Quyết định 48/2012/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung Điều 3 của Quyết định số 204/2005/QĐ-TTg ngày 15 tháng 8 năm 2005. Quyết định này tập trung điều chỉnh các chính sách ưu đãi về tiền sử dụng đất, lệ phí trước bạ và cơ chế quản lý, chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với các hộ gia đình, cá nhân thuộc chương trình xây dựng cụm, tuyến dân cư và nhà ở vùng thường xuyên bị ngập lũ khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Chính sách miễn tiền sử dụng đất và lệ phí trước bạ cho người dân vùng ngập lũ

Quyết định quy định chi tiết về phạm vi và đối tượng được hưởng ưu đãi tài chính đất đai như sau:

• Phạm vi miễn giảm: Miễn hoàn toàn tiền sử dụng đất và lệ phí trước bạ phải nộp ngân sách nhà nước đối với phần diện tích đất được giao trong hạn mức giao đất ở. Chính sách này áp dụng cho việc bố trí tái định cư hoặc giao đất cho các hộ gia đình, cá nhân trong các cụm, tuyến dân cư thuộc vùng ngập lũ.
• Xử lý phần diện tích vượt hạn mức: Đối với phần diện tích đất được giao vượt hạn mức quy định (nếu có), người sử dụng đất phải thực hiện nộp tiền sử dụng đất và lệ phí trước bạ đầy đủ theo quy định của pháp luật hiện hành.
• Các khoản chi phí không được miễn: Quyết định làm rõ các chi phí khác không thuộc diện được miễn bao gồm: chi phí giải phóng mặt bằng, chi phí tôn nền, đắp bờ bao, chi phí đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và chi phí đầu tư xây dựng nhà ở. Các khoản chi phí này tiếp tục thực hiện theo cơ chế trả chậm quy định tại Quyết định số 204/2005/QĐ-TTg.
• Quyền sở hữu tài sản: Các hộ gia đình, cá nhân được giao đất có quyền sở hữu hợp pháp đối với cơ sở hạ tầng và các tài sản khác được xây dựng trên đất theo quy định của pháp luật.
• Trình tự và thủ tục thực hiện: Thẩm quyền, trình tự và thủ tục quyết định miễn tiền sử dụng đất cũng như lệ phí trước bạ được thực hiện nghiêm ngặt theo các quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật về phí, lệ phí hiện hành.

Quy định nghiêm ngặt về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất

Để đảm bảo mục tiêu an sinh xã hội và tránh tình trạng đầu cơ đất đai, Quyết định đưa ra các mốc thời gian và điều kiện chuyển nhượng cụ thể:

• Cấm chuyển nhượng trong vòng 10 năm: Trong thời hạn 10 (mười) năm kể từ ngày được bàn giao đất, nhà để ở, các hộ gia đình và cá nhân được Nhà nước giao đất ở (thuộc đối tượng miễn tiền sử dụng đất và lệ phí trước bạ) tuyệt đối không được phép chuyển nhượng quyền sử dụng đất dưới mọi hình thức.
• Điều kiện chuyển nhượng sau 10 năm: Sau khi hết thời hạn 10 năm nêu trên, người sử dụng đất mới có quyền thực hiện việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, khi tiến hành chuyển nhượng, hộ gia đình, cá nhân phải thực hiện nghĩa vụ tài chính là nộp 50% tiền sử dụng đất và lệ phí trước bạ tính theo quy định pháp luật tại thời điểm chuyển nhượng.

Hiệu lực thi hành và phạm vi áp dụng mở rộng

Quyết định cũng quy định rõ về thời gian áp dụng, đối tượng mở rộng và các cơ quan chịu trách nhiệm thi hành:

• Hiệu lực thi hành: Quyết định 48/2012/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2013.
• Mở rộng áp dụng đối với hộ dân làng chài, sông nước: Quy định về hạn chế chuyển quyền sử dụng đất (cấm chuyển nhượng trong 10 năm đầu; nộp 50% tiền sử dụng đất và lệ phí trước bạ khi chuyển nhượng sau 10 năm) cũng được áp dụng đồng thời cho các trường hợp được miễn tiền sử dụng đất theo Quyết định số 33/2011/QĐ-TTg ngày 10 tháng 6 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ (áp dụng cho hộ dân làng chài, dân sống trên sông nước, đầm phá di chuyển đến định cư tại các khu, điểm tái định cư). Quy định này thay thế hoàn toàn cho quy định cũ tại Điều 3 Quyết định số 33/2011/QĐ-TTg.
• Trách nhiệm thi hành: Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực tiếp liên quan bao gồm: An Giang, Đồng Tháp, Long An, Kiên Giang, Hậu Giang, Vĩnh Long, Tiền Giang và Cần Thơ chịu trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo và thi hành nghiêm túc Quyết định này.