Công văn 4173/TXNK-CST năm 2019 do Cục Thuế xuất nhập khẩu ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình phân loại hàng hóa và áp dụng thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng dầu nhập khẩu. Văn bản này hướng tới việc thống nhất thực hiện quy định pháp luật thuế giữa các chi cục hải quan địa phương và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu xăng dầu, hóa chất.

- Quy định về đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường đối với nhóm mặt hàng xăng dầu

Căn cứ vào Luật Thuế bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan, Cục Thuế xuất nhập khẩu làm rõ phạm vi áp dụng thuế đối với các sản phẩm gốc dầu:

• Các mặt hàng xăng, dầu diezel, dầu hỏa, dầu mazut, dầu nhờn và mỡ nhờn thuộc đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường bắt buộc ngay tại khâu nhập khẩu hoặc khâu sản xuất bán ra trong nước.
• Đối với các mặt hàng dầu khác không được định danh cụ thể trong Luật Thuế bảo vệ môi trường (ví dụ như dầu gốc - base oil dùng làm nguyên liệu) thì không thuộc đối tượng chịu loại thuế này.
• Việc xác định một mặt hàng có thuộc đối tượng chịu thuế hay không phải dựa trên bản chất kỹ thuật, tên gọi thương mại và mục đích sử dụng thực tế của sản phẩm.

- Hướng dẫn phân loại hàng hóa và áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường

Để đảm bảo tính chính xác và tránh thất thu ngân sách nhà nước, Công văn 4173/TXNK-CST đưa ra các tiêu chí phân loại cụ thể:

• Căn cứ phân loại kỹ thuật: Việc xác định mặt hàng dầu nhập khẩu có phải là dầu nhờn hay mỡ nhờn hay không phải căn cứ vào Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN), Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc tài liệu kỹ thuật chính thức của nhà sản xuất về thành phần hóa học và công dụng bôi trơn của sản phẩm.
• Xử lý đối với chế phẩm bôi trơn chứa dầu mỏ: Đối với các chế phẩm bôi trơn thuộc nhóm mã HS 34.03 có chứa hàm lượng dầu mỏ hoặc dầu thu được từ các khoáng vật bitum, cơ quan hải quan cần thực hiện phân tích, phân loại chi tiết. Nếu kết quả xác định sản phẩm có tính chất và công dụng như dầu nhờn, mỡ nhờn thương mại thì phải áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường tương ứng theo biểu thuế hiện hành.
• Nguyên tắc đối với dầu gốc (Base oil): Mặt hàng dầu gốc nhập khẩu để làm nguyên liệu sản xuất dầu nhờn thành phẩm không thuộc đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường ở khâu nhập khẩu, nhằm tránh việc đánh thuế trùng lặp khi sản phẩm dầu nhờn thành phẩm đầu ra đã bị áp thuế bảo vệ môi trường theo quy định.

- Nguyên tắc quản lý thuế và trách nhiệm của các bên liên quan

Văn bản nhấn mạnh các nguyên tắc quản lý nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ pháp luật:

• Nghĩa vụ khai báo của doanh nghiệp: Doanh nghiệp nhập khẩu có trách nhiệm tự khai báo trung thực, chính xác tên hàng, mã số HS, thành phần cấu tạo, thông số kỹ thuật và mục đích sử dụng của mặt hàng dầu nhập khẩu trên tờ khai hải quan.
• Trách nhiệm kiểm tra của cơ quan hải quan: Các Chi cục Hải quan nơi tiếp nhận hồ sơ có nhiệm vụ kiểm tra, đối chiếu thông tin khai báo của doanh nghiệp với thực tế hàng hóa và kết quả phân tích phân loại của các Chi cục Kiểm định hải quan để áp dụng chính sách thuế bảo vệ môi trường đúng quy định.
• Giải quyết tranh chấp và vướng mắc: Trong trường hợp phát sinh tranh chấp về bản chất hàng hóa giữa cơ quan hải quan và doanh nghiệp, các bên sẽ tiến hành trưng cầu giám định tại các tổ chức giám định có thẩm quyền để làm cơ sở pháp lý đưa ra quyết định áp thuế cuối cùng.