Giới thiệu chung về Thông báo 354/TB-VPCP

Thông báo 354/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ truyền đạt ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà về việc giao cơ quan chủ quản thực hiện đầu tư 05 tuyến đường bộ cao tốc trọng điểm bao gồm: Bắc Kạn - Cao Bằng, Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn 2), Vinh - Thanh Thủy, Quảng Ngãi - Kon Tum, Quy Nhơn - Pleiku. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tháo gỡ các nút thắt về thể chế, phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan trung ương cũng như địa phương trong việc đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị và thực hiện đầu tư các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn.

Nội dung chi tiết về việc giao cơ quan chủ quản thực hiện 05 tuyến cao tốc

Kết luận của Phó Thủ tướng xác định rõ định hướng giao cơ quan chủ quản và phương án tổ chức thực hiện đối với từng dự án cụ thể nhằm tối ưu hóa nguồn lực và bảo đảm tính khả thi:

• Tuyến cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng: Xác định rõ vai trò phối hợp giữa Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn và Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng. Việc giao cơ quan chủ quản được cân nhắc dựa trên năng lực quản lý dự án của địa phương và tỷ lệ chiều dài tuyến đi qua địa bàn, bảo đảm tính thống nhất trong công tác giải phóng mặt bằng và thi công xây dựng.
• Tuyến cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn 2): Tập trung vào việc hoàn thiện quy mô đầu tư hoàn chỉnh theo quy hoạch. Giao cơ quan chủ quản chủ động lập phương án nâng cấp, mở rộng từ quy mô phân kỳ lên quy mô tiêu chuẩn, bảo đảm an toàn giao thông và nâng cao năng lực thông hành của toàn tuyến.
• Tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy: Đây là tuyến đối ngoại quan trọng kết nối với nước bạn Lào qua cửa khẩu Thanh Thủy. Việc giao cơ quan chủ quản hướng tới mục tiêu kết nối đồng bộ hệ thống cảng biển, khu kinh tế vùng miền Trung với hành lang kinh tế Đông - Tây.
• Tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum: Xác định phương án đầu tư kết nối vùng Duyên hải miền Trung với Tây Nguyên. Cơ quan chủ quản được giao nhiệm vụ nghiên cứu kỹ lưỡng hướng tuyến, quy mô và phân kỳ đầu tư phù hợp với điều kiện địa hình đồi núi phức tạp và khả năng cân đối nguồn vốn.
• Tuyến cao tốc Quy Nhơn - Pleiku: Giao đơn vị đầu mối chịu trách nhiệm chuẩn bị đầu tư nhằm nhanh chóng hình thành trục ngang kết nối Tây Nguyên với cảng biển Quy Nhơn, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ cho cả hai vùng.

Nhiệm vụ và trách nhiệm của các Bộ, ngành liên quan

Để hỗ trợ các địa phương thực hiện tốt vai trò cơ quan chủ quản, Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ ngành trung ương:

• Bộ Giao thông vận tải: Thực hiện đầy đủ chức năng quản lý nhà nước chuyên ngành. Có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các địa phương hướng dẫn về tiêu chuẩn kỹ thuật, quy mô đầu tư, hướng tuyến và các giải pháp kết nối giao thông đồng bộ; hỗ trợ các địa phương trong quá trình thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và khả thi.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính cân đối, tổng hợp nguồn vốn ngân sách trung ương hỗ trợ cho các dự án theo quy định của pháp luật về đầu tư công; tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ về các cơ chế, chính sách đặc thù đối với các dự án liên vùng hoặc đi qua địa bàn khó khăn.
• Bộ Tài nguyên và Môi trường: Hướng dẫn các địa phương thực hiện các thủ tục về đánh giá tác động môi trường, chuyển mục đích sử dụng đất rừng, đất lúa và áp dụng các cơ chế đặc thù về khai thác mỏ vật liệu xây dựng thông thường phục vụ dự án.

Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố

Các địa phương được giao làm cơ quan chủ quản hoặc có dự án đi qua phải chủ động thực hiện các nội dung sau:

• Khẩn trương phối hợp với Bộ Giao thông vận tải và các bộ, ngành liên quan hoàn thiện hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư dự án để trình cấp có thẩm quyền quyết định.
• Chủ động cân đối, bố trí nguồn vốn ngân sách địa phương tham gia vào dự án (đặc biệt là kinh phí thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư) để thể hiện sự cam kết và chia sẻ trách nhiệm với trung ương.
• Tập trung chỉ đạo, hệ thống hóa bộ máy quản lý dự án, bảo đảm đủ năng lực, kinh nghiệm để triển khai thực hiện dự án đúng tiến độ, chất lượng và phòng chống tiêu cực, lãng phí.

Định hướng phương thức đầu tư và cơ chế tài chính

Thông báo kết luận cũng định hướng rõ ràng về phương thức huy động vốn và đầu tư:

• Khuyến khích nghiên cứu đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) đối với các tuyến đường có tiềm năng thu hút dòng vốn xã hội hóa nhằm giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.
• Đối với các dự án đi qua khu vực khó khăn, lưu lượng xe thấp nhưng có ý nghĩa quan trọng về quốc phòng, an ninh hoặc liên kết vùng, cần xem xét kết hợp hiệu quả giữa nguồn vốn ngân sách trung ương và ngân sách địa phương để bảo đảm tính khả thi tài chính.