chuẩn xuất khẩu khoáng sản để báo cáo Tổng cục Hải quan phối hợp với các Bộ, ngành liên quan giải quyết.

- Định hướng quản lý và chế tài xử lý vi phạm

• Kiên quyết xử lý nghiêm sai phạm: Mọi hành vi gian lận về khối lượng, chủng loại, hàm lượng khoáng sản nhằm trốn thuế hoặc xuất khẩu khoáng sản thô chưa qua chế biến trái quy định đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật hành chính hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu tội phạm hình sự.
• Khuyến khích chế biến sâu: Chính sách hải quan hướng tới việc hạn chế tối đa xuất khẩu khoáng sản thô, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư công nghệ chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm và tiết kiệm tài nguyên quốc gia.