Công văn 5063/BYT-DP được Bộ Y tế ban hành năm 2021 trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp nhằm hướng dẫn chi tiết về việc sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE) khi thực hiện lấy mẫu xét nghiệm SARS-CoV-2. Hướng dẫn này hướng tới mục tiêu bảo vệ an toàn tối đa cho nhân viên y tế, người tham gia lấy mẫu, đồng thời tối ưu hóa việc sử dụng trang thiết bị, tránh lãng phí không cần thiết.

- Nguyên tắc chung trong việc sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE)

• Việc lựa chọn và sử dụng PPE phải dựa trên nguyên tắc đánh giá nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh tại từng vị trí làm việc và khu vực cụ thể.
• Tránh việc lạm dụng quá mức các trang thiết bị bảo hộ chuyên dụng (như bộ quần áo bảo hộ toàn thân cấp độ cao) ở những vị trí có nguy cơ thấp, nhằm giảm bớt áp lực nhiệt và sự khó khăn trong vận động cho nhân viên y tế, đồng thời tiết kiệm nguồn lực y tế.
• Đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời và đúng chủng loại PPE cho từng nhóm đối tượng trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào quá trình lấy mẫu xét nghiệm SARS-CoV-2.

- Quy định sử dụng PPE đối với người trực tiếp lấy mẫu xét nghiệm

• Đối với nhân viên y tế trực tiếp thực hiện thao tác lấy mẫu dịch tỵ hầu hoặc dịch họng (nhóm có nguy cơ lây nhiễm cao nhất do tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn):
• Trang bị bắt buộc bao gồm: Khẩu trang hiệu suất lọc cao (N95 hoặc tương đương), kính bảo hộ hoặc tấm che mặt (face shield), găng tay y tế (sử dụng 2 lớp hoặc thực hiện sát khuẩn tay bằng cồn sau mỗi lần lấy mẫu), áo choàng chống thấm nước hoặc bộ quần áo phòng dịch liền quần.
• Yêu cầu nghiêm ngặt về việc sát khuẩn tay bằng dung dịch chứa cồn trước và sau khi tiếp xúc với mỗi người được lấy mẫu, ngay cả khi đang đeo găng tay y tế.

- Quy định sử dụng PPE đối với người hỗ trợ và điều phối lấy mẫu

• Đối với nhân viên thực hiện nhiệm vụ nhập liệu, đối chiếu thông tin, phân loại người đến lấy mẫu (không tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết sinh học): Sử dụng khẩu trang y tế ngoại khoa, tấm che mặt hoặc kính bảo hộ, găng tay y tế và áo choàng sạch.
• Đối với lực lượng điều phối, giữ trật tự, hướng dẫn người dân xếp hàng (đảm bảo khoảng cách an toàn tối thiểu 2 mét): Sử dụng khẩu trang y tế ngoại khoa và thực hiện sát khuẩn tay thường xuyên. Không nhất thiết phải mặc bộ đồ bảo hộ toàn thân.

- Quy trình mặc và tháo bỏ phương tiện bảo vệ cá nhân an toàn

• Quy trình mặc PPE phải được thực hiện tại khu vực sạch sẽ, riêng biệt trước khi vào khu vực lấy mẫu. Nhân viên y tế phải kiểm tra độ kín của khẩu trang N95 và đảm bảo các trang thiết bị được mặc đúng quy chuẩn, không bị rách hoặc hở.
• Quy trình tháo bỏ PPE là khâu cực kỳ quan trọng, dễ xảy ra lây nhiễm chéo nhất. Việc tháo bỏ phải được thực hiện tại khu vực đệm (khu vực bẩn) theo đúng thứ tự hướng dẫn của Bộ Y tế.
• Nguyên tắc tháo bỏ: Tháo găng tay và sát khuẩn tay trước, sau đó tháo áo choàng/bộ đồ bảo hộ, kính bảo hộ/tấm che mặt, và cuối cùng là khẩu trang. Sau mỗi bước tháo một phương tiện bảo hộ đều phải thực hiện sát khuẩn tay bằng dung dịch sát khuẩn chuyên dụng.
• Toàn bộ PPE sau khi tháo bỏ phải được bỏ ngay vào thùng rác thải y tế lây nhiễm có nắp đậy và được xử lý theo quy định về quản lý chất thải y tế nguy hại.

- Tổ chức thực hiện và giám sát tuân thủ

• Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn và giám sát việc thực hiện đúng quy định về sử dụng PPE tại các cơ sở y tế và các điểm lấy mẫu lưu động trên địa bàn quản lý.
• Các đơn vị lấy mẫu xét nghiệm phải tổ chức tập huấn, hướng dẫn thực hành kỹ năng mặc và tháo bỏ PPE cho toàn bộ nhân viên tham gia chiến dịch lấy mẫu trước khi thực hiện nhiệm vụ thực tế.
• Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc tuân thủ quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn tại các điểm lấy mẫu nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo cho nhân viên y tế và cộng đồng.