Công văn số 5090/TCHQ-KTTT được Tổng cục Hải quan ban hành ngày 22/10/2004 nhằm hướng dẫn và giải quyết các vướng mắc liên quan đến chính sách thuế nhập khẩu đối với hàng hóa là quà biếu, quà tặng, hoặc hàng hóa tài trợ từ các tổ chức, cá nhân nước ngoài cho các cơ quan, tổ chức tại Việt Nam. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp thống nhất quy trình thực hiện tại các cục hải quan địa phương, đảm bảo quyền lợi cho các đối tượng nhận tài trợ hợp pháp đồng thời ngăn chặn các hành vi lợi dụng chính sách để gian lận thương mại.

Các nội dung cốt lõi của Công văn số 5090/TCHQ-KTTT:

1. Xác định đối tượng và điều kiện áp dụng miễn thuế nhập khẩu

• Hàng hóa nhập khẩu dưới dạng tài trợ, viện trợ nhân đạo hoặc viện trợ không hoàn lại từ các tổ chức phi chính phủ, tổ chức quốc tế, hoặc cá nhân nước ngoài cho các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp tại Việt Nam để phục vụ cho mục đích nhân đạo, từ thiện, giáo dục, y tế, nghiên cứu khoa học.
• Hàng hóa phải nằm trong danh mục được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt tiếp nhận viện trợ hoặc tài trợ theo đúng quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng viện trợ nước ngoài.
• Không áp dụng miễn thuế đối với các mặt hàng tiêu dùng xa xỉ hoặc các mặt hàng thuộc danh mục cấm nhập khẩu theo quy định của Chính phủ tại thời điểm nhập khẩu.

2. Hồ sơ và thủ tục hải quan đối với hàng hóa tài trợ

• Để được hưởng chính sách miễn thuế nhập khẩu, đơn vị tiếp nhận tài trợ phải xuất trình đầy đủ hồ sơ pháp lý chứng minh nguồn gốc và mục đích của lô hàng.
• Hồ sơ bắt buộc bao gồm: Tờ khai hải quan hàng hóa nhập khẩu; Văn bản phê duyệt tiếp nhận viện trợ, tài trợ của cơ quan có thẩm quyền (Bộ, ngành hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh); Quyết định phê duyệt dự án hoặc khoản viện trợ phi dự án; Thỏa thuận tài trợ hoặc văn bản tặng cho của phía nước ngoài.
• Cơ quan hải quan nơi làm thủ tục có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ, đối chiếu danh mục hàng hóa thực tế nhập khẩu với danh mục hàng hóa được phê duyệt tài trợ để quyết định việc thông quan và miễn thuế.

3. Nguyên tắc tính thuế và xử lý đối với hàng hóa sử dụng sai mục đích

• Hàng hóa tài trợ sau khi được miễn thuế nhập khẩu phải được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng đã được phê duyệt trong hồ sơ tài trợ.
• Trường hợp đơn vị tiếp nhận tài trợ tự ý thay đổi mục đích sử dụng, chuyển nhượng, thanh lý hoặc bán thanh lý hàng hóa tài trợ ra thị trường nội địa thì phải kê khai và nộp đủ thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng (nếu có) theo quy định tại thời điểm thay đổi mục đích sử dụng.
• Mọi hành vi gian lận, khai sai lệch thông tin để hợp thức hóa hàng hóa thương mại thành hàng tài trợ nhằm trốn thuế sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và pháp luật hình sự tùy theo mức độ vi phạm.

4. Trách nhiệm của các Cục Hải quan địa phương

• Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ các lô hàng nhập khẩu khai báo dưới hình thức hàng tài trợ, viện trợ để tránh thất thu ngân sách nhà nước.
• Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan ban ngành liên quan tại địa phương để xác minh tính xác thực của các dự án tài trợ, đảm bảo việc miễn thuế được thực hiện đúng người, đúng việc và đúng quy định pháp luật.
• Kịp thời báo cáo Tổng cục Hải quan những vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền trong quá trình làm thủ tục thông quan cho hàng hóa tài trợ để có hướng chỉ đạo giải quyết thống nhất.