Giới thiệu về Công văn 794/TCT-CS năm 2016

Công văn 794/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành ngày 02 tháng 03 năm 2016 hướng dẫn về chính sách thuế và quản lý hóa đơn, đặc biệt tập trung vào việc giải quyết các vướng mắc liên quan đến hóa đơn của các doanh nghiệp đã bỏ trốn hoặc ngừng hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp các doanh nghiệp và cơ quan thuế địa phương thống nhất phương án xử lý đối với các hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong các trường hợp nhạy cảm này.

1. Nguyên tắc xử lý hóa đơn của doanh nghiệp ngừng hoạt động, bỏ trốn

Công văn nêu rõ nguyên tắc phân loại và xử lý đối với các hóa đơn đầu vào do doanh nghiệp bỏ trốn hoặc ngừng hoạt động phát hành, cụ thể như sau:

• Trường hợp hóa đơn phát sinh trước ngày cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp bỏ trốn: Nếu doanh nghiệp mua hàng chứng minh được việc mua bán là có thật, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ hợp lệ thì vẫn được xem xét khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) và tính vào chi phí hợp lý khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
• Trường hợp hóa đơn phát sinh sau ngày cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp bỏ trốn: Các hóa đơn này được coi là không hợp pháp, không có giá trị pháp lý để kê khai khấu trừ thuế GTGT hoặc tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

2. Điều kiện để được chấp nhận khấu trừ thuế GTGT và tính chi phí được trừ

Để đảm bảo tính minh bạch và ngăn chặn hành vi gian lận thuế, Tổng cục Thuế yêu cầu doanh nghiệp mua hàng phải cung cấp đầy đủ các chứng từ chứng minh giao dịch thực tế bao gồm:

• Hợp đồng kinh tế: Hợp đồng mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ phải được ký kết hợp pháp giữa hai bên trước thời điểm bên bán bỏ trốn.
• Chứng từ giao nhận hàng hóa: Biên bản bàn giao, phiếu xuất kho của bên bán và phiếu nhập kho của bên mua để chứng minh hàng hóa đã được luân chuyển thực tế.
• Chứng từ thanh toán: Phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các hóa đơn có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên theo đúng quy định của pháp luật về thuế GTGT.
• Hồ sơ chứng minh nguồn gốc hàng hóa: Các tài liệu liên quan khác như chứng nhận chất lượng, vận đơn vận chuyển (nếu có) để chứng minh tính xác thực của nguồn hàng.

3. Quy trình kiểm tra và xử lý của cơ quan thuế

Công văn hướng dẫn chi tiết quy trình thanh tra, kiểm tra của cơ quan thuế đối với các trường hợp sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn:

• Xác minh thông tin giao dịch: Cơ quan thuế quản lý người mua có trách nhiệm gửi yêu cầu xác minh đến cơ quan thuế quản lý người bán để đối chiếu tờ khai thuế, doanh thu và tình trạng hoạt động của bên bán tại thời điểm xuất hóa đơn.
• Xử lý hành vi vi phạm: Nếu qua kiểm tra phát hiện doanh nghiệp sử dụng hóa đơn khống, hóa đơn không có hàng hóa kèm theo nhằm mục đích trốn thuế, cơ quan thuế sẽ thực hiện truy thu thuế, xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
• Chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra: Đối với các vụ việc có dấu hiệu tội phạm, mua bán hóa đơn bất hợp pháp quy mô lớn, cơ quan thuế sẽ chuyển toàn bộ hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra, truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

4. Trách nhiệm của người nộp thuế

Người nộp thuế khi sử dụng hóa đơn của các đơn vị có rủi ro cao về thuế cần chủ động thực hiện các biện pháp sau:

• Tự rà soát hệ thống hóa đơn: Thường xuyên kiểm tra, đối chiếu danh sách các doanh nghiệp bỏ trốn, ngừng hoạt động do cơ quan thuế công bố để kịp thời phát hiện các hóa đơn không hợp lệ.
• Giải trình và cung cấp hồ sơ kịp thời: Khi có yêu cầu từ cơ quan thuế, doanh nghiệp phải chủ động giải trình, cung cấp đầy đủ chứng từ chứng minh giao dịch mua bán là có thật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
• Điều chỉnh tờ khai thuế: Trong trường hợp không chứng minh được tính thực tế của giao dịch, doanh nghiệp phải chủ động kê khai điều chỉnh giảm thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ và giảm chi phí được trừ khi tính thuế TNDN để tránh bị xử phạt nặng hơn.