Quyết định số 143/2001/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành phê duyệt "Chương trình mục tiêu quốc gia xoá đói giảm nghèo và việc làm giai đoạn 2001 - 2005". Đây là một chương trình tổng hợp mang tính liên ngành sâu sắc trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hỗ trợ người nghèo, hộ nghèo, xã nghèo phát triển sản xuất, tăng thu nhập, tiếp cận dịch vụ xã hội, giảm tỷ lệ thất nghiệp thành thị và nâng cao hiệu quả sử dụng thời gian lao động nông thôn.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Chương trình được áp dụng trên phạm vi cả nước trong giai đoạn 5 năm (2001 - 2005). Đối tượng tác động trực tiếp bao gồm người nghèo, hộ nghèo, các xã nghèo (có tỷ lệ hộ nghèo từ 25% trở lên và chưa có đủ cơ sở hạ tầng thiết yếu, không thuộc diện đầu tư của Chương trình 135), người lao động thất nghiệp tại khu vực thành thị và người lao động thiếu việc làm tại khu vực nông thôn.

Mục tiêu cụ thể của Chương trình đến năm 2005:

• Về xoá đói giảm nghèo: Phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới xuống dưới 10%, bình quân mỗi năm giảm từ 1,5% đến 2% (tương đương khoảng 28 vạn đến 30 vạn hộ/năm); triệt để ngăn ngừa tình trạng tái đói kinh niên; tập trung đầu tư để các xã nghèo có đủ hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu bao gồm thủy lợi nhỏ, trường học, trạm y tế, đường dân sinh, điện sinh hoạt, nước sạch và chợ.
• Về giải quyết việc làm: Đặt mục tiêu tạo việc làm mới cho khoảng 1,4 đến 1,5 triệu lao động mỗi năm; giảm tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực thành thị xuống dưới mức 6% và nâng tỷ lệ sử dụng thời gian lao động ở khu vực nông thôn đạt 80% vào năm 2005.

Các chính sách và dự án hỗ trợ xóa đói giảm nghèo:

• Chính sách hỗ trợ chung: Thực hiện các chính sách trợ giúp người nghèo về y tế, giáo dục, an sinh xã hội, miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp, hỗ trợ về nhà ở, công cụ sản xuất và đất canh tác.
• Nhóm dự án xóa đói giảm nghèo chung: Triển khai dự án tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo vay vốn sản xuất; dự án hướng dẫn cách làm ăn, khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư; xây dựng các mô hình xóa đói giảm nghèo tại các vùng đặc thù như bãi ngang ven biển, vùng cao, biên giới, hải đảo, vùng an toàn khu (ATK) và vùng sâu thuộc đồng bằng sông Cửu Long.
• Nhóm dự án dành riêng cho các xã nghèo ngoài Chương trình 135: Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu; hỗ trợ phát triển sản xuất và ngành nghề nông thôn; đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác xóa đói giảm nghèo và cán bộ xã; ổn định dân di cư tự do, xây dựng vùng kinh tế mới và thực hiện định canh định cư.

Các hoạt động và dự án giải quyết việc làm:

• Định hướng phát triển việc làm: Tập trung phát triển kinh tế - xã hội thông qua các chương trình trọng điểm để giữ vững và tạo thêm chỗ làm việc mới; đẩy mạnh xuất khẩu lao động và chuyên gia ra nước ngoài; tăng cường hỗ trợ trực tiếp phát triển thị trường lao động.
• Các dự án hỗ trợ trực tiếp: Cho vay vốn tạo việc làm thông qua các dự án nhỏ từ Quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm; nâng cao năng lực và hiện đại hóa hệ thống các Trung tâm dịch vụ việc làm; thực hiện điều tra, thống kê lao động và xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động; đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ cán bộ quản lý lao động và việc làm.

Nguồn lực tài chính thực hiện Chương trình:

Tổng nguồn vốn dự kiến huy động cho toàn bộ chương trình là khoảng 22.580 tỷ đồng, được phân bổ cụ thể như sau:

• Lĩnh vực xóa đói giảm nghèo: Dự kiến huy động 16.245 tỷ đồng (chưa bao gồm nguồn hợp tác quốc tế), bao gồm ngân sách trung ương, ngân sách địa phương, vốn huy động từ cộng đồng, vốn lồng ghép và nguồn vốn tín dụng ưu đãi khoảng 10.000 tỷ đồng.
• Lĩnh vực việc làm: Dự kiến huy động 6.335 tỷ đồng, bao gồm ngân sách trung ương, ngân sách địa phương, nguồn vốn thu hồi (khoảng 4.600 - 4.700 tỷ đồng) và các nguồn hợp pháp khác.

Cơ chế quản lý và phân công trách nhiệm thực hiện:

Chương trình vận hành theo cơ chế liên ngành dưới sự chỉ đạo của Ban Chủ nhiệm Chương trình mục tiêu quốc gia xoá đói giảm nghèo và việc làm do Thủ tướng Chính phủ thành lập. Trách nhiệm của các cơ quan chủ chốt được quy định rõ ràng:

• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Là cơ quan chủ trì quản lý Chương trình, giữ vai trò thường trực giúp Chính phủ điều hành, phối hợp giữa các Bộ, ngành và địa phương; trực tiếp quản lý các dự án về đào tạo cán bộ nghèo, xây dựng mô hình vùng đặc thù, cho vay giải quyết việc làm, hiện đại hóa trung tâm dịch vụ việc làm và xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính cân đối, bố trí kế hoạch vốn hàng năm; hướng dẫn các địa phương lồng ghép các chương trình phát triển kinh tế - xã hội khác trên cùng địa bàn.
• Bộ Tài chính: Chủ trì bảo đảm cấp phát ngân sách nhà nước kịp thời theo dự toán; hướng dẫn cơ chế quản lý tài chính đối với các nguồn vốn huy động; nghiên cứu đề xuất phương án miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp cho hộ nghèo.
• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Chủ trì xây dựng chính sách hỗ trợ đất sản xuất, công cụ lao động; quản lý và tổ chức thực hiện các dự án hạ tầng xã nghèo, khuyến nông - lâm - ngư, ổn định dân di cư tự do, định canh định cư và phát triển ngành nghề nông thôn.
• Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Chỉ đạo Ngân hàng phục vụ người nghèo thực hiện hiệu quả dự án tín dụng cho hộ nghèo vay vốn sản xuất, kinh doanh.
• Các Bộ, ngành liên quan khác: Bộ Y tế chủ trì chính sách khám chữa bệnh cho người nghèo; Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện chính sách trợ giúp giáo dục; Ủy ban Dân tộc và Miền núi phối hợp thực hiện tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện toàn diện chương trình tại địa phương.
• Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể: Được đề nghị tham gia thực hiện và giám sát quá trình triển khai chương trình ở các cấp.

Hiệu lực thi hành: Quyết định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày ký. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.