Thông tư 66/1999/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 10 tháng 06 năm 1999 hướng dẫn việc xây dựng, sửa đổi quy chế tài chính của Tổng công ty Nhà nước. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chuẩn hóa hoạt động quản lý tài chính, tăng cường tính minh bạch, tự chủ và trách nhiệm giải trình của các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn trong nền kinh tế.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với các Tổng công ty Nhà nước được thành lập theo Quyết định số 90/TTg và Quyết định số 91/TTg của Thủ tướng Chính phủ. Đối tượng chịu sự tác động trực tiếp bao gồm Hội đồng quản trị, Ban tổng giám đốc, bộ phận quản lý tài chính của Tổng công ty và các đơn vị thành viên hạch toán độc lập hoặc hạch toán phụ thuộc trong hệ thống Tổng công ty.

Nguyên tắc xây dựng và sửa đổi quy chế tài chính

• Phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật hiện hành của Nhà nước về chế độ quản lý tài chính, kế toán và thống kê.
• Phải phù hợp với đặc điểm kinh tế - kỹ thuật, ngành nghề kinh doanh đặc thù và mô hình tổ chức, quản lý thực tế của từng Tổng công ty.
• Đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa quyền tự chủ tài chính của các đơn vị thành viên và sự quản lý, giám sát thống nhất của Tổng công ty.
• Quy chế tài chính phải rõ ràng, minh bạch, phân định cụ thể quyền hạn và trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận trong công tác quản lý tài chính.

Nội dung cốt lõi của quy chế tài chính Tổng công ty

Quy chế tài chính của Tổng công ty Nhà nước phải bao gồm đầy đủ các nội dung trọng yếu sau:

• Quản lý và sử dụng vốn, tài sản: Quy định rõ cơ chế giao vốn, bảo toàn và phát triển vốn của Nhà nước tại Tổng công ty; thẩm quyền quyết định các dự án đầu tư, mua sắm, nhượng bán, thanh lý tài sản cố định; phương pháp trích khấu hao tài sản cố định và xử lý các khoản tổn thất tài sản, nợ khó đòi.
• Quản lý doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh: Xác định cụ thể các nguồn thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và các hoạt động khác; quy định định mức chi phí, các khoản chi được phép tính vào chi phí hợp lý khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp; quy trình kiểm soát giá thành sản phẩm, dịch vụ.
• Phân phối lợi nhuận và trích lập các quỹ: Hướng dẫn chi tiết thứ tự phân phối lợi nhuận sau thuế; tỷ lệ trích lập và mục đích sử dụng của các quỹ bắt buộc như quỹ đầu tư phát triển, quỹ dự phòng tài chính, quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi và quỹ trợ cấp mất việc làm.
• Quan hệ tài chính trong nội bộ Tổng công ty: Phân định rõ ràng ranh giới tài chính giữa văn phòng Tổng công ty và các đơn vị thành viên; quy định cơ chế tập trung, điều hòa nguồn vốn, thu phí quản lý hoặc phân bổ chi phí chung trong hệ thống; quy định về bảo lãnh vay vốn và hỗ trợ tài chính giữa các đơn vị thành viên.
• Kế hoạch tài chính, kế toán và kiểm toán: Quy định quy trình lập, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện kế hoạch tài chính hàng năm; chế độ báo cáo tài chính định kỳ; tổ chức bộ máy kế toán và thiết lập hệ thống kiểm toán nội bộ để giám sát, phòng ngừa rủi ro tài chính.

Quy trình xây dựng, phê duyệt và ban hành quy chế

• Hội đồng quản trị Tổng công ty chịu trách nhiệm tổ chức soạn thảo dự thảo quy chế tài chính hoặc sửa đổi, bổ sung quy chế hiện hành.
• Dự thảo phải được gửi lấy ý kiến đóng góp rộng rãi từ các đơn vị thành viên để đảm bảo tính khả thi và phù hợp với thực tiễn hoạt động.
• Sau khi hoàn thiện dự thảo, Tổng công ty phải gửi hồ sơ báo cáo Bộ Tài chính (hoặc Bộ quản lý ngành được ủy quyền) để tiến hành thẩm định.
• Quy chế tài chính chỉ chính thức có hiệu lực thi hành sau khi có văn bản phê duyệt của Bộ Tài chính và được Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty ký quyết định ban hành.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 66/1999/TT-BTC có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký ban hành. Các quy định trước đây của Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan về quy chế tài chính của Tổng công ty Nhà nước trái với quy định tại Thông tư này đều bãi bỏ. Các Tổng công ty Nhà nước có trách nhiệm khẩn trương rà soát, xây dựng hoặc sửa đổi quy chế tài chính của đơn vị mình để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt đúng thời hạn quy định.