Quyết định 1215/QĐ-TTg năm 2011 do Thủ tướng Chính phủ ban hành phê duyệt Đề án trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng giai đoạn 2011 - 2020. Đây là một chính sách nhân văn quan trọng nhằm huy động nguồn lực toàn xã hội hỗ trợ nhóm đối tượng yếu thế ổn định cuộc sống và hòa nhập cộng đồng.

- Mục tiêu của Đề án trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng giai đoạn 2011 - 2020

• Mục tiêu chung: Huy động sự tham gia tích cực của toàn xã hội, đặc biệt là gia đình và cộng đồng, nhằm trợ giúp về cả vật chất lẫn tinh thần, phục hồi chức năng cho người tâm thần. Qua đó giúp họ ổn định cuộc sống, hòa nhập cộng đồng, đồng thời chủ động phòng ngừa tình trạng rối nhiễu tâm trí tiến triển thành bệnh tâm thần, góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững.
• Mục tiêu cụ thể:
  • Đạt tỷ lệ 90% số người tâm thần có hành vi nguy hiểm đến gia đình, cộng đồng và số người tâm thần lang thang được tiếp nhận, phục hồi chức năng luân phiên tại các cơ sở bảo trợ xã hội.
  • Đạt tỷ lệ 90% số người rối nhiễu tâm trí có nguy cơ cao bị tâm thần và người tâm thần được tiếp cận dịch vụ tư vấn, trị liệu tâm lý cùng các dịch vụ công tác xã hội khác.
  • Đảm bảo 100% gia đình có người tâm thần và 70% người rối nhiễu tâm trí có nguy cơ cao bị tâm thần được nâng cao nhận thức về các phương pháp trợ giúp và phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng.
  • Hình thành và phát triển các nhóm cán bộ, nhân viên, cộng tác viên công tác xã hội kết hợp chặt chẽ với nhân viên y tế để thực hiện trợ giúp, phục hồi chức năng cho người tâm thần tại các xã, phường, thị trấn có đông đối tượng.

- Các hoạt động trọng tâm của Đề án

• Xây dựng cơ sở vật chất và trang thiết bị:
  • Hỗ trợ các địa phương đầu tư nâng cấp, mở rộng quy mô và nâng công suất tiếp nhận của các cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc, phục hồi chức năng cho người tâm thần từ 300 lên 500 đối tượng mỗi cơ sở.
  • Đầu tư xây dựng mới ít nhất 3 cơ sở bảo trợ xã hội cấp khu vực để chuyên trách chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần.
  • Hỗ trợ đầu tư xây dựng mới khoảng 20 cơ sở bảo trợ xã hội tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có mật độ đối tượng đông.
  • Trang bị đầy đủ thiết bị chuyên dụng phục vụ công tác chăm sóc, phục hồi chức năng luân phiên tại các cơ sở bảo trợ xã hội.
• Phát triển nguồn nhân lực:
  • Tổ chức đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, nhân viên và cộng tác viên hoạt động trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần.
  • Hỗ trợ các cơ sở đào tạo chuyên ngành xây dựng chương trình, giáo trình giảng dạy về công tác xã hội trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần, đồng thời bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên.
  • Tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ năng, phương pháp khoa học cho gia đình đối tượng để họ tự chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần tại nhà.
• Phát triển các cơ sở phòng và trị liệu rối nhiễu tâm trí:
  • Giai đoạn 2011 - 2015: Tập trung hỗ trợ xây dựng thí điểm tối thiểu 10 mô hình cơ sở phòng và trị liệu rối nhiễu tâm trí.
  • Giai đoạn 2016 - 2020: Đánh giá và nhân rộng mô hình này đến các quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh có đông đối tượng nhằm cung cấp kịp thời dịch vụ trị liệu tâm lý, phục hồi chức năng.
• Truyền thông nâng cao nhận thức: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng nhằm nâng cao trách nhiệm của gia đình, cộng đồng và toàn xã hội; phổ biến kiến thức, kỹ năng trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng cho người rối nhiễu tâm trí và người tâm thần.

