Thông tư liên tịch 03/2025/TTLT-TANDTC-VKSNDTC do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phối hợp ban hành nhằm quy định chi tiết về thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hình sự của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, đồng thời hướng dẫn cơ chế phối hợp chuyển vụ án trong giai đoạn xét xử theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư liên tịch này quy định chi tiết về thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hình sự của Tòa án nhân dân cấp tỉnh và quy trình phối hợp chuyển vụ án trong giai đoạn xét xử theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Đối tượng áp dụng bao gồm Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân các cấp; người tiến hành tố tụng thuộc các cơ quan này; cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến quá trình tố tụng hình sự.

Nguyên tắc thực hiện

Việc xác định thẩm quyền và phối hợp chuyển vụ án phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau:

• Bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các quy định pháp luật liên quan.
• Bảo đảm phân cấp, phân quyền rõ ràng, phân định cụ thể thẩm quyền xét xử sơ thẩm nhằm tránh tình trạng bỏ sót hoặc chồng chéo, trùng lặp thẩm quyền giữa các cấp Tòa án.
• Bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ, kịp thời, đúng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mỗi cơ quan theo quy định pháp luật.

Giải thích chi tiết các tiêu chí xác định tính chất vụ án

Để áp dụng thống nhất quy định tại điểm b khoản 2 Điều 268 của Bộ luật Tố tụng hình sự, Thông tư liên tịch giải thích cụ thể các khái niệm then chốt:

• Vụ án có nhiều tình tiết phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm: Là vụ án hội tụ đủ các yếu tố bao gồm liên quan đến quyền và lợi ích của nhiều người; tài liệu, chứng cứ có nhiều mâu thuẫn cần phải kiểm tra, xác minh, đánh giá, xử lý; hành vi phạm tội được thực hiện trên phạm vi địa phận từ 02 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trở lên; tác động đến nhiều ngành, lĩnh vực và gây hoang mang, lo lắng, bất bình trong nhân dân. Ngoài ra, nhóm này còn bao gồm các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương hoặc Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo; hoặc vụ án có bị cáo bị truy tố thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực nhưng sau khi thụ lý phát hiện bị cáo đã bị áp dụng hình phạt tù chung thân hoặc tử hình tại một bản án khác đã có hiệu lực pháp luật.
• Vụ án khi xử lý có ảnh hưởng đến chính trị, đối ngoại: Là những vụ án mà quá trình giải quyết có tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến chủ trương, đường lối, chính sách, quan hệ đối ngoại, uy tín hoặc vị thế của Đảng và Nhà nước.
• Vụ án có người phạm tội là cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh trở lên: Áp dụng đối với người giữ chức vụ từ cấp phó trở lên của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh; Bí thư, Phó Bí thư cấp ủy cấp tỉnh, Ủy viên Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy; Thứ trưởng và tương đương trở lên tại các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; hoặc các chức danh thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý.
• Người có chức sắc trong tôn giáo: Gồm các phẩm vị như Hòa thượng, Thượng tọa, Ni trưởng, Ni sư của Giáo hội Phật giáo Việt Nam; Mục sư của các tổ chức Tin lành; Phối sư trở lên của các Hội thánh Cao đài; Giảng sư trở lên của Tịnh độ Cư sỹ Phật hội Việt Nam và các phẩm vị tương đương của các tổ chức tôn giáo khác.
• Người có uy tín cao trong dân tộc thiểu số: Là người gắn bó mật thiết với đồng bào dân tộc thiểu số, có khả năng quy tụ, tập hợp và được đông đảo đồng bào tin tưởng, nghe và làm theo, bao gồm: Cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang có quá trình công tác lâu năm, cống hiến cho vùng dân tộc thiểu số và được đồng bào tín nhiệm; già làng, trưởng thôn, trưởng bản, trưởng dòng họ, người thực hiện các nghi lễ cầu cúng; chức sắc, chức việc tôn giáo vùng dân tộc thiểu số; nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, nhà giáo, người chữa bệnh giỏi được đồng bào tín nhiệm.

Thẩm quyền xét xử sơ thẩm của Tòa án nhân dân cấp tỉnh

Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền xét xử sơ thẩm đối với các vụ án hình sự sau:

• Vụ án hình sự về các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng mà mức cao nhất của khung hình phạt được quy định trong Bộ luật Hình sự là tù chung thân hoặc tử hình.
• Vụ án hình sự tuy thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực nhưng thuộc một trong các trường hợp đặc thù: Có nhiều tình tiết phức tạp, liên quan nhiều cấp, nhiều ngành, dư luận đặc biệt quan tâm; khi xử lý có ảnh hưởng đến chính trị, đối ngoại; người phạm tội là cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh trở lên; hoặc người phạm tội là người có chức sắc trong tôn giáo, người có uy tín cao trong dân tộc thiểu số.

Quy trình phối hợp chuyển vụ án trong giai đoạn xét xử

Việc chuyển giao vụ án giữa các cấp Tòa án và Viện kiểm sát được thực hiện chặt chẽ theo các bước:

• Trường hợp vụ án thụ lý tại Tòa án nhân dân khu vực nhưng thuộc thẩm quyền cấp tỉnh: Chánh án Tòa án nhân dân khu vực báo cáo Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh xem xét. Nếu Chánh án cấp tỉnh xác định không thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, sẽ ra văn bản thông báo để cấp khu vực tiếp tục xét xử. Nếu xác định đúng thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, Chánh án cấp tỉnh chủ trì phối hợp với Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh ra văn bản thông báo; Tòa án cấp khu vực ngay sau đó phải trả hồ sơ cho Viện kiểm sát đã truy tố để chuyển đến Viện kiểm sát cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết theo Điều 274 Bộ luật Tố tụng hình sự.
• Trường hợp vụ án thụ lý tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh nhưng không thuộc thẩm quyền cấp tỉnh: Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh quyết định trả hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh để truy tố ra Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.
• Giải quyết tranh chấp về thẩm quyền: Mọi tranh chấp phát sinh liên quan đến thẩm quyền xét xử giữa các cấp Tòa án được giải quyết nghiêm ngặt theo quy định tại Điều 275 của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Thông tư liên tịch 03/2025/TTLT-TANDTC-VKSNDTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao chịu trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức thực hiện. Trong quá trình triển khai, nếu phát sinh vướng mắc, các đơn vị cần kịp thời phản ánh về Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao để được hướng dẫn, giải quyết kịp thời.