Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2384:1978 quy định các phương pháp thử đối với lạc quả và lạc hạt dùng làm thực phẩm, nguyên liệu ép dầu hoặc xuất khẩu. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này:

Điều 1: Quy định chung và phương pháp lấy mẫu

Điều khoản này thiết lập các nguyên tắc cơ bản và quy trình kỹ thuật để lấy mẫu đại diện, đảm bảo tính khách quan và chính xác khi đánh giá chất lượng của toàn bộ lô hàng lạc quả hoặc lạc hạt. Các nội dung cốt lõi bao gồm:

• Khái niệm lô hàng: Quy định rõ lô hàng là lượng lạc quả hoặc lạc hạt có cùng một cấp chất lượng, được giao nhận cùng một thời điểm, có cùng loại bao bì đóng gói (hoặc để rời) và kèm theo cùng một giấy chứng nhận chất lượng.
• Yêu cầu đối với dụng cụ lấy mẫu: Các dụng cụ như xiên lấy mẫu, gầu xúc phải đảm bảo sạch sẽ, khô ráo, không có mùi lạ và không làm ảnh hưởng đến chất lượng của mẫu thử.
• Quy trình lấy mẫu ban đầu: Tiến hành lấy mẫu ở nhiều vị trí khác nhau của lô hàng (phía trên, ở giữa và dưới đáy) để đảm bảo tính đại diện cao nhất. Đối với hàng đóng bao, số lượng bao cần lấy mẫu được xác định theo tỷ lệ phần trăm cụ thể dựa trên tổng số bao của lô hàng.
• Thành lập mẫu chung và mẫu trung bình: Trộn đều tất cả các mẫu ban đầu để tạo thành mẫu chung. Từ mẫu chung, áp dụng phương pháp chia chéo hoặc các phương pháp chia mẫu chuẩn để rút ra mẫu trung bình thí nghiệm có khối lượng phù hợp phục vụ cho các bước phân tích tiếp theo.

Điều 2: Phương pháp xác định các chỉ tiêu cảm quan

Phương pháp cảm quan được sử dụng để đánh giá nhanh các đặc tính bên ngoài của lạc quả và lạc hạt trước khi tiến hành các thử nghiệm hóa-lý chuyên sâu:

• Xác định màu sắc: Thực hiện quan sát bằng mắt thường dưới ánh sáng tự nhiên để đánh giá màu sắc đặc trưng của vỏ quả lạc hoặc vỏ lụa của nhân lạc, đồng thời phát hiện các dấu hiệu biến màu, thâm đen hoặc nấm mốc.
• Xác định mùi: Ngửi trực tiếp mẫu thử để phát hiện các mùi lạ như mùi mốc, mùi dầu khét, mùi hóa chất hoặc các mùi không đặc trưng khác của lạc.
• Xác định vị: Tiến hành nếm thử nhân lạc (chỉ áp dụng đối với các mẫu không bị nấm mốc hoặc hư hỏng nặng) để xác định vị ngọt bùi tự nhiên, phát hiện vị đắng hoặc các vị lạ do quá trình biến chất gây ra.

Điều 3: Phương pháp xác định độ ẩm

Độ ẩm là chỉ tiêu kỹ thuật quan trọng quyết định đến thời gian bảo quản và chất lượng của lạc. Tiêu chuẩn quy định phương pháp sấy khô để xác định chỉ tiêu này:

• Nguyên tắc thử nghiệm: Sấy khô mẫu thử ở nhiệt độ quy định trong tủ sấy cho đến khi mẫu đạt đến khối lượng không đổi.
• Chuẩn bị mẫu thử: Nghiền nhỏ một lượng mẫu lạc hạt xác định theo kích thước hạt quy định, quá trình nghiền phải nhanh chóng để tránh làm thất thoát độ ẩm tự nhiên của mẫu.
• Tiến hành sấy và cân: Cân chính xác lượng mẫu thử vào chén cân đã biết trước khối lượng. Tiến hành sấy trong tủ sấy ở nhiệt độ tiêu chuẩn, sau đó làm nguội trong bình hút ẩm và cân lại. Quá trình sấy và cân được lặp lại cho đến khi chênh lệch khối lượng giữa hai lần cân liên tiếp không vượt quá sai số cho phép.
• Tính toán kết quả: Độ ẩm được tính bằng tỷ lệ phần trăm khối lượng hao hụt sau khi sấy so với khối lượng mẫu ban đầu. Kết quả cuối cùng là trung bình cộng của các lần xác định song song.

Điều 4: Phương pháp xác định tỷ lệ tạp chất và các loại hạt khuyết tật

Điều khoản này hướng dẫn cách phân loại và xác định tỷ lệ phần trăm các thành phần không đạt tiêu chuẩn chất lượng trong mẫu thử:

• Xác định tỷ lệ tạp chất: Sử dụng các loại sàng có kích thước lỗ sàng tiêu chuẩn để tách biệt tạp chất vô cơ (đất, cát, đá) và tạp chất hữu cơ (lá cây, vỏ lạc vỡ, hạt của cây trồng khác). Phần tạp chất còn sót lại được nhặt thủ công bằng tay, sau đó đem cân để tính tỷ lệ phần trăm khối lượng.
• Phân loại và xác định hạt khuyết tật: Tiến hành bóc vỏ (đối với lạc quả) và phân loại thủ công các loại hạt không đạt chất lượng bao gồm: hạt bị mốc, hạt bị sâu mọt đục khoét, hạt lép, hạt thối, hạt vỡ hoặc hạt đã nảy mầm.
• Tính toán kết quả: Tỷ lệ tạp chất và từng loại hạt khuyết tật được tính bằng phần trăm khối lượng của chúng so với khối lượng mẫu phân tích ban đầu.