Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13268-2:2021 về Bảo vệ thực vật - Phương pháp điều tra sinh vật gây hại - Phần 2: Nhóm cây rau quy định phương pháp điều tra, phát hiện, xác định mật độ, tỷ lệ hại và chỉ số hại của các loại sinh vật gây hại chính trên nhóm cây rau tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định phương pháp điều tra sinh vật gây hại trên các loại cây rau thuộc nhóm rau ăn lá (như bắp cải, cải xanh, cải ngọt, xà lách), nhóm rau ăn quả (như cà chua, ớt, dưa chuột, bầu, bí), nhóm rau ăn củ, thân, hoa và các loại rau phổ biến khác gieo trồng tại Việt Nam.
• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ thực vật, các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động điều tra, dự tính dự báo sinh vật gây hại trên cây rau và các đối tượng khác có liên quan.

Quy định chung về điều tra sinh vật gây hại

• Yêu cầu về dụng cụ điều tra: Người thực hiện điều tra cần trang bị đầy đủ các dụng cụ chuyên dụng bao gồm kính lúp cầm tay, vợt côn trùng, khay gạt, thước đo, túi nilon đựng mẫu, nhãn treo, sổ ghi chép và các thiết bị định vị, chụp ảnh hiện trường.
• Nguyên tắc điều tra: Quá trình điều tra phải bảo đảm tính khách quan, khoa học, phản ánh đúng thực trạng sinh vật gây hại trên đồng ruộng. Việc điều tra phải được tiến hành định kỳ và đột xuất tùy theo diễn biến của thời tiết và tình hình dịch hại.

Phương pháp điều tra định kỳ

• Tần suất điều tra: Tiến hành điều tra định kỳ với tần suất 7 ngày một lần. Trong trường hợp cần thiết hoặc vào các giai đoạn sinh trưởng xung yếu của cây rau, tần suất điều tra có thể rút ngắn tùy theo yêu cầu thực tế.
• Chọn ruộng điều tra: Chọn các ruộng đại diện cho các giống rau phổ biến, các thời vụ gieo trồng khác nhau và đại diện cho các phương thức canh tác (canh tác truyền thống, canh tác hữu cơ, nhà màng, nhà lưới) tại địa phương.
• Điểm điều tra trên ruộng: Trên mỗi ruộng điều tra, chọn ngẫu nhiên từ 5 đến 10 điểm theo phương pháp đường chéo góc hoặc ziczac, tránh các hàng sát bờ biên để đảm bảo tính đại diện.
• Chỉ tiêu theo dõi: Xác định cụ thể các chỉ tiêu bao gồm mật độ sâu hại (con trên mét vuông hoặc con trên cây), tỷ lệ bộ phận bị hại (lá, quả, hoa, thân, rễ) và chỉ số bệnh hại theo thang phân cấp quy định.

Phương pháp điều tra bổ sung

• Trường hợp thực hiện: Tiến hành điều tra bổ sung khi thời tiết có diễn biến bất thường, khi mật độ sinh vật gây hại tăng nhanh đột biến hoặc khi có nguy cơ bùng phát dịch hại nghiêm trọng trên diện rộng.
• Nội dung điều tra: Tập trung xác định diện tích nhiễm, phân bố địa lý của dịch hại, mức độ nghiêm trọng và khả năng lây lan sang các vùng lân cận nhằm tham mưu kịp thời cho công tác chỉ đạo phòng trừ.

Phương pháp xác định các chỉ tiêu dịch hại

• Tỷ lệ hại (percent damage): Được tính bằng công thức phần trăm giữa số lượng mẫu bị hại (cây, lá, quả) trên tổng số mẫu điều tra thực tế.
• Chỉ số hại (damage index): Được tính toán dựa trên số lượng mẫu điều tra ở từng cấp bệnh (từ cấp 0 đến cấp 9 hoặc theo thang phân cấp cụ thể của từng loại dịch hại) nhằm phản ánh chính xác mức độ nghiêm trọng của vết bệnh hoặc vết hại trên cây trồng.
• Mật độ sinh vật hại: Số lượng cá thể sinh vật hại (sâu, nhện, côn trùng) tính trung bình trên một đơn vị diện tích (mét vuông) hoặc trên một đơn vị mẫu (cây, lá, nhánh).

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13268-2:2021 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày công bố, thiết lập hệ thống phương pháp luận chuẩn hóa giúp các cơ quan chuyên môn thống nhất quy trình điều tra bảo vệ thực vật trên nhóm cây rau toàn quốc.