Giới thiệu chung về Thông báo 526/TB-VPCP

Thông báo 526/TB-VPCP thể hiện kết luận chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính tại buổi làm việc với Đoàn kiểm tra số 07. Nội dung trọng tâm của thông báo xoay quanh việc rà soát, đôn đốc và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc đối với các dự án giao thông trọng điểm có kế hoạch hoàn thành vào năm 2025. Đây là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu đạt 3.000 km đường bộ cao tốc trên cả nước theo đúng nghị quyết của Đảng và Chính phủ.

Mục tiêu chiến lược và tầm quan trọng của việc hoàn thành 3.000 km cao tốc

Văn bản nhấn mạnh việc hoàn thành mục tiêu 3.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2025 không chỉ là nhiệm vụ phát triển hạ tầng kỹ thuật đơn thuần, mà còn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và tăng cường liên kết vùng. Để đạt được mục tiêu này, toàn bộ hệ thống chính trị từ trung ương đến địa phương cần phải vào cuộc với tinh thần khẩn trương, quyết liệt và trách nhiệm cao nhất.

Các khó khăn, vướng mắc cốt lõi được nhận diện

Qua báo cáo của Đoàn kiểm tra số 07, Phó Thủ tướng đã chỉ rõ những điểm nghẽn lớn đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công của các dự án giao thông trọng điểm, bao gồm:

• Công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư: Tiến độ bàn giao mặt bằng tại một số địa phương còn chậm, chưa đáp ứng được yêu cầu thi công đồng bộ. Việc xây dựng các khu tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật (đặc biệt là đường điện cao thế) còn gặp nhiều thủ tục phức tạp.
• Khan hiếm nguồn vật liệu xây dựng thông thường: Việc cung ứng cát san lấp, đất đắp và đá xây dựng tại một số khu vực, đặc biệt là vùng Đồng bằng sông Cửu Long và miền Trung, vẫn gặp khó khăn về thủ tục cấp phép mỏ, nâng công suất khai thác và giá cả biến động.
• Thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất: Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, đất trồng lúa nước từ hai vụ trở lên phục vụ dự án còn kéo dài qua nhiều bước phê duyệt.
• Năng lực của một số nhà thầu: Một số nhà thầu thi công chưa tập trung đủ nguồn lực, nhân lực và thiết bị kỹ thuật để triển khai các mũi thi công liên tục theo yêu cầu.

Chỉ đạo cụ thể của Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đối với các Bộ, ngành và địa phương

Để giải quyết dứt điểm các vướng mắc nêu trên, Phó Thủ tướng yêu cầu các đơn vị liên quan thực hiện nghiêm túc các nhóm giải pháp sau:

1. Đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương:

• Huy động cả hệ thống chính trị địa phương trực tiếp tuyên truyền, vận động người dân để đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm bàn giao toàn bộ mặt bằng sạch cho các dự án đúng thời hạn yêu cầu.
• Chủ động phối hợp với các chủ đầu tư để giải quyết dứt điểm các tranh chấp, khiếu nại về đất đai; khẩn trương hoàn thành các khu tái định cư để người dân ổn định cuộc sống.
• Áp dụng tối đa các cơ chế đặc thù của Quốc hội và Chính phủ trong việc cấp phép khai thác mỏ vật liệu xây dựng, không để xảy ra tình trạng đầu cơ, nâng giá hoặc thiếu hụt nguồn cung ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

2. Đối với Bộ Giao thông vận tải:

• Thực hiện vai trò cơ quan thường trực, thường xuyên theo dõi, đôn đốc và kiểm tra sát sao tiến độ thực tế của từng dự án thành phần.
• Chủ động phối hợp với các địa phương để kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh kỹ thuật trên công trường; tổng hợp các vấn đề vượt thẩm quyền để báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
• Chỉ đạo các chủ đầu tư, ban quản lý dự án yêu cầu nhà thầu tối ưu hóa quy trình thi công, tổ chức thi công "3 ca, 4 kíp" để bù đắp khoảng thời gian bị chậm trễ.

3. Đối với Bộ Tài nguyên và Môi trường:

• Hướng dẫn các địa phương rút ngắn tối đa thời gian thực hiện thủ tục đánh giá tác động môi trường, thủ tục giao đất, cho thuê đất và cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường.
• Khẩn trương tham mưu giải quyết các vướng mắc liên quan đến chỉ tiêu sử dụng đất giao thông đã được phân bổ cho các địa phương.

4. Đối với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn:

• Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan đẩy nhanh tiến độ thẩm định, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, đất lâm nghiệp, đất lúa phục vụ các dự án cao tốc trọng điểm.

Yêu cầu về kiểm soát chất lượng, phòng chống tham nhũng và lãng phí

Bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ, Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý các đơn vị không được lơ là công tác quản lý chất lượng công trình. Mọi dự án phải bảo đảm kỹ thuật, mỹ thuật và an toàn tuyệt đối trong quá trình thi công và vận hành. Đồng thời, yêu cầu tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát để phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm trong việc phân bổ nguồn vốn, chỉ định thầu và khai thác tài nguyên khoáng sản.

Phương thức tổ chức thực hiện và chế độ báo cáo

Đoàn kiểm tra số 07 và các cơ quan liên quan có trách nhiệm duy trì cơ chế giao ban định kỳ, cập nhật sát sao tình hình thực địa. Các Bộ, ngành và địa phương phải nghiêm túc thực hiện chế độ báo cáo định kỳ gửi Bộ Giao thông vận tải và Văn phòng Chính phủ để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ và kịp thời giữa các bên là yếu tố quyết định để hoàn thành thắng lợi mục tiêu 3.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2025.