Giới thiệu chung về Công văn 534/TCHQ-PC năm 2020

Công văn 534/TCHQ-PC được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm tháo gỡ các vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn áp dụng pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Văn bản này hướng dẫn chi tiết cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thực hiện thống nhất, đúng quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính và các Nghị định liên quan, đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người khai hải quan.

1. Xác định hành vi vi phạm và nguyên tắc áp dụng chế tài xử phạt

Công văn tập trung làm rõ các tiêu chí định danh hành vi vi phạm và nguyên tắc xử lý đối với các lỗi phổ biến trong hoạt động xuất nhập khẩu:

• Trường hợp khai bổ sung hồ sơ hải quan: Hướng dẫn cụ thể về việc không xử phạt vi phạm hành chính đối với người khai hải quan tự phát hiện sai sót và thực hiện khai bổ sung trước thời điểm cơ quan hải quan thông báo kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực tế hàng hóa, hoặc ban hành quyết định thanh tra, kiểm tra sau thông quan.
• Xử lý hành vi khai sai ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế: Đối với các hành vi khai sai mã số hàng hóa, thuế suất, trị giá hải quan dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, cơ quan hải quan phải căn cứ vào hồ sơ thực tế để xác định hành vi đó là vô ý hay cố ý trốn thuế để áp dụng mức phạt tiền tương ứng theo tỷ lệ phần trăm số tiền thuế thiếu hoặc phạt từ 1 đến 3 lần số tiền trốn thuế.
• Xác định yếu tố lỗi và tình tiết giảm nhẹ: Yêu cầu các đơn vị hải quan khi xem xét vụ việc phải đánh giá toàn diện các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, đặc biệt là yếu tố bất khả kháng hoặc lỗi khách quan từ phía đối tác nước ngoài để đảm bảo quyết định xử phạt thấu tình đạt lý.

2. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các cấp Hải quan

Để đảm bảo tính pháp lý và tránh việc ban hành quyết định xử phạt vượt quá thẩm quyền, Tổng cục Hải quan hướng dẫn:

• Phân định rõ thẩm quyền theo giá trị và mức phạt: Xác định cụ thể hạn mức xử phạt tiền và thẩm quyền tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm của Chi cục trưởng Chi cục Hải quan, Đội trưởng Đội Kiểm soát Hải quan, Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh, thành phố và Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan.
• Quy trình chuyển hồ sơ vụ việc vượt thẩm quyền: Khi phát hiện vụ việc có mức phạt vượt quá thẩm quyền của người đang thụ lý, phải lập tức lập biên bản vi phạm hành chính, hoàn thiện hồ sơ và chuyển giao cho người có thẩm quyền cao hơn trong thời hạn luật định để ban hành quyết định xử phạt.

3. Áp dụng các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm

Việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn phải tuân thủ nghiêm ngặt trình tự, thủ tục quy định:

• Tạm giữ tang vật, phương tiện: Việc tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính chỉ được thực hiện trong trường hợp thật sự cần thiết để xác minh tình tiết vụ việc hoặc để ngăn chặn hành vi vi phạm ngay lập tức. Mọi trường hợp tạm giữ phải có quyết định bằng văn bản của người có thẩm quyền và phải giao cho cá nhân, tổ chức vi phạm một bản.
• Thời hạn và gia hạn tạm giữ: Hướng dẫn chi tiết về thời hạn tạm giữ tối đa và thủ tục xin gia hạn tạm giữ đối với các vụ việc phức tạp cần trưng cầu giám định hoặc xác minh làm rõ nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa.

4. Xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu

Công văn đưa ra các chỉ dẫn nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý tài sản tịch thu sung công quỹ nhà nước, tránh tình trạng tồn đọng, hư hỏng hàng hóa:

• Thành lập Hội đồng định giá: Quy định về việc thành lập Hội đồng định giá tang vật để làm căn cứ xác định khung tiền phạt và xây dựng phương án xử lý tài sản phù hợp.
• Phương thức xử lý tài sản: Ưu tiên phương thức bán đấu giá công khai đối với hàng hóa, phương tiện còn giá trị sử dụng. Đối với hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng gây hại cho sức khỏe con người và môi trường thì bắt buộc phải tiến hành tiêu hủy dưới sự giám sát của cơ quan chức năng.

5. Tổ chức thực hiện và nâng cao hiệu quả phối hợp

Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan địa phương triển khai các giải pháp đồng bộ:

• Tăng cường kiểm tra nội bộ: Thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực thi công vụ của công chức hải quan trong công tác xử phạt vi phạm hành chính, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh các sai sót về quy trình, thủ tục.
• Phối hợp liên ngành: Chủ động phối hợp chặt chẽ với cơ quan Công an, Viện kiểm sát nhân dân trong việc chuyển giao các vụ việc có dấu hiệu tội phạm hình sự (như buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới) để truy cứu trách nhiệm hình sự theo đúng quy định của Bộ luật Hình sự.