Giới thiệu về Công văn 4951/TCT-CS năm 2022

Công văn 4951/TCT-CS được Tổng cục Thuế ban hành ngày 22 tháng 12 năm 2022 nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc tính tiền chậm nộp đối với khoản tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các Cục Thuế địa phương thống nhất phương án xử lý nghĩa vụ tài chính, xác định rõ ranh giới áp dụng giữa Luật Quản lý thuế và các quy định pháp luật chuyên ngành về đất đai.

- Bản chất pháp lý của tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa

Theo quy định tại Nghị định số 35/2015/NĐ-CP và Nghị định số 62/2019/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, sử dụng đất trồng lúa, các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất để chuyển mục đích sử dụng từ đất trồng lúa sang đất phi nông nghiệp phải nộp một khoản tiền để bảo vệ, phát triển đất trồng lúa. Khoản thu này có các đặc điểm pháp lý đặc thù sau:

• Đây là khoản thu chuyên thu thuộc ngân sách địa phương, không nằm trong danh mục các loại thuế, phí hoặc lệ phí được quy định tại Luật Phí và lệ phí.
• Mục đích của khoản thu này là để cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại địa phương thực hiện các phương án cải tạo, bồi đắp, phát triển và bảo vệ đất trồng lúa, bù đắp lại diện tích đất trồng lúa bị chuyển đổi mục đích sử dụng.
• Mức thu cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định dựa trên bảng giá đất tại thời điểm chuyển mục đích sử dụng và tỷ lệ phần trăm do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành.

- Nguyên tắc tính tiền chậm nộp tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa

Nội dung cốt lõi của Công văn 4951/TCT-CS tập trung làm rõ việc có áp dụng chế tài phạt chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế đối với khoản tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa hay không. Tổng cục Thuế đã đưa ra các kết luận pháp lý cụ thể:

• Luật Quản lý thuế năm 2019 và Nghị định số 126/2020/NĐ-CP chỉ điều chỉnh đối với các khoản thu thuộc ngân sách nhà nước do cơ quan thuế quản lý thu bao gồm thuế, các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước liên quan đến đất đai (như tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp...).
• Khoản tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa được điều chỉnh bởi pháp luật chuyên ngành về đất đai và các văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính. Do các văn bản pháp luật chuyên ngành này không có điều khoản dẫn chiếu áp dụng Luật Quản lý thuế để tính tiền chậm nộp, nên cơ quan thuế không có cơ sở pháp lý để tự động áp dụng mức tính tiền chậm nộp 0,03%/ngày (theo quy định của Luật Quản lý thuế) đối với khoản tiền này.
• Việc xác định hành vi chậm nộp và mức phạt chậm nộp (nếu có) đối với tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa phải căn cứ vào các quy định cụ thể tại văn bản quy phạm pháp luật do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành tại địa phương đó.

- Thẩm quyền và trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Tổng cục Thuế khẳng định vai trò chủ đạo của chính quyền cấp tỉnh trong việc quản lý và xử lý các vi phạm liên quan đến khoản thu này:

• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền ban hành quy định chi tiết về thời hạn nộp, phương thức thu nộp và các chế tài xử lý đối với hành vi chậm nộp tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa trên địa bàn quản lý.
• Trường hợp văn bản của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quy định về việc tính tiền chậm nộp hoặc áp dụng mức phạt cụ thể đối với hành vi chậm nộp tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa, các cơ quan chức năng tại địa phương (bao gồm cả cơ quan thuế nếu được giao nhiệm vụ thu) sẽ thực hiện theo đúng quy định của địa phương đó.
• Trường hợp văn bản của địa phương không quy định về việc tính tiền chậm nộp, cơ quan thuế không được tự ý áp dụng các biện pháp cưỡng chế hoặc tính lãi chậm nộp đối với người sử dụng đất.

- Hướng dẫn tổ chức thực hiện đối với các Cục Thuế

Để đảm bảo thực hiện đúng quy định pháp luật và tránh phát sinh khiếu nại từ người nộp thuế, Tổng cục Thuế yêu cầu Cục Thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai các nội dung sau:

• Chủ động rà soát lại toàn bộ các quyết định, quy định do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành liên quan đến khoản thu tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa tại địa phương để xác định rõ cơ chế xử lý chậm nộp.
• Phối hợp chặt chẽ với Sở Tài chính, Sở Tài nguyên và Môi trường để tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy định về thu nộp tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa (trong đó quy định rõ chế tài xử lý chậm nộp) nhằm đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả quản lý nhà nước.
• Không thực hiện tính tiền chậm nộp theo Luật Quản lý thuế đối với khoản tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa khi chưa có hướng dẫn hoặc quy định pháp lý rõ ràng từ cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.