Tóm tắt Công văn 2416/TCHQ-GSQL năm 2017 về thủ tục hải quan đối với hàng hóa vận chuyển độc lập

Công văn 2416/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn, thống nhất thực hiện các quy trình nghiệp vụ liên quan đến thủ tục hải quan đối với hàng hóa vận chuyển độc lập. Văn bản này tập trung tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Thông tư 38/2015/TT-BTC, đảm bảo công tác giám sát hải quan chặt chẽ nhưng vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động lưu thông hàng hóa của doanh nghiệp.

Đối tượng áp dụng thủ tục vận chuyển độc lập

Theo hướng dẫn của Tổng cục Hải quan, thủ tục vận chuyển độc lập được áp dụng bắt buộc hoặc theo nhu cầu đối với các nhóm hàng hóa sau:

• Hàng hóa nhập khẩu vận chuyển từ cửa khẩu nhập về cảng đích, kho ngoại quan, kho bảo thuế, địa điểm thu gom hàng lẻ (CFS), địa điểm kiểm tra tập trung hoặc các khu phi thuế quan.
• Hàng hóa xuất khẩu vận chuyển từ địa điểm làm thủ tục hải quan ngoài cửa khẩu, kho ngoại quan, kho CFS đến cửa khẩu xuất.
• Hàng hóa quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam hoặc hàng hóa chuyển cảng từ cửa khẩu này sang cửa khẩu khác.
• Hàng hóa vận chuyển giữa các kho ngoại quan, giữa các khu phi thuế quan với nhau.

Quy trình khai báo và tiếp nhận tờ khai vận chuyển độc lập (Tờ khai OLA)

Việc thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa vận chuyển độc lập được số hóa thông qua Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS với các bước cụ thể:

• Trách nhiệm của người khai hải quan: Doanh nghiệp tiến hành khai báo các chỉ tiêu thông tin trên tờ khai vận chuyển độc lập (mẫu OLA). Người khai phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của các thông tin khai báo, đặc biệt là thông tin về tuyến đường, thời gian vận chuyển dự kiến, phương tiện vận chuyển và thông tin niêm phong.
• Tiếp nhận và phê duyệt của Chi cục Hải quan nơi đi: Công chức hải quan thực hiện kiểm tra điều kiện đăng ký tờ khai trên hệ thống. Đối với các tờ khai thuộc luồng vàng hoặc luồng đỏ, cơ quan hải quan sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ giấy hoặc kiểm tra thực tế hàng hóa trước khi phê duyệt cho phép vận chuyển đi.

Quy định về niêm phong hải quan và giám sát hàng hóa

Để bảo đảm nguyên trạng hàng hóa trong suốt quá trình di chuyển giữa các địa điểm hải quan, Công văn 2416/TCHQ-GSQL quy định chặt chẽ về công tác niêm phong:

• Nguyên tắc niêm phong: Tất cả hàng hóa vận chuyển độc lập phải được niêm phong bằng niêm phong hải quan hoặc niêm phong của hãng vận chuyển được cơ quan hải quan chấp nhận. Đối với hàng hóa siêu trường, siêu trọng không thể niêm phong, cơ quan hải quan sẽ thực hiện giám sát bằng các phương thức khác hoặc ghi nhận nguyên trạng trên hệ thống.
• Bàn giao hàng hóa: Chi cục Hải quan nơi đi lập biên bản bàn giao (hoặc ghi nhận thông tin bàn giao trên hệ thống điện tử) và giao cho người vận chuyển để trình cho Chi cục Hải quan nơi đến khi hàng tới đích.
• Ứng dụng công nghệ giám sát: Khuyến khích việc áp dụng các biện pháp giám sát hiện đại như định vị GPS, seal định vị điện tử đối với các lô hàng có độ rủi ro cao nhằm tối ưu hóa thời gian thông quan và nâng cao hiệu quả quản lý.

Trách nhiệm của Chi cục Hải quan nơi đến

Khi hàng hóa vận chuyển độc lập đến địa điểm đích, Chi cục Hải quan nơi đến có trách nhiệm thực hiện các công việc sau:

• Kiểm tra tình trạng niêm phong thực tế: Đối chiếu niêm phong thực tế trên phương tiện chứa hàng với thông tin đã được ghi nhận trên tờ khai OLA và biên bản bàn giao từ Hải quan nơi đi.
• Xác nhận hoàn thành vận chuyển: Cập nhật ngay thông tin "Hàng đã đến đích" trên hệ thống VNACCS/VCIS để giải tỏa bảo lãnh cho doanh nghiệp (nếu có) và chính thức kết thúc lộ trình vận chuyển độc lập.
• Xử lý sai lệch và vi phạm: Trường hợp phát hiện niêm phong bị rách, mất, có dấu hiệu cạy phá hoặc hàng hóa không đúng chủng loại, số lượng, Hải quan nơi đến phải lập biên bản, phối hợp với các bên liên quan để kiểm tra thực tế toàn bộ hàng hóa và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Xử lý các trường hợp phát sinh và sự cố hệ thống

Nhằm đảm bảo hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra liên tục, Tổng cục Hải quan hướng dẫn phương án xử lý đối với các tình huống bất khả kháng:

• Sự cố hệ thống mạng: Khi hệ thống VNACCS/VCIS gặp sự cố không thể khai báo hoặc phê duyệt điện tử, cơ quan hải quan và doanh nghiệp được phép thực hiện thủ tục thủ công bằng văn bản giấy. Ngay sau khi hệ thống hoạt động trở lại, công chức hải quan có trách nhiệm cập nhật đầy đủ dữ liệu vào hệ thống để theo dõi.
• Quá thời hạn vận chuyển: Nếu quá thời hạn đăng ký trên tờ khai OLA mà hàng hóa chưa đến đích, Chi cục Hải quan nơi đi và Chi cục Hải quan nơi đến phải chủ động phối hợp, liên hệ với người khai hải quan hoặc người vận chuyển để xác minh nguyên nhân (như tai nạn, hỏng xe, thiên tai). Trường hợp có dấu hiệu tẩu tán hàng hóa, cơ quan hải quan sẽ áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để truy tìm và xử lý theo quy định.