Tóm tắt Công văn 3111/TCHQ-TXNK năm 2019 về xử lý nợ thuế

Công văn 3111/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành hướng dẫn các đơn vị hải quan địa phương thực hiện thống nhất quy trình xử lý nợ thuế, dựa trên việc áp dụng các quy định pháp luật về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế. Nội dung văn bản tập trung làm rõ các yêu cầu về hồ sơ cưỡng chế nợ thuế và điều kiện xác định việc hoàn thành các biện pháp cưỡng chế theo quy định tại các Thông tư của Bộ Tài chính.

- Quy định về hồ sơ cưỡng chế nợ thuế theo Thông tư số 38/2015/TT-BTC

Theo quy định tại Mục c.3 Điều 136 Thông tư số 38/2015/TT-BTC ngày 25/3/2015 của Bộ Tài chính, hồ sơ cưỡng chế nợ thuế phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ sau:

• Văn bản, tài liệu kèm theo hồ sơ cưỡng chế nợ thuế phải chứng minh được cơ quan hải quan đã thực hiện đầy đủ, tuần tự các biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật.
• Biện pháp cưỡng chế cuối cùng bắt buộc phải thực hiện là thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đầu tư.
• Trong trường hợp không thể thu hồi được các loại Giấy chứng nhận nêu trên, hồ sơ phải đính kèm văn bản xác nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc không thu hồi được các giấy tờ này.
• Về mặt thủ tục, các tài liệu, văn bản kèm theo trong hồ sơ cưỡng chế nợ thuế này phải nộp dưới hình thức là 01 bản chụp.

- Quy định bổ sung về hồ sơ cưỡng chế nợ thuế theo Thông tư số 39/2018/TT-BTC

Để hoàn thiện và bao quát các trường hợp phát sinh trong thực tế, Mục b.3 Khoản 69 Thông tư số 39/2018/TT-BTC ngày 20/4/2018 (sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 136 Thông tư số 38/2015/TT-BTC) đã bổ sung quy định cụ thể:

• Hồ sơ cưỡng chế nợ thuế phải chứng minh được việc đã áp dụng đầy đủ các biện pháp cưỡng chế theo quy định nhưng vẫn không có khả năng thu đủ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt vào ngân sách nhà nước.
• Quy định cũng làm rõ trường hợp không thực hiện được các biện pháp cưỡng chế do các nguyên nhân khách quan, làm cơ sở để cơ quan hải quan phân loại và có phương án xử lý nợ thuế phù hợp với thực tế của từng đối tượng nợ thuế.

- Phân tích chuyên sâu về việc áp dụng quy định xử lý nợ thuế

Việc kết hợp các quy định tại Thông tư số 38/2015/TT-BTC và Thông tư số 39/2018/TT-BTC cho thấy tính nghiêm minh và chặt chẽ trong công tác quản lý nợ thuế của ngành Hải quan:

• Tính liên tục và triệt để của biện pháp cưỡng chế: Cơ quan hải quan chỉ được xem xét xử lý bước tiếp theo đối với các khoản nợ thuế khi và chỉ khi đã áp dụng toàn bộ các biện pháp cưỡng chế theo luật định, bao gồm cả biện pháp mạnh mẽ nhất là đề nghị thu hồi giấy phép hoạt động của doanh nghiệp.
• Vai trò phối hợp liên ngành: Việc yêu cầu phải có văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền (như Sở Kế hoạch và Đầu tư) trong trường hợp không thu hồi được giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh thể hiện cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan Hải quan và các cơ quan quản lý nhà nước khác nhằm kiểm soát tính pháp lý của doanh nghiệp nợ thuế.
• Cơ sở pháp lý để phân loại nợ: Các quy định này là căn cứ quan trọng để cơ quan hải quan thiết lập hồ sơ xác định các khoản nợ thuế không có khả năng thu hồi, từ đó thực hiện các thủ tục khoanh nợ, xóa nợ hoặc xử lý nợ theo đúng quy định của Luật Quản lý thuế.