Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13556:2023 được xây dựng trên cơ sở hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 9288:1989, tập trung quy định các đại lượng vật lý, ký hiệu và định nghĩa liên quan đến quá trình truyền nhiệt bằng bức xạ trong lĩnh vực cách nhiệt.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định chi tiết các thuật ngữ, định nghĩa và ký hiệu cho các đại lượng vật lý sử dụng trong việc mô tả hiện tượng truyền nhiệt bằng bức xạ. Các quy định này áp dụng cho các bề mặt ngăn cách, môi trường truyền suốt hoặc môi trường tham gia vào quá trình trao đổi nhiệt bức xạ.
• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn hướng tới các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, thử nghiệm và nghiệm thu các hệ thống cách nhiệt, thiết bị nhiệt và vật liệu xây dựng liên quan đến trao đổi nhiệt bức xạ.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn (Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi và lĩnh vực áp dụng (Điều 1)

• Xác lập hệ thống thuật ngữ chuẩn hóa quốc tế nhằm thống nhất cách hiểu và sử dụng các đại lượng vật lý trong tính toán thiết kế cách nhiệt.
• Giới hạn phạm vi trong các hiện tượng bức xạ nhiệt, loại trừ các dạng bức xạ điện từ khác không liên quan trực tiếp đến hiệu ứng nhiệt.

2. Ký hiệu và đơn vị đo lường (Điều 2)

• Hệ thống hóa các ký hiệu toán học và vật lý chuẩn cho các đại lượng bức xạ như: Nhiệt độ tuyệt đối (K), diện tích bề mặt (m²), bước sóng (µm).
• Quy định các đơn vị đo lường hợp chuẩn quốc tế (hệ SI) cho dòng bức xạ (W), mật độ dòng bức xạ (W/m²) và cường độ bức xạ (W/sr.m²).

3. Các khái niệm và đại lượng bức xạ cơ bản (Điều 3)

• Bức xạ nhiệt (Thermal radiation): Quá trình phát năng lượng dưới dạng sóng điện từ do nhiệt độ của vật thể.
• Vật đen tuyệt đối (Blackbody): Vật thể lý tưởng hấp thụ toàn bộ bức xạ chiếu vào nó ở mọi bước sóng và hướng, đồng thời là vật phát xạ mạnh nhất ở một nhiệt độ cho trước.
• Dòng bức xạ (Radiant flux): Công suất phát ra, truyền đi hoặc nhận được dưới dạng bức xạ.
• Mật độ dòng bức xạ (Radiant flux density): Dòng bức xạ tính trên một đơn vị diện tích bề mặt.

4. Các đặc tính bức xạ của bề mặt và vật liệu (Điều 4)

• Độ phát xạ (Emissivity - ε): Tỷ số giữa dòng bức xạ phát ra từ một bề mặt so với dòng bức xạ của vật đen ở cùng nhiệt độ. Tiêu chuẩn phân biệt rõ độ phát xạ bán cầu, độ phát xạ pháp tuyến và độ phát xạ phổ.
• Độ hấp thụ (Absorptivity - α): Tỷ số giữa dòng bức xạ bị hấp thụ bởi vật thể so với dòng bức xạ tới.
• Độ phản xạ (Reflectivity - ρ): Tỷ số giữa dòng bức xạ bị phản xạ từ bề mặt so với dòng bức xạ tới.
• Độ truyền qua (Transmissivity - τ): Tỷ số giữa dòng bức xạ truyền qua vật thể so với dòng bức xạ tới.
• Mối liên hệ giữa các đại lượng: Đối với một vật thể bất kỳ, tổng của độ hấp thụ, độ phản xạ và độ truyền qua luôn bằng 1 (α + ρ + τ = 1).

Hiệu lực thi hành

TCVN 13556:2023 có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ, làm căn cứ kỹ thuật thống nhất cho các tiêu chuẩn chuyên ngành khác về cách nhiệt và truyền nhiệt tại Việt Nam.