Tóm tắt Quyết định 22/2023/QĐ-TTg về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù

Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành là một chính sách nhân văn, mở ra cơ hội hoàn lương, tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù thông qua các giải pháp hỗ trợ tài chính ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết và toàn diện về các quy định cốt lõi của văn bản này.

1. Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Quyết định này quy định chi tiết về chính sách tín dụng ưu đãi dành cho người chấp hành xong án phạt tù và các cơ sở sản xuất kinh doanh có sử dụng lao động là người chấp hành xong án phạt tù. Nguồn vốn vay được sử dụng cho mục đích đào tạo nghề, sản xuất, kinh doanh và tạo việc làm. Các đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm:

• Ngân hàng Chính sách xã hội (nơi thực hiện cho vay).
• Khách hàng vay vốn (cá nhân người chấp hành xong án phạt tù hoặc cơ sở sản xuất kinh doanh).
• Các tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến quy trình lập hồ sơ, xác nhận và giám sát nguồn vốn.

2. Đối tượng và Điều kiện vay vốn chi tiết

Chính sách phân chia rõ ràng hai nhóm đối tượng thụ hưởng với các điều kiện đi kèm cụ thể:

• Người chấp hành xong án phạt tù: Bao gồm người đã hoàn thành thời hạn phạt tù được cấp giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt tù hoặc người được đặc xá đã được cấp giấy chứng nhận đặc xá. Điều kiện vay vốn bao gồm: có nhu cầu vay vốn; có tên trong danh sách cư trú tại địa phương do Công an cấp xã lập và được Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã xác nhận; chấp hành tốt pháp luật, không tham gia tệ nạn xã hội; thời gian kể từ khi chấp hành xong án phạt tù đến thời điểm vay vốn tối đa là 05 năm.
• Cơ sở sản xuất kinh doanh: Bao gồm doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh. Điều kiện vay vốn bao gồm: hoạt động hợp pháp; sử dụng tối thiểu 10% tổng số lao động là người chấp hành xong án phạt tù (đáp ứng đủ điều kiện nêu trên) và ký hợp đồng lao động theo quy định; có phương án vay vốn khả thi được UBND cấp xã nơi thực hiện phương án xác nhận.
• Điều kiện chung: Cả hai nhóm đối tượng trên đều phải thuộc trường hợp không còn dư nợ tại Ngân hàng Chính sách xã hội đối với các chương trình tín dụng khác có cùng mục đích sử dụng vốn vay để đào tạo nghề và sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm.

3. Phương thức cho vay

Quyết định quy định hai phương thức cho vay linh hoạt áp dụng cho từng nhóm đối tượng:

• Đối với cá nhân người chấp hành xong án phạt tù: Thực hiện cho vay thông qua hộ gia đình. Đại diện hộ gia đình sẽ đứng tên vay vốn và giao dịch với Ngân hàng Chính sách xã hội. Trong trường hợp hộ gia đình không còn thành viên nào đủ 18 tuổi trở lên hoặc các thành viên khác không còn sức lao động, không có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, người chấp hành xong án phạt tù mới được trực tiếp đứng tên vay vốn. Phương thức cho vay được thực hiện thông qua hình thức ủy thác cho các tổ chức chính trị - xã hội.
• Đối với cơ sở sản xuất kinh doanh: Ngân hàng Chính sách xã hội thực hiện phương thức cho vay trực tiếp.

4. Mục đích sử dụng vốn vay

Nguồn vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích quy định, cụ thể:

• Đào tạo nghề: Chi trả chi phí học tập, sinh hoạt của người chấp hành xong án phạt tù tại các trường đại học (hoặc tương đương), cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hợp pháp. Chi phí bao gồm học phí, mua sắm sách vở, phương tiện học tập, chi phí ăn, ở, đi lại.
• Sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm: Chi trả các chi phí phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo việc làm.

5. Mức vốn cho vay tối đa

Hạn mức vay vốn được quy định rõ ràng nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn:

• Vay vốn đào tạo nghề: Tối đa 04 triệu đồng/tháng/người.
• Vay vốn sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm:
  • Đối với cá nhân người chấp hành xong án phạt tù: Tối đa 100 triệu đồng/người.
  • Đối với cơ sở sản xuất kinh doanh: Tối đa 02 tỷ đồng/dự án và không quá 100 triệu đồng/người lao động là người chấp hành xong án phạt tù được tuyển dụng tại cơ sở.

