Tóm tắt Quyết định 21/2024/QĐ-TTg về chính sách hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ giai đoạn 2023-2025

Quyết định số 21/2024/QĐ-TTg do Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà ký ban hành là một văn bản pháp lý quan trọng cụ thể hóa chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Quyết định này quy định chi tiết về mức hỗ trợ tài chính để xây dựng mới hoặc cải tạo, sửa chữa nhà ở cho người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, đồng thời xác định rõ tỷ lệ phân bổ vốn từ ngân sách trung ương và tỷ lệ đối ứng từ ngân sách địa phương trong giai đoạn 2023 - 2025.

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng chính sách

Quyết định quy định rõ ràng về giới hạn áp dụng và các nhóm đối tượng được thụ hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở cụ thể như sau:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định mức hỗ trợ kinh phí xây dựng mới hoặc cải tạo, sửa chữa nhà ở cho người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ; tỷ lệ phân bổ vốn hỗ trợ từ ngân sách trung ương và tỷ lệ đối ứng từ ngân sách địa phương trong giai đoạn từ năm 2023 đến năm 2025.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các hộ gia đình theo quy định tại khoản 1 Điều 99 Nghị định số 131/2021/NĐ-CP. Điều kiện là các hộ này hiện đang cư trú và có hộ khẩu thường trú tại nhà ở là nhà tạm hoặc nhà bị hư hỏng nặng.
• Lưu ý về đối tượng loại trừ: Chính sách này áp dụng cho cả các hộ đã được hỗ trợ theo các chương trình, chính sách khác trước đây, nhưng ngoại trừ những hộ gia đình đã được thụ hưởng hỗ trợ theo Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg ngày 26 tháng 4 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ người có công với cách mạng về nhà ở.
• Các cơ quan liên quan: Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm hoặc liên quan đến việc thực hiện, quản lý và giám sát nguồn vốn hỗ trợ.

2. Mức hỗ trợ tài chính cụ thể cho từng trường hợp

Nguồn kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước (bao gồm cả ngân sách trung ương và ngân sách địa phương) được ấn định cụ thể theo hai định mức rõ rệt:

• Trường hợp xây dựng mới nhà ở: Hỗ trợ trực tiếp 60 triệu đồng/hộ.
• Trường hợp cải tạo, sửa chữa nhà ở: Hỗ trợ trực tiếp 30 triệu đồng/hộ.

3. Tỷ lệ phân bổ vốn ngân sách trung ương và đối ứng của địa phương

Để đảm bảo tính công bằng và phù hợp với năng lực tài chính của từng địa phương, ngân sách trung ương hỗ trợ có mục tiêu cho ngân sách địa phương thực hiện các chính sách an sinh xã hội theo các nguyên tắc phân cấp cụ thể:

• Hỗ trợ tối đa 100% nhu cầu kinh phí tăng thêm: Áp dụng đối với các địa phương nhận bổ sung cân đối ngân sách từ ngân sách trung ương.
• Hỗ trợ tối đa 80% nhu cầu kinh phí tăng thêm: Áp dụng đối với các địa phương có tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia về ngân sách trung ương từ 20% trở xuống.
• Hỗ trợ tối đa 50% nhu cầu kinh phí tăng thêm: Áp dụng đối với các địa phương có tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia về ngân sách trung ương từ trên 20% đến 60%.
• Địa phương tự bảo đảm 100% kinh phí: Áp dụng đối với các địa phương còn lại tự cân đối được ngân sách. Trong các trường hợp cần thiết, Thủ tướng Chính phủ sẽ xem xét và quyết định riêng.
• Cơ sở xác định tỷ lệ điều tiết: Giai đoạn 2023 - 2025 được xác định căn cứ theo dự toán ngân sách năm 2023 đã được Quốc hội quyết định.

4. Nguồn vốn thực hiện chương trình hỗ trợ

Cơ cấu nguồn vốn thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở được đa dạng hóa nhằm tối ưu hóa nguồn lực xã hội:

• Ngân sách nhà nước: Gồm nguồn vốn chi thường xuyên của ngân sách trung ương hỗ trợ và nguồn vốn đối ứng từ ngân sách của chính địa phương đó.
• Nguồn vốn huy động hợp pháp khác: Khuyến khích các địa phương căn cứ vào tình hình thực tế để huy động thêm các nguồn lực từ xã hội hóa, dòng họ, cộng đồng và sự tự đóng góp của chính hộ gia đình được hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng công trình nhà ở.

5. Phân công trách nhiệm tổ chức thực hiện của các Bộ, ngành và địa phương

Quyết định phân định rõ ràng quyền hạn và trách nhiệm của từng cơ quan quản lý nhà nước trong việc triển khai thực hiện:

• Bộ Xây dựng: Đóng vai trò chủ trì, phối hợp với các Bộ: Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Lao động - Thương binh và Xã hội để hướng dẫn các địa phương triển khai thực hiện; đôn đốc, kiểm tra, định kỳ tổng hợp tình hình báo cáo Thủ tướng Chính phủ; đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn phát sinh và chủ trì tổng kết chương trình giai đoạn 2023 - 2025.
• Bộ Tài chính: Chủ trì phối hợp bố trí vốn ngân sách trung ương theo đúng tỷ lệ quy định; hướng dẫn chi tiết công tác quản lý, cấp phát, thanh toán và quyết toán nguồn vốn; xác định cụ thể tỷ lệ phân bổ và đối ứng cho từng địa phương.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ ngành liên quan trong việc cân đối, bố trí nguồn vốn ngân sách trung ương hỗ trợ cho các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Trực tiếp tổ chức, chỉ đạo triển khai thực hiện tại địa phương theo quy định; chủ động bố trí nguồn vốn đối ứng từ ngân sách địa phương; thực hiện chế độ báo cáo định kỳ vào cuối mỗi quý gửi về các Bộ quản lý và tổ chức tổng kết, đánh giá kết quả trong vòng 90 ngày kể từ ngày 31 tháng 12 năm 2025.

6. Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Quyết định quy định cụ thể về mốc thời gian áp dụng và trách nhiệm của người đứng đầu:

• Thời gian có hiệu lực: Quyết định 21/2024/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 09 tháng 01 năm 2025 và áp dụng thực hiện đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2025.
• Trách nhiệm thi hành: Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành toàn diện các quy định tại Quyết định này.