Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8477:2018 về Công trình thủy lợi - Thành phần, khối lượng khảo sát địa chất trong các giai đoạn lập dự án và thiết kế quy định các yêu cầu kỹ thuật mang tính bắt buộc và hướng dẫn chi tiết về công tác khảo sát địa chất công trình (ĐCCT) và địa chất thủy văn (ĐCTV) phục vụ cho việc chuẩn bị đầu tư, thiết kế và thi công các công trình thủy lợi trên phạm vi cả nước.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực xây dựng thủy lợi tại Việt Nam, bao gồm các đơn vị tư vấn khảo sát, thiết kế, chủ đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan thực hiện công tác lập, thẩm định, phê duyệt phương án kỹ thuật, dự toán và nghiệm thu kết quả khảo sát địa chất qua các giai đoạn của dự án thủy lợi.

Nội dung khảo sát địa chất trong giai đoạn lập dự án đầu tư (Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và khả thi)

Giai đoạn này tập trung vào việc đánh giá tổng quan và chi tiết các điều kiện địa chất tự nhiên nhằm lựa chọn tuyến công trình và quy mô đầu tư hợp lý nhất. Nội dung khảo sát bao gồm:

• Điều kiện địa chất chung: Thu thập, tổng hợp tài liệu địa chất, địa hình, khí tượng thủy văn của khu vực; tiến hành khảo sát thực địa để xác định đặc điểm địa chất kiến tạo, địa tầng, thạch học và các hiện tượng địa chất động lực công trình bất lợi như sạt lở, karst, động đất.
• Điều kiện ĐCCT và ĐCTV vùng hồ chứa: Đánh giá mức độ ổn định của bờ hồ, dự báo hiện tượng sạt lở, bồi lắng; khảo sát khả năng thấm mất nước của hồ chứa qua các đới nứt nẻ, karst hoặc các tầng chứa nước thấm mạnh; đánh giá nguy cơ động đất kích thích khi tích nước.
• Điều kiện ĐCCT và ĐCTV vùng công trình đầu mối: Khảo sát địa chất tại các tuyến đập dự kiến, nhà máy thủy điện, tràn xả lũ, cống lấy nước dưới đập nhằm xác định cấu trúc nền móng, đặc tính cơ lý của các lớp đất đá, áp lực nước lỗ rỗng và khả năng chịu lực của nền.
• Điều kiện ĐCCT của đường dẫn nước chính: Khảo sát dọc theo tuyến kênh dẫn, đường hầm hoặc đường ống áp lực để đánh giá tính ổn định của mái dốc, điều kiện địa chất phục vụ công tác đào đắp và chống thấm.
• Khảo sát vật liệu xây dựng thiên nhiên: Phát hiện, khoanh vùng và đánh giá sơ bộ về trữ lượng, chất lượng của các mỏ đất đắp, đá xây dựng, cát, sỏi phục vụ cho việc thi công công trình đầu mối và hệ thống kênh dẫn.

Nội dung khảo sát địa chất trong giai đoạn Thiết kế kỹ thuật (TKKT)

Giai đoạn này nhằm làm sáng tỏ chi tiết các điều kiện địa chất tại các vị trí công trình đã được lựa chọn để phục vụ cho việc tính toán kết cấu, nền móng và các giải pháp công trình cụ thể:

• Chính xác hóa điều kiện địa chất vùng đầu mối: Tiến hành khoan thăm dò sâu, thí nghiệm xuyên tiêu chuẩn (SPT), thí nghiệm đổ nước, ép nước trong hố khoan để xác định chính xác ranh giới các lớp đất đá, hệ số thấm, mô đun biến dạng và cường độ kháng cắt của nền móng đập, tràn và nhà máy.
• Khảo sát chi tiết đường dẫn nước và kè bảo vệ bờ sông: Đánh giá chi tiết các đoạn tuyến đi qua vùng địa chất yếu, vùng có nguy cơ sạt trượt cao; xác định các thông số địa chất phục vụ thiết kế các công trình trên kênh như cầu máng, xi phông, cống điều tiết.
• Khảo sát chi tiết các công trình phụ trợ khác: Đánh giá điều kiện địa chất tại khu vực bãi thải, mặt bằng thi công, hệ thống đường giao thông phục vụ thi công.
• Thăm dò chi tiết mỏ vật liệu xây dựng: Tiến hành khoan, đào hố thăm dò, lấy mẫu thí nghiệm chỉ tiêu cơ lý toàn diện để xác định chính xác trữ lượng địa chất, trữ lượng khai thác và chất lượng của từng loại vật liệu xây dựng thiên nhiên.

Nội dung khảo sát địa chất trong giai đoạn Thiết kế bản vẽ thi công (TKBVTC)

Khảo sát trong giai đoạn này tập trung giải quyết các vấn đề địa chất còn tồn tại hoặc phát sinh mới, phục vụ trực tiếp cho việc lập biện pháp thi công chi tiết:

• Khảo sát bổ sung tại các hạng mục công trình chính: Thực hiện tại các vị trí có điều kiện địa chất phức tạp, dị thường được phát hiện trong quá trình thiết kế kỹ thuật hoặc tại các hạng mục có sự thay đổi về giải pháp kết cấu, định vị móng.
• Khảo sát địa chất các công trình thứ yếu: Đảm bảo cung cấp đầy đủ số liệu địa chất cho các hạng mục phụ trợ, công trình tạm phục vụ thi công như đê quai, kênh dẫn dòng thi công.
• Hoàn thiện hồ sơ địa chất phục vụ thi công: Tổng hợp toàn bộ hệ thống mặt cắt địa chất chi tiết, các bảng chỉ tiêu cơ lý đất đá phục vụ cho công tác nghiệm thu và xử lý nền móng thực tế.

Nội dung khảo sát địa chất trong giai đoạn thi công công trình

Đây là giai đoạn kiểm chứng và xử lý các tình huống địa chất thực tế phát sinh tại công trường:

• Khảo sát và giám sát tại khu vực hố móng: Tiến hành trực quan địa chất, lập bản đồ địa chất hố móng sau khi bóc lớp đất phủ; so sánh điều kiện địa chất thực tế với tài liệu thiết kế để kịp thời phát hiện các sai lệch, đứt gãy hoặc đới phong hóa sâu hơn dự kiến.
• Giám sát công tác xử lý nền: Theo dõi, kiểm tra và đánh giá chất lượng của các biện pháp xử lý nền móng như khoan phụt vữa gia cố, khoan phụt chống thấm, đóng cọc, xử lý hang karst; thực hiện các thí nghiệm kiểm chứng sau xử lý.
• Đề xuất giải pháp kỹ thuật: Đưa ra các kết luận, kiến nghị điều chỉnh thiết kế hoặc biện pháp thi công phù hợp khi gặp các điều kiện địa chất bất lợi ngoài dự kiến nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho công trình.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8477:2018 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố. Các dự án, công trình thủy lợi bắt đầu triển khai công tác khảo sát địa chất sau thời điểm tiêu chuẩn này có hiệu lực phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thành phần và khối lượng khảo sát được nêu trong tiêu chuẩn này nhằm đảm bảo tính đồng bộ, chất lượng và an toàn công trình.