Giới thiệu về Công văn 11536/TCHQ-TXNK

Công văn 11536/TCHQ-TXNK được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn Cục Hải quan các tỉnh, thành phố giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình xác định và tính phí bản quyền, phí giấy phép vào trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp thống nhất thực hiện quy định pháp luật về trị giá hải quan, đảm bảo thu đúng, thu đủ thuế và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp.

Các nội dung hướng dẫn trọng tâm của Công văn 11536/TCHQ-TXNK

- Điều kiện để cộng phí bản quyền vào trị giá tính thuế hải quan

Theo hướng dẫn của Tổng cục Hải quan, phí bản quyền chỉ được cộng vào trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu khi thỏa mãn đồng thời cả 3 điều kiện sau:

• Khoản phí bản quyền do người mua phải thanh toán trực tiếp hoặc gián tiếp cho chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.
• Khoản phí bản quyền liên quan đến hàng hóa nhập khẩu. Điều này có nghĩa là hàng hóa nhập khẩu có chứa đựng hoặc được sản xuất bằng việc sử dụng quyền sở hữu trí tuệ (như nhãn hiệu, sáng chế, bí quyết công nghệ, thiết kế kỹ thuật).
• Việc thanh toán phí bản quyền là một điều kiện để thực hiện giao dịch mua bán hàng hóa nhập khẩu đó. Nếu không thanh toán khoản phí này, người mua không thể mua được hàng hóa từ người bán.

- Phương pháp xác định mối quan hệ giữa phí bản quyền và hàng hóa nhập khẩu

Công văn hướng dẫn chi tiết cách thức kiểm tra, đối chiếu để xác định tính liên quan giữa khoản phí bản quyền và hàng hóa nhập khẩu:

• Đối với quyền sử dụng nhãn hiệu: Phải xem xét hàng hóa nhập khẩu có được dán nhãn hiệu trực tiếp hay không, hoặc hàng hóa nhập khẩu là nguyên liệu, linh kiện được nhập khẩu về để sản xuất ra sản phẩm mang nhãn hiệu tại Việt Nam.
• Đối với sáng chế, bí quyết công nghệ: Cần kiểm tra xem quy trình sản xuất hàng hóa nhập khẩu có bắt buộc phải áp dụng sáng chế hoặc bí quyết công nghệ được chuyển giao hay không.
• Đối với thiết kế, bản vẽ kỹ thuật: Xác định xem hàng hóa nhập khẩu có được chế tạo trực tiếp dựa trên các thông số kỹ thuật, bản vẽ được cung cấp theo hợp đồng bản quyền hay không.

- Xác định điều kiện mua bán (điều kiện để hàng hóa được bán)

Để làm rõ yếu tố "điều kiện mua bán", cơ quan hải quan cần phân tích kỹ các điều khoản trong hợp đồng mua bán hàng hóa và hợp đồng bản quyền (hoặc hợp đồng li-xăng):

• Trường hợp người bán hàng hóa đồng thời là chủ sở hữu quyền hoặc là người được ủy quyền thu phí bản quyền: Việc thanh toán phí bản quyền mặc nhiên được coi là điều kiện mua bán.
• Trường hợp người bán hàng hóa và chủ sở hữu quyền là hai bên độc lập: Cần xem xét mối quan hệ ràng buộc giữa họ. Nếu người bán chỉ định người mua phải trả phí cho bên thứ ba, hoặc việc không trả phí sẽ dẫn đến việc chấm dứt hợp đồng mua bán, thì khoản phí đó vẫn được coi là điều kiện mua bán.

- Hướng dẫn thủ tục khai báo và kiểm tra hải quan

Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương thực hiện nghiêm túc quy trình kiểm tra đối với các tờ khai có phát sinh phí bản quyền:

• Người khai hải quan có nghĩa vụ tự kê khai, tự tính toán và cộng khoản phí bản quyền vào trị giá tính thuế tại thời điểm đăng ký tờ khai nếu đã xác định được số tiền cụ thể.
• Trường hợp tại thời điểm nhập khẩu chưa xác định được số tiền phí bản quyền thực tế phải trả (do phụ thuộc vào doanh thu bán hàng sau này hoặc các yếu tố chưa định lượng được), người khai hải quan phải khai báo rõ lý do trên tờ khai và thực hiện khai báo bổ sung, nộp thuế sau khi khoản phí này được xác định cụ thể theo quy định.
• Cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra sau thông quan đối với các trường hợp nghi vấn doanh nghiệp không khai báo hoặc khai báo không đầy đủ các khoản phí bản quyền nhằm trốn thuế.

Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn 11536/TCHQ-TXNK đóng vai trò là cẩm nang nghiệp vụ giúp công chức hải quan có cơ sở pháp lý rõ ràng để đánh giá các hợp đồng thương mại phức tạp liên quan đến sở hữu trí tuệ. Đồng thời, văn bản này cũng giúp các doanh nghiệp nhập khẩu nhận thức rõ trách nhiệm minh bạch hóa các khoản thanh toán ngoài tiền mua hàng, tránh các rủi ro pháp lý và phạt chậm nộp thuế trong quá trình hậu kiểm.