Công văn 1182/GSQL-GQ4 năm 2019 do Cục Giám sát quản lý về Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh liên quan đến Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) mẫu AI (ASEAN - Ấn Độ). Văn bản này đưa ra các chỉ đạo cụ thể cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm thống nhất quy trình kiểm tra, áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt và xử lý các trường hợp nghi ngờ tính hợp lệ của chứng từ xuất xứ.

- Nội dung hướng dẫn xử lý vướng mắc đối với C/O mẫu AI

Cục Giám sát quản lý về Hải quan đã đưa ra các nguyên tắc xử lý cụ thể đối với các vướng mắc thường gặp trong quá trình kiểm tra C/O mẫu AI như sau:

• Kiểm tra tính hợp lệ của chữ ký và con dấu: Công chức hải quan có trách nhiệm đối chiếu kỹ lưỡng chữ ký của người có thẩm quyền và con dấu của cơ quan cấp C/O mẫu AI phía Ấn Độ với mẫu chữ ký, con dấu đã được Tổng cục Hải quan thông báo và cập nhật trên hệ thống dữ liệu điện tử.
• Xử lý các khác biệt nhỏ không ảnh hưởng đến xuất xứ: Đối với các lỗi kỹ thuật nhỏ như lỗi chính tả, lỗi đánh máy, hoặc sự khác biệt không trọng yếu giữa thông tin khai báo trên C/O mẫu AI và các chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan (như hóa đơn thương mại, vận đơn), cơ quan hải quan không được từ chối C/O nếu các khác biệt này không làm thay đổi bản chất xuất xứ của hàng hóa thực tế nhập khẩu.
• Thủ tục gửi xác minh (Verification): Trong trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của con dấu, chữ ký hoặc tính chính xác của thông tin xuất xứ hàng hóa ghi trên C/O mẫu AI, cơ quan hải quan địa phương phải báo cáo và gửi hồ sơ về Tổng cục Hải quan để tiến hành thủ tục xác minh chính thức với cơ quan có thẩm quyền cấp C/O của Ấn Độ theo đúng quy định của Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ (AIFTA).

- Quy trình nghiệp vụ áp dụng tại cơ quan hải quan địa phương

Để đảm bảo tạo thuận lợi thương mại nhưng vẫn giữ vững hiệu quả quản lý nhà nước, quy trình xử lý nghiệp vụ được quy định rõ:

• Không tự ý bác bỏ chứng từ: Nghiêm cấm việc tự ý bác bỏ hiệu lực của C/O mẫu AI khi chưa thực hiện đầy đủ quy trình kiểm tra, đối chiếu hoặc chưa có kết quả xác minh chính thức từ phía nước xuất khẩu, trừ các trường hợp sai sót rõ ràng và không thể khắc phục.
• Giải quyết thông quan hàng hóa trong thời gian chờ xác minh: Trong thời gian chờ kết quả xác minh từ cơ quan có thẩm quyền của Ấn Độ, hàng hóa nhập khẩu vẫn được làm thủ tục thông quan theo mức thuế suất thông thường (MFN) hoặc thuế suất ưu đãi khác (nếu đủ điều kiện). Sau khi có kết quả xác minh khẳng định C/O hợp lệ, doanh nghiệp sẽ được hoàn trả khoản thuế chênh lệch đã nộp theo quy định.

- Khuyến nghị thiết thực dành cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Để hạn chế tối đa rủi ro bị chậm trễ thông quan hoặc bị từ chối áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt AIFTA, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Rà soát kỹ thông tin trên C/O: Trước khi truyền tờ khai hải quan, doanh nghiệp cần kiểm tra đối chiếu tính nhất quán của các thông tin quan trọng trên C/O mẫu AI bao gồm: tên và địa chỉ của nhà xuất khẩu/nhà nhập khẩu, mô tả hàng hóa, mã số HS, tiêu chí xuất xứ (như WO, RVC, CTSH), số lượng, trọng lượng, số và ngày hóa đơn thương mại.
• Đảm bảo tính hợp pháp của tổ chức cấp phát: Doanh nghiệp cần xác ý rằng C/O mẫu AI phải được cấp bởi đúng cơ quan có thẩm quyền được Bộ Công Thương Việt Nam và phía Ấn Độ công nhận.
• Chủ động phối hợp giải trình: Khi phát sinh nghi ngờ từ phía cơ quan hải quan, doanh nghiệp cần nhanh chóng liên hệ với nhà xuất khẩu tại Ấn Độ để yêu cầu cung cấp thêm các chứng từ chứng minh nguồn gốc (như quy trình sản xuất, định mức nguyên liệu) hoặc đề nghị cơ quan cấp C/O phía Ấn Độ có văn bản giải trình kịp thời.