Giới thiệu về Công văn 5176/CTHN-TTHT năm 2021

Công văn 5176/CTHN-TTHT do Cục Thuế thành phố Hà Nội ban hành hướng dẫn về chính sách thuế đối với việc phân bổ lợi thế kinh doanh vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp các doanh nghiệp thực hiện đúng quy định pháp luật khi xác định chi phí hợp lý đối với khoản lợi thế kinh doanh phát sinh từ quá trình cổ phần hóa hoặc mua bán, sáp nhập doanh nghiệp.

Các quy định cốt lõi về phân bổ lợi thế kinh doanh

Dựa trên các quy định pháp luật về thuế và kế toán hiện hành, Cục Thuế thành phố Hà Nội đưa ra các hướng dẫn chi tiết như sau:

- Bản chất của lợi thế kinh doanh trong hạch toán thuế

• Giá trị lợi thế kinh doanh của doanh nghiệp (bao gồm cả lợi thế thương mại phát sinh từ quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước hoặc mua bán, sáp nhập) không được phân loại là tài sản cố định vô hình theo quy định tại Thông tư số 45/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính.
• Mặc dù không phải là tài sản cố định vô hình để trích khấu hao, khoản giá trị này được phép phân bổ dần vào chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp theo quy định.

- Điều kiện để chi phí phân bổ lợi thế kinh doanh được trừ khi tính thuế TNDN

• Khoản lợi thế kinh doanh phải được xác định một cách hợp pháp, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh theo đúng phương pháp xác định giá trị doanh nghiệp khi cổ phần hóa hoặc theo hợp đồng mua bán, sáp nhập doanh nghiệp đã được phê duyệt.
• Doanh nghiệp phải thực hiện hạch toán kế toán, theo dõi và phân bổ khoản lợi thế kinh doanh này theo đúng quy định của chế độ kế toán hiện hành.
• Khoản chi phí phân bổ phải liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế.

- Thời gian phân bổ lợi thế kinh doanh vào chi phí được trừ

• Đối với doanh nghiệp cổ phần hóa từ doanh nghiệp nhà nước: Giá trị lợi thế kinh doanh tính vào giá trị doanh nghiệp để cổ phần hóa được phân bổ dần vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Thời gian phân bổ tối đa không quá 10 năm kể từ thời điểm doanh nghiệp chính thức chuyển sang hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần.
• Đối với các trường hợp mua bán, sáp nhập doanh nghiệp thông thường: Khoản chênh lệch giữa giá mua thực tế và giá trị tài sản thuần nhận về được phân bổ dần vào chi phí sản xuất kinh doanh theo quy định, thời gian phân bổ thông thường không quá 3 năm theo quy định về phân bổ công cụ, dụng cụ và các khoản chi phí trả trước không đủ điều kiện ghi nhận tài sản cố định.

- Nguyên tắc xử lý khi phân bổ không đúng quy định

• Trường hợp doanh nghiệp thực hiện phân bổ lợi thế kinh doanh vượt quá thời gian quy định (ví dụ vượt quá 10 năm đối với doanh nghiệp cổ phần hóa) hoặc phân bổ không đều giữa các năm mà không có lý do chính đáng, phần chi phí vượt mức hoặc không đúng quy định sẽ không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
• Các khoản lợi thế kinh doanh do doanh nghiệp tự đánh giá lại mà không theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc không phát sinh từ giao dịch mua bán thực tế sẽ không được chấp nhận để phân bổ vào chi phí hợp lý.

Khuyến nghị thực thi dành cho doanh nghiệp

Để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật thuế và hạn chế rủi ro bị xuất toán chi phí khi thanh tra, kiểm tra thuế, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Rà soát kỹ lưỡng hồ sơ xác định giá trị doanh nghiệp tại thời điểm cổ phần hóa hoặc hợp đồng chuyển nhượng để xác định chính xác giá trị lợi thế kinh doanh được thừa nhận.
• Lập bảng phân bổ chi phí lợi thế kinh doanh chi tiết qua các năm, đảm bảo tính nhất quán và không vượt quá thời hạn tối đa theo quy định của pháp luật.
• Phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận kế toán và bộ phận pháp chế để cập nhật các văn bản hướng dẫn mới nhất từ cơ quan thuế liên quan đến việc hạch toán các khoản chi phí đặc thù này.