6. Đồng tiền, Thời hạn và Lãi suất cho vay

Các quy định về tài chính được thiết kế ưu đãi tương đương với các chương trình an sinh xã hội khác:

• Đồng tiền cho vay và trả nợ: Đồng Việt Nam (VND).
• Thời hạn cho vay:
  • Đối với đào tạo nghề: Tính từ ngày nhận vốn vay đến khi trả hết nợ (gồm thời hạn phát tiền vay và thời hạn trả nợ). Đối với khóa học dưới 1 năm, thời hạn trả nợ tối đa bằng 2 lần thời hạn phát tiền vay. Đối với khóa học trên 1 năm, thời hạn trả nợ tối đa bằng thời hạn phát tiền vay.
  • Đối với sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm: Thời hạn cho vay tối đa là 120 tháng (10 năm). Thời hạn cụ thể do Ngân hàng Chính sách xã hội quyết định dựa trên nguồn vốn, chu kỳ sản xuất và khả năng trả nợ của khách hàng.
• Lãi suất cho vay:
  • Lãi suất cho vay ưu đãi bằng lãi suất cho vay đối với hộ nghèo quy định theo từng thời kỳ.
  • Lãi suất nợ quá hạn được tính bằng 130% lãi suất cho vay thông thường.

7. Bảo đảm tiền vay

Chính sách bảo đảm tiền vay được nới lỏng tối đa để hỗ trợ người hoàn lương:

• Người chấp hành xong án phạt tù vay vốn đào tạo nghề hoặc sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm không phải thực hiện bảo đảm tiền vay (không cần tài sản thế chấp).
• Cơ sở sản xuất kinh doanh sử dụng lao động là người chấp hành xong án phạt tù chỉ phải thực hiện bảo đảm tiền vay theo quy định của pháp luật và Ngân hàng Chính sách xã hội đối với các khoản vay trên 100 triệu đồng.

8. Nguồn vốn cho vay và Quản lý rủi ro

Nguồn vốn thực hiện chương trình được huy động từ nhiều nguồn đa dạng:

• Nguồn vốn ngân sách địa phương hàng năm ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội.
• Nguồn vốn do Ngân hàng Chính sách xã hội tự huy động (được ngân sách nhà nước cấp bù chênh lệch lãi suất và phí quản lý).
• Các nguồn vốn hợp pháp khác theo quy định pháp luật.
• Công tác phân loại nợ và xử lý nợ bị rủi ro được thực hiện nghiêm ngặt theo các quy chế hiện hành của Ngân hàng Chính sách xã hội.

9. Trách nhiệm tổ chức thực hiện của các cơ quan liên quan

Quyết định phân công nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương nhằm đảm bảo tính đồng bộ:

• Khách hàng vay vốn: Có trách nhiệm sử dụng vốn đúng mục đích, hoàn trả nợ gốc và lãi đầy đủ, đúng hạn.
• Bộ Công an: Chỉ đạo các cơ sở giam giữ tuyên truyền chính sách; chỉ đạo Công an địa phương phối hợp tham mưu bố trí ngân sách địa phương; chỉ đạo Công an cấp xã lập và cung cấp danh sách người đủ điều kiện vay vốn định kỳ vào ngày 05 hằng tháng cho Ngân hàng Chính sách xã hội; chủ trì phối hợp giải quyết vướng mắc phát sinh.
• Bộ Quốc phòng: Chỉ đạo các cơ sở giam giữ thuộc phạm vi quản lý tổ chức tuyên truyền chính sách.
• Ngân hàng Chính sách xã hội: Ban hành hướng dẫn về hồ sơ, trình tự, thủ tục cho vay đảm bảo đơn giản, rõ ràng; quản lý và sử dụng nguồn vốn đúng đối tượng; phối hợp xử lý khó khăn vướng mắc.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện: Hằng năm xem xét bố trí ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội; chỉ đạo UBND cấp xã thực hiện xác nhận đối tượng và điều kiện thụ hưởng; phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội giám sát thực hiện.

10. Xử lý vi phạm và Điều khoản thi hành

Quyết định quy định nghiêm khắc đối với các hành vi trục lợi chính sách:

• Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân lợi dụng chính sách tín dụng này để trục lợi hoặc vi phạm pháp luật sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, đồng thời phải bồi thường thiệt hại (nếu có) theo quy định của pháp luật.
• Quyết định 22/2023/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10 tháng 10 năm 2023. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, cùng Ban lãnh đạo Ngân hàng Chính sách xã hội chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.