Quyết định số 145/2003/QĐ-BTC được ban hành bởi Bộ trưởng Bộ Tài chính nhằm sửa đổi, bổ sung một số điểm của Bản quy định về thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu chuyển cửa khẩu ban hành kèm theo Quyết định số 53/2003/QĐ-BTC ngày 16/4/2003. Quyết định này tập trung điều chỉnh các quy trình nghiệp vụ hải quan quan trọng nhằm tối ưu hóa hoạt động thông quan, quản lý rủi ro và phân định rõ thẩm quyền của các cấp hải quan đối với hàng hóa chuyển cửa khẩu.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản áp dụng đối với các cơ quan hải quan các cấp, công chức hải quan thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, và các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa theo hình thức chuyển cửa khẩu.

Thủ tục hải quan đối với hàng tiêu dùng nhập khẩu theo loại hình kinh doanh

Quyết định bổ sung quy định riêng biệt cho đối tượng hàng tiêu dùng nhập khẩu theo loại hình kinh doanh. Nhóm hàng hóa này không áp dụng theo quy định thông thường tại điểm 3, mục III của Quy định ban hành kèm Quyết định 53/2003/QĐ-BTC, mà bắt buộc phải thực hiện theo một trong hai phương án sau:

• Phương án 1: Doanh nghiệp tiến hành đăng ký tờ khai, kiểm tra thực tế hàng hóa, tính thuế, nộp thuế và hoàn thành thủ tục thông quan trực tiếp ngay tại cửa khẩu nhập.
• Phương án 2: Doanh nghiệp đăng ký tờ khai tại Chi cục Hải quan ngoài cửa khẩu. Sau đó, hàng hóa được niêm phong chuyển cửa khẩu về địa điểm làm thủ tục hải quan ngoài cửa khẩu (nơi đã đăng ký tờ khai) để tiếp tục thực hiện các bước kiểm tra, tính thuế và thông quan.

Quy trình xử lý khi doanh nghiệp xin điều chỉnh số lượng hàng hóa

Quyết định sửa đổi quy định về việc kiểm tra thực tế đối với các lô hàng có đơn xin điều chỉnh số lượng từ phía doanh nghiệp. Việc kiểm tra được phân loại chặt chẽ theo tính chất của lô hàng ban đầu:

• Đối với lô hàng vốn thuộc diện được miễn kiểm tra thực tế hàng hóa: Khi doanh nghiệp có đơn xin điều chỉnh số lượng, cơ quan Hải quan sẽ tiến hành kiểm tra xác suất thực tế hàng hóa để xác minh tính trung thực.
• Đối với lô hàng thuộc diện phải kiểm tra thực tế hàng hóa: Khi doanh nghiệp có đơn xin điều chỉnh số lượng, cơ quan Hải quan bắt buộc phải thực hiện kiểm tra thực tế toàn bộ lô hàng.
• Trong mọi trường hợp, nếu cơ quan Hải quan phát hiện có dấu hiệu gian lận thương mại hoặc khai báo không trung thực, yêu cầu xin điều chỉnh số lượng hàng hóa của doanh nghiệp sẽ bị từ chối giải quyết.

Thẩm quyền quyết định hình thức và tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa

Quyết định phân định rõ ràng trách nhiệm và thẩm quyền quyết định mức độ kiểm tra thực tế hàng hóa giữa Chi cục Hải quan ngoài cửa khẩu, Chi cục Hải quan cửa khẩu và Cục Hải quan tỉnh, thành phố:

• Chi cục Hải quan ngoài cửa khẩu: Lãnh đạo Chi cục có thẩm quyền quyết định hình thức và tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa ban đầu, đồng thời xác nhận kết quả kiểm tra theo quy định.
• Chi cục trưởng Hải quan cửa khẩu: Trong quá trình làm thủ tục, nếu có căn cứ xác đáng (như nhận được thông tin mới về hành vi vi phạm của doanh nghiệp, hoặc phát hiện hồ sơ có sự bất hợp lý rõ rệt giữa số lượng hàng hóa thực tế so với trọng lượng khai báo...), Chi cục trưởng Hải quan cửa khẩu có quyền quyết định tăng hoặc giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế. Tuy nhiên, Chi cục trưởng Hải quan cửa khẩu không được phép tự ý thay đổi hình thức kiểm tra đã quyết định trước đó và phải thông báo ngay bằng văn bản/tin báo cho Chi cục trưởng Hải quan ngoài cửa khẩu biết về sự thay đổi này.
• Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh, thành phố: Có thẩm quyền quyết định thay đổi hình thức kiểm tra do Chi cục trưởng Hải quan quyết định (bao gồm cả quyết định của Chi cục trưởng thuộc Cục Hải quan tỉnh, thành phố khác đối với lô hàng chuyển cửa khẩu liên tỉnh).
• Trách nhiệm pháp lý: Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh, thành phố và Chi cục trưởng Hải quan cửa khẩu phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác của kết quả kiểm tra thực tế cũng như các quyết định thay đổi hình thức, tỷ lệ kiểm tra của mình.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Quyết định 145/2003/QĐ-BTC có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Các nội dung khác quy định tại Bản quy định ban hành kèm theo Quyết định số 53/2003/QĐ-BTC ngày 16/4/2003 của Bộ trưởng Bộ Tài chính không bị sửa đổi, bổ sung bởi văn bản này thì vẫn giữ nguyên hiệu lực pháp lý.

Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan, Thủ trưởng các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ Tài chính, cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm tổ chức triển khai và thi hành nghiêm túc quyết định này.