Công văn 1243/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành năm 2015 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng gửi đến các Cục Thuế địa phương nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc xác định giá tính thuế tài nguyên đối với nước thiên nhiên. Văn bản này đóng vai trò định hướng đồng bộ cho cơ quan thuế và doanh nghiệp trong việc áp dụng đúng quy định pháp luật về thuế tài nguyên, tránh thất thu ngân sách nhà nước và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước.

Nguyên tắc xác định giá tính thuế tài nguyên nước thiên nhiên

Công văn làm rõ các căn cứ pháp lý và nguyên tắc cốt lõi để xác định giá tính thuế tài nguyên đối với nguồn nước thiên nhiên phục vụ cho các mục đích sản xuất, kinh doanh:

• Căn cứ vào Bảng giá của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Giá tính thuế tài nguyên phải được áp dụng theo Bảng giá tính thuế tài nguyên do Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ban hành và áp dụng tại địa phương đó.
• Sự phù hợp với khung giá của Bộ Tài chính: Bảng giá do địa phương xây dựng phải nằm trong khung giá tính thuế tài nguyên do Bộ Tài chính quy định đối với từng loại tài nguyên nước cụ thể như nước khoáng thiên nhiên, nước nóng thiên nhiên, nước thiên nhiên dùng cho sản xuất thủy điện, nước dùng cho sản xuất kinh doanh.
• Xác định theo mục đích sử dụng: Giá tính thuế tài nguyên nước được phân loại chi tiết dựa trên mục đích sử dụng thực tế của tổ chức, cá nhân khai thác như nước dùng cho phát điện, nước dùng cho sản xuất nước sạch, nước dùng cho hoạt động dịch vụ, du lịch, sản xuất công nghiệp.

Hướng dẫn xử lý khi chưa có giá tính thuế cụ thể tại địa phương

Một trong những nội dung trọng tâm của Công văn 1243/TCT-CS là giải quyết trường hợp thực tế phát sinh khi UBND cấp tỉnh chưa ban hành giá tính thuế tài nguyên đối với một loại nước thiên nhiên cụ thể:

• Trách nhiệm phối hợp của cơ quan thuế: Cục Thuế địa phương có trách nhiệm chủ trì hoặc phối hợp chặt chẽ với Sở Tài chính và các cơ quan liên quan như Sở Tài nguyên và Môi trường để tham mưu, xây dựng phương án giá.
• Trình UBND cấp tỉnh phê duyệt bổ sung: Trên cơ sở khảo sát thực tế và tham khảo khung giá của Bộ Tài chính, cơ quan thuế phải báo cáo UBND cấp tỉnh để ban hành quyết định bổ sung, sửa đổi Bảng giá tính thuế tài nguyên kịp thời, làm căn cứ cho người nộp thuế kê khai.
• Tạm nộp trong thời gian chờ ban hành giá: Trong thời gian UBND cấp tỉnh chưa kịp ban hành bổ sung giá tính thuế, cơ quan thuế hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện tạm nộp thuế tài nguyên theo mức giá tự kê khai phù hợp với thực tế hoặc theo giá tạm tính do cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, sau đó sẽ thực hiện quyết toán và điều chỉnh khi có bảng giá chính thức.

Trách nhiệm của người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế

Văn bản nhấn mạnh nghĩa vụ và quyền hạn của các bên trong việc thực thi chính sách thuế tài nguyên nước:

• Đối với người nộp thuế: Tổ chức, cá nhân khai thác nước thiên nhiên phải thực hiện lắp đặt thiết bị đo lượng nước khai thác theo đúng quy định của pháp luật về tài nguyên nước. Đồng thời, phải kê khai trung thực, đầy đủ sản lượng nước khai thác thực tế và áp dụng đúng giá tính thuế tài nguyên theo quy định hiện hành của địa phương.
• Đối với cơ quan thuế địa phương: Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc kê khai, nộp thuế tài nguyên nước của các doanh nghiệp trên địa bàn. Kịp thời phát hiện các trường hợp áp dụng sai giá tính thuế, sai mục đích sử dụng nước để thực hiện truy thu và xử phạt theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Công văn 1243/TCT-CS năm 2015 mang lại nhiều giá trị thiết thực trong công tác quản lý thuế:

• Thống nhất phương pháp áp dụng: Giúp các Cục Thuế địa phương có sự thống nhất trong cách xử lý các vướng mắc về giá tính thuế tài nguyên nước, hạn chế sự tùy tiện hoặc áp dụng không đồng đều giữa các địa bàn.
• Bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia: Việc siết chặt quản lý giá tính thuế tài nguyên nước góp phần nâng cao ý thức tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước thiên nhiên của các tổ chức, cá nhân khai thác.
• Đảm bảo nguồn thu ngân sách: Giúp nhà nước thu đúng, thu đủ tiền thuế tài nguyên từ hoạt động khai thác nước thiên nhiên, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều nước như thủy điện, sản xuất bia, nước giải khát và dịch vụ quy mô lớn.