Công văn 5419/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2021 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giải quyết các vướng mắc phát sinh liên quan đến chính sách thuế và thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu (SXXK). Văn bản này tập trung làm rõ các quy định mới tại Nghị định số 18/2021/NĐ-CP nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương thực hiện thống nhất.

- Điều kiện miễn thuế đối với hàng hóa nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu

Công văn hướng dẫn chi tiết các điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp được hưởng ưu đãi miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu, vật tư, linh kiện phục vụ hoạt động sản xuất xuất khẩu:

• Doanh nghiệp phải có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp đối với cơ sở sản xuất, máy móc, thiết bị tại cơ sở sản xuất trên lãnh thổ Việt Nam.
• Doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện thông báo cơ sở sản xuất, cơ sở gia công, nơi lưu giữ nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị và sản phẩm xuất khẩu cho cơ quan hải quan theo đúng quy định của pháp luật hải quan trước khi nhập khẩu lô hàng đầu tiên.
• Mọi sự thay đổi về thông tin cơ sở sản xuất, địa điểm lưu giữ phải được thông báo kịp thời cho cơ quan hải quan để thực hiện công tác kiểm tra, giám sát theo quy định.

- Quy định về việc thuê gia công lại trong sản xuất xuất khẩu

Một trong những nội dung cốt lõi của Công văn 5419/TCHQ-TXNK là hướng dẫn xử lý thuế đối với trường hợp tổ chức, cá nhân nhập khẩu nguyên liệu, vật tư để sản xuất xuất khẩu nhưng lại thuê đơn vị khác gia công:

• Trường hợp thuê gia công một phần công đoạn: Doanh nghiệp nhập khẩu giao một phần nguyên liệu, vật tư cho tổ chức, cá nhân khác gia công, sau đó nhận lại bán thành phẩm hoặc sản phẩm gia công để tiếp tục tự sản xuất và xuất khẩu sản phẩm cuối cùng thì vẫn được miễn thuế nhập khẩu đối với toàn bộ phần nguyên liệu, vật tư đã nhập khẩu.
• Trường hợp thuê gia công toàn bộ: Doanh nghiệp nhập khẩu giao toàn bộ nguyên liệu, vật tư cho bên nhận gia công để sản xuất ra sản phẩm xuất khẩu, sau đó nhận lại sản phẩm để xuất khẩu thì cũng được miễn thuế nhập khẩu, với điều kiện bên nhận gia công phải có cơ sở sản xuất hợp pháp và đã được thông báo với cơ quan hải quan.
• Trách nhiệm quyết toán: Doanh nghiệp nhập khẩu ban đầu vẫn là đầu mối chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc quản lý, sử dụng và thực hiện báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu với cơ quan hải quan, bao gồm cả phần nguyên liệu đưa đi gia công lại.

- Chính sách thuế đối với sản phẩm xuất khẩu tại chỗ

Công văn làm rõ nguyên tắc áp dụng thuế đối với hàng hóa nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu nhưng sản phẩm cuối cùng lại được chỉ định xuất khẩu tại chỗ:

• Sản phẩm sản xuất từ nguyên liệu, vật tư nhập khẩu được xuất khẩu tại chỗ chỉ được miễn thuế nhập khẩu nếu người xuất khẩu tại chỗ thông báo cho cơ quan hải quan về việc hoàn thành thủ tục hải quan đối với tờ khai hải quan nhập khẩu tại chỗ tương ứng của người mua hàng (đối tác nhập khẩu tại chỗ).
• Trong trường hợp người mua hàng tại chỗ không thực hiện thủ tục nhập khẩu tại chỗ hoặc không hoàn thành thủ tục hải quan đúng thời hạn, người xuất khẩu tại chỗ phải kê khai, nộp thuế nhập khẩu đối với phần nguyên liệu, vật tư tương ứng đã dùng để sản xuất ra sản phẩm đó.

- Công tác báo cáo quyết toán và kiểm tra của cơ quan hải quan

Để đảm bảo tính minh bạch và ngăn ngừa các hành vi gian lận thuế, Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương siết chặt công tác quản lý:

• Doanh nghiệp có nghĩa vụ lập báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu, linh kiện nhập khẩu theo nguyên tắc tổng trị giá nhập - xuất - tồn kho đối với từng mã nguyên liệu, vật tư gửi cơ quan hải quan theo năm tài chính.
• Cơ quan hải quan sẽ áp dụng quản lý rủi ro để tiến hành kiểm tra cơ sở sản xuất, năng lực sản xuất và kiểm tra sau thông quan nhằm xác minh tính trung thực của báo cáo quyết toán, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp tự ý chuyển nhượng nguyên liệu, vật tư miễn thuế ra thị trường nội địa mà không khai báo.