Nghị định 85/2017/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ quy định chi tiết về cơ cấu, nhiệm vụ, quyền hạn của hệ thống tổ chức thống kê tập trung và thống kê bộ, cơ quan ngang bộ, nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác thống kê nhà nước.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định cụ thể về cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của hai hệ thống thống kê chính bao gồm: hệ thống tổ chức thống kê tập trung và tổ chức thống kê thuộc các bộ, cơ quan ngang bộ. Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm các bộ, cơ quan ngang bộ; Ủy ban nhân dân các cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã trên phạm vi cả nước.

Hệ thống tổ chức thống kê tập trung

Hệ thống tổ chức thống kê tập trung được tổ chức theo ngành dọc từ trung ương đến địa phương để bảo đảm tính thống nhất và xuyên suốt của thông tin thống kê, bao gồm:

• Cơ quan thống kê trung ương (Tổng cục Thống kê thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư).
• Cơ quan thống kê địa phương, bao gồm cơ quan thống kê cấp tỉnh (Cục Thống kê) và cơ quan thống kê cấp huyện (Chi cục Thống kê).

Nhiệm vụ và quyền hạn của hệ thống tổ chức thống kê tập trung

Hệ thống tổ chức thống kê tập trung thực hiện các nhóm nhiệm vụ và quyền hạn cốt lõi sau:

• Xây dựng thể chế và pháp luật: Chủ trì soạn thảo các dự án luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh của Ủy ban thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ và các thông tư của Bộ Kế hoạch và Đầu tư liên quan đến lĩnh vực thống kê để trình cấp có thẩm quyền ban hành.
• Quản lý hệ thống thông tin thống kê: Chủ trì, phối hợp xây dựng và quản lý hệ thống thông tin thống kê quốc gia, cấp tỉnh và cấp huyện. Hướng dẫn, kiểm tra và báo cáo kết quả thực hiện hệ thống chỉ tiêu thống kê các cấp và chương trình điều tra thống kê quốc gia.
• Thẩm định chuyên môn: Thực hiện thẩm định chuyên môn nghiệp vụ đối với hệ thống chỉ tiêu thống kê, phân loại thống kê, phương án điều tra, chế độ báo cáo và số liệu thống kê của các bộ, ngành và địa phương theo quy định của pháp luật.
• Tổ chức điều tra thống kê: Chủ trì tổ chức các cuộc tổng điều tra và điều tra thống kê quốc gia; phối hợp quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu hành chính cho hoạt động thống kê nhà nước. Tiếp nhận báo cáo kết quả điều tra thống kê ngoài chương trình của các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
• Phân tích, dự báo và công bố thông tin: Thực hiện phân tích, dự báo tình hình kinh tế - xã hội và công bố thông tin thống kê chính thức theo quy định.
• Thanh tra, kiểm tra: Thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về thống kê, xử lý các vi phạm pháp luật trong hoạt động thống kê.
• Phát triển khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế: Ứng dụng công nghệ thông tin, phương pháp thống kê tiên tiến và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thống kê.

Vị trí, chức năng và cơ cấu của tổ chức thống kê bộ, cơ quan ngang bộ

Tổ chức thống kê bộ, cơ quan ngang bộ là đơn vị thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, có chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện các hoạt động thống kê thuộc ngành, lĩnh vực được phân công phụ trách. Tổ chức này chịu sự hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ thống kê của cơ quan thống kê trung ương.

Về mặt cơ cấu tổ chức, tổ chức thống kê bộ, cơ quan ngang bộ được thành lập dưới hình thức Phòng Thống kê thuộc Vụ Kế hoạch tài chính hoặc một tổ chức hành chính khác phù hợp thuộc bộ, cơ quan ngang bộ.

Nhiệm vụ và quyền hạn của thống kê bộ, cơ quan ngang bộ

Thống kê bộ, cơ quan ngang bộ có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ cụ thể sau:

• Tham mưu ban hành văn bản: Trình Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ phê duyệt các chương trình, dự án, kế hoạch, chiến lược phát triển thống kê ngành; hệ thống chỉ tiêu thống kê bộ, ngành; phân loại thống kê ngành; chế độ báo cáo thống kê cấp bộ, ngành sau khi có ý kiến thẩm định của cơ quan thống kê trung ương.
• Tổ chức hoạt động thống kê ngành: Thực hiện các cuộc điều tra thống kê thuộc chương trình điều tra thống kê quốc gia và các cuộc điều tra ngoài chương trình; xây dựng quy chế phối hợp chia sẻ, sử dụng dữ liệu từ cơ sở dữ liệu hành chính.
• Quản lý thông tin và công bố số liệu: Xây dựng, vận hành hệ thống thông tin thống kê bộ, ngành; thu thập, tổng hợp, phân tích, dự báo và biên soạn các chỉ tiêu thống kê, niên giám thống kê ngành; thực hiện lịch phổ biến thông tin thống kê theo quy định.
• Phối hợp và thẩm định: Lập hồ sơ gửi cơ quan thống kê trung ương thẩm định các nội dung chuyên môn; phối hợp kiểm tra việc sử dụng số liệu thống kê đã được công bố; tham gia đóng góp ý kiến sửa đổi, bổ sung chương trình điều tra thống kê quốc gia.
• Kiểm tra và thanh tra: Xây dựng kế hoạch kiểm tra, phối hợp xây dựng kế hoạch thanh tra việc chấp hành pháp luật về thống kê của các cơ quan, tổ chức thuộc quyền quản lý; kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm.
• Đào tạo và nghiên cứu: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho người làm công tác thống kê của bộ, ngành; nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác thống kê.

Quy định về người làm công tác thống kê của bộ, cơ quan ngang bộ

Người làm công tác thống kê tại các bộ, cơ quan ngang bộ phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chuyên môn nghiệp vụ quy định tại khoản 2 Điều 66 Luật Thống kê. Họ có trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về thống kê, chịu trách nhiệm về kết quả công việc được phân công. Đồng thời, người làm công tác thống kê được bảo đảm quyền lợi về đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ và hưởng các chế độ, chính sách đãi ngộ theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định 85/2017/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05 tháng 9 năm 2017. Nghị định này thay thế hoàn toàn cho Nghị định số 03/2010/NĐ-CP ngày 13 tháng 01 năm 2010 của Chính phủ quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức thống kê bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ.

Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chịu trách nhiệm thi hành và tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.