- Các giải pháp thực hiện Đề án

• Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật:
  • Sửa đổi, bổ sung các chính sách trợ giúp xã hội toàn diện cho người tâm thần, bao gồm: trợ cấp xã hội, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, trợ giúp y tế và các hình thức trợ giúp xã hội khác.
  • Xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển dịch vụ phát hiện, can thiệp sớm, trị liệu tâm lý cho người rối nhiễu tâm trí và phục hồi chức năng cho người tâm thần dựa vào cộng đồng theo mô hình có thu phí phù hợp.
  • Ban hành quy trình chuẩn về phục hồi chức năng luân phiên cho người tâm thần tại các cơ sở bảo trợ xã hội.
  • Xây dựng chính sách ưu đãi, chế độ phụ cấp đặc thù cho đội ngũ cán bộ, viên chức, nhân viên và cộng tác viên công tác xã hội tham gia hỗ trợ tại gia đình, cộng đồng và các cơ sở bảo trợ xã hội.
• Nghiên cứu khoa học và xây dựng cơ sở dữ liệu: Đẩy mạnh các đề tài nghiên cứu khoa học về phòng ngừa, phát hiện, can thiệp sớm và trị liệu tâm lý; tiến hành điều tra, khảo sát thực trạng để xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người rối nhiễu tâm trí, người tâm thần.
• Tăng cường hợp tác quốc tế: Chủ động hợp tác với các tổ chức, cá nhân nước ngoài để tranh thủ hỗ trợ về mặt kỹ thuật, chuyển giao kinh nghiệm và thu hút nguồn lực tài chính phát triển hệ thống phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng.

- Cơ cấu nguồn kinh phí thực hiện Đề án

Tổng kinh phí dự kiến thực hiện Đề án là 8.382 tỷ đồng, được phân bổ cụ thể từ các nguồn sau:

• Ngân sách Nhà nước: Chiếm tổng cộng khoảng 3.340 tỷ đồng, bao gồm:
  • Ngân sách Trung ương: Khoảng 2.440 tỷ đồng. Trong đó, bố trí trực tiếp trong dự toán của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội khoảng 1.050 tỷ đồng (vốn sự nghiệp: 300 tỷ đồng, vốn đầu tư phát triển: 750 tỷ đồng); hỗ trợ có mục tiêu cho các địa phương khoảng 1.390 tỷ đồng (vốn sự nghiệp: 390 tỷ đồng, vốn đầu tư phát triển: 1.000 tỷ đồng).
  • Ngân sách địa phương: Khoảng 900 tỷ đồng (vốn sự nghiệp: 300 tỷ đồng, vốn đầu tư phát triển: 600 tỷ đồng).
• Nguồn viện trợ quốc tế: Ước tính khoảng 42 tỷ đồng.
• Đóng góp của gia đình và cá nhân đối tượng: Khoảng 5.000 tỷ đồng.
• Nguyên tắc quản lý: Việc phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn kinh phí nêu trên phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định hiện hành của pháp luật về ngân sách Nhà nước.

- Phân công trách nhiệm triển khai của các Bộ, ngành và địa phương

• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Chịu trách nhiệm chủ trì xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết; tổng hợp nhu cầu kinh phí hỗ trợ của các địa phương gửi Bộ Tài chính; thực hiện truyền thông; điều tra, thu thập thông tin xây dựng cơ sở dữ liệu; hoàn thiện thể chế, chính sách trợ giúp xã hội; phát triển hệ thống cơ sở bảo trợ xã hội và nâng cao năng lực đội ngũ nhân sự; định kỳ sơ kết, tổng kết báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
• Bộ Y tế: Chủ trì nghiên cứu, hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ y tế trong điều trị và phục hồi chức năng cho người tâm thần tại cộng đồng cũng như trong các cơ sở bảo trợ xã hội; bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho đội ngũ nhân viên và cộng tác viên y tế về chăm sóc sức khỏe tâm thần.
• Bộ Giáo dục và Đào tạo: Chủ trì lồng ghép chương trình giáo dục kỹ năng sống vào các cấp học; triển khai các giải pháp phòng ngừa, can thiệp sớm cho học sinh, sinh viên có biểu hiện rối nhiễu tâm trí; phối hợp với ngành y tế thực hiện chăm sóc, phục hồi khả năng học tập, học nghề cho học sinh, sinh viên mắc bệnh tâm thần.
• Bộ Tài chính: Đảm bảo bố trí kinh phí thực hiện Đề án từ nguồn ngân sách Nhà nước; chủ trì ban hành văn bản hướng dẫn quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí theo quy định.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Chủ trì bố trí nguồn vốn đầu tư phát triển; tích cực vận động, tranh thủ các nguồn viện trợ quốc tế dành cho công tác trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho đối tượng của Đề án.
• Bộ Thông tin và Truyền thông: Chỉ đạo, định hướng các cơ quan thông tấn, báo chí đẩy mạnh công tác tuyên truyền về các chính sách trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch cụ thể của địa phương; trực tiếp chỉ đạo triển khai các nội dung, giải pháp trên địa bàn; chủ động bố trí ngân sách địa phương, nhân lực và cơ sở vật chất để thực hiện hiệu quả Đề án.
• Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: Đề nghị vận động các tổ chức thành viên và các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia, hỗ trợ công tác trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người rối nhiễu tâm trí, người tâm thần dựa vào cộng đồng.

- Hiệu lực thi hành

Quyết định 1215/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành (ngày 22 tháng 7 năm 2011). Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.