Giới thiệu về Công văn 100/TANDTC-PC năm 2023

Công văn 100/TANDTC-PC được Tòa án nhân dân tối cao ban hành nhằm hướng dẫn việc áp dụng Án lệ số 47/2021/AL về việc xác định tội danh trong trường hợp sử dụng điện trái phép để diệt chuột, bảo vệ tài sản gây ra cái chết cho người khác. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc thống nhất nhận thức và áp dụng pháp luật, tránh việc áp dụng án lệ một cách máy móc trong thực tiễn xét xử tại các cấp Tòa án.

Nội dung cốt lõi và hướng dẫn áp dụng Án lệ 47/2021/AL

Công văn 100/TANDTC-PC làm rõ các tiêu chí định tội danh đối với hành vi sử dụng điện trái phép để bẫy chuột, bảo vệ tài sản gây hậu quả chết người, cụ thể như sau:

• Trường hợp truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội giết người (Điều 123 Bộ luật Hình sự): Áp dụng theo đúng tinh thần của Án lệ số 47/2021/AL khi người phạm tội sử dụng điện trái phép làm bẫy diệt chuột hoặc bảo vệ tài sản ở những nơi có người thường xuyên qua lại (như lối đi chung, khu vực công cộng, ruộng nương không được rào chắn an toàn). Người phạm tội nhận thức được hành vi sử dụng điện có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của người khác nhưng vẫn thực hiện, không có biện pháp che chắn, cảnh báo hiệu quả hoặc bỏ mặc cho hậu quả chết người xảy ra.
• Trường hợp truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội vô ý làm chết người (Điều 128 Bộ luật Hình sự) hoặc Tội vi phạm quy định về an toàn vận hành công trình điện lực (Điều 314 Bộ luật Hình sự): Áp dụng đối với trường hợp người phạm tội sử dụng điện trong khu vực khép kín, có rào chắn ngăn cách, có biển cảnh báo nguy hiểm, đã thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn cần thiết và tin tưởng chắc chắn rằng không có người xâm nhập hoặc hậu quả chết người không thể xảy ra, nhưng do sơ suất hoặc quá tự tin dẫn đến hậu quả chết người ngoài ý muốn.

Ý nghĩa và yêu cầu đối với công tác xét xử của Tòa án các cấp

Để bảo đảm việc áp dụng pháp luật chính xác, công bằng và đúng người đúng tội, Tòa án nhân dân tối cao yêu cầu các Thẩm phán và Hội đồng xét xử thực hiện nghiêm túc các nội dung sau:

• Đánh giá khách quan, toàn diện chứng cứ: Phải xem xét kỹ lưỡng địa điểm đặt bẫy điện, thời gian, đặc điểm nguồn điện, các biện pháp phòng ngừa, cảnh báo mà người phạm tội đã thực hiện, cũng như nhận thức chủ quan của người phạm tội đối với hậu quả có thể xảy ra.
• Tránh áp dụng máy móc: Không được đồng nhất mọi trường hợp sử dụng điện gây chết người đều là phạm tội giết người theo Án lệ 47/2021/AL. Việc phân loại tội danh phải dựa trên hành vi khách quan và yếu tố lỗi của người phạm tội trong từng vụ án cụ thể.
• Tăng cường tuyên truyền pháp luật: Thông qua công tác xét xử các vụ án liên quan đến sử dụng điện trái phép, các Tòa án cần kết hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật để người dân nâng cao ý thức, không sử dụng các biện pháp nguy hiểm để bảo vệ tài sản, tránh gây ra những tai nạn thương tâm.