Công văn 7166/TCHQ-TXNK năm 2017 do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng về việc xử lý thuế đối với phế liệu, phế phẩm, nguyên liệu và vật tư dư thừa phát sinh trong hoạt động gia công và sản xuất xuất khẩu. Văn bản này tháo gỡ nhiều vướng mắc cho doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương trong việc xác định nghĩa vụ thuế và thủ tục hải quan liên quan.

- Xử lý thuế đối với hàng hóa thuộc hợp đồng gia công cho thương nhân nước ngoài

• Quy định về hạn mức 3%: Đối với nguyên liệu, vật tư dư thừa, phế liệu, phế phẩm phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng gia công, nếu không vượt quá 3% tổng trị giá của từng chủng loại nguyên liệu, vật tư thực nhập khẩu thì được miễn thuế nhập khẩu khi bán, tiêu thụ nội địa. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế bảo vệ môi trường (nếu có) cho cơ quan thuế nội địa theo quy định.
• Xử lý phần vượt hạn mức 3%: Trường hợp lượng nguyên liệu, vật tư dư thừa, phế liệu, phế phẩm vượt quá hạn mức 3% tổng trị giá nguyên liệu, vật tư thực nhập khẩu, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục thay đổi mục đích sử dụng. Phần vượt này sẽ phải nộp thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng theo quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới.
• Thủ tục hải quan: Doanh nghiệp có trách nhiệm tự xác định, kê khai chi tiết lượng nguyên liệu, vật tư dư thừa, phế liệu, phế phẩm nằm trong hay vượt quá hạn mức 3% để làm cơ sở áp dụng chính sách thuế phù hợp.

- Xử lý thuế đối với hàng hóa thuộc loại hình sản xuất xuất khẩu (SXXK)

• Đối với phế liệu, phế phẩm thu được trong quá trình sản xuất: Khác với loại hình gia công, phế liệu, phế phẩm hình thành từ nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu khi bán ra thị trường nội địa được miễn thuế nhập khẩu. Doanh nghiệp không phải làm thủ tục hải quan thay đổi mục đích sử dụng nhưng phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng với cơ quan thuế nội địa theo quy định của pháp luật về thuế GTGT.
• Đối với nguyên liệu, vật tư dư thừa: Trường hợp nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu còn dư thừa, không đưa vào sản xuất hoặc không xuất khẩu sản phẩm mà chuyển tiêu thụ nội địa thì không được miễn thuế. Doanh nghiệp phải đăng ký tờ khai hải quan mới, kê khai và nộp đủ thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng theo mục đích chuyển tiêu thụ nội địa.

- Quy định về việc tiêu hủy phế liệu, phế phẩm và nguyên liệu dư thừa

• Điều kiện miễn thuế khi tiêu hủy: Nguyên liệu, vật tư, phế liệu, phế phẩm của hợp đồng gia công hoặc sản xuất xuất khẩu nếu được phép tiêu hủy và đã thực hiện tiêu hủy thực tế dưới sự giám sát của cơ quan hải quan thì được miễn thuế nhập khẩu.
• Thủ tục giám sát tiêu hủy: Doanh nghiệp phải có văn bản gửi cơ quan hải quan đầu mối quản lý để thông báo về kế hoạch, thời gian, địa điểm và phương thức tiêu hủy. Quá trình tiêu hủy phải đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và có sự xác nhận, giám sát trực tiếp hoặc gián tiếp từ phía cơ quan hải quan.

- Hướng dẫn về thủ tục khai báo hải quan khi thay đổi mục đích sử dụng

• Thời điểm khai báo: Việc khai báo thay đổi mục đích sử dụng đối với nguyên liệu, vật tư dư thừa vượt hạn mức hoặc chuyển tiêu thụ nội địa phải được thực hiện trước khi doanh nghiệp đưa hàng hóa vào tiêu thụ hoặc thanh lý tại thị trường Việt Nam.
• Trị giá tính thuế và thuế suất: Trị giá tính thuế đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng được xác định tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới. Thuế suất áp dụng là thuế suất tại thời điểm đăng ký tờ khai mới theo quy định của biểu thuế hiện hành.

Tóm lại, Công văn 7166/TCHQ-TXNK năm 2017 đã hệ thống hóa rõ ràng ranh giới giữa hai loại hình gia công và sản xuất xuất khẩu đối với việc xử lý phế liệu, phế phẩm và nguyên liệu dư thừa. Sự phân biệt này giúp doanh nghiệp chủ động trong việc hoạch định chi phí thuế và thực hiện đúng các nghĩa vụ khai báo hải quan, tránh các rủi ro pháp lý về sau.