Nghị định số 55/2003/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công nghiệp, nhằm kiện toàn bộ máy quản lý nhà nước trong lĩnh vực công nghiệp phù hợp với bối cảnh phát triển mới.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với Bộ Công nghiệp, các cơ quan trực thuộc Bộ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cũng như các tổ chức, cá nhân hoạt động trong các ngành công nghiệp thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Vị trí và chức năng của Bộ Công nghiệp

Bộ Công nghiệp là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công nghiệp trên phạm vi cả nước, bao gồm các ngành: cơ khí, luyện kim, điện, năng lượng mới, năng lượng tái tạo, dầu khí, khai thác khoáng sản, hóa chất (gồm cả hóa dược), vật liệu nổ công nghiệp, công nghiệp tiêu dùng, công nghiệp thực phẩm và các ngành công nghiệp chế biến khác. Bên cạnh đó, Bộ còn thực hiện quản lý nhà nước đối với các dịch vụ công và đại diện chủ sở hữu phần vốn của Nhà nước tại các doanh nghiệp có vốn nhà nước thuộc phạm vi quản lý.

Nhiệm vụ và quyền hạn của Bộ Công nghiệp

Bộ Công nghiệp thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ, quyền hạn chung của Bộ, cơ quan ngang Bộ theo quy định của Chính phủ và các nhiệm vụ cụ thể sau:

• Công tác xây dựng pháp luật và chiến lược: Trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ các dự án luật, pháp lệnh, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; chiến lược, quy hoạch phát triển tổng thể, quy hoạch vùng, ngành, kế hoạch dài hạn, 5 năm và hàng năm; ban hành các quyết định, chỉ thị, thông tư theo thẩm quyền.
• Quản lý đầu tư và an toàn kỹ thuật công nghiệp: Thẩm định hoặc phê duyệt các dự án đầu tư theo quy định; quản lý, kiểm tra và chịu trách nhiệm về an toàn kỹ thuật công nghiệp bao gồm thiết bị áp lực, thiết bị nâng, an toàn điện, khai thác mỏ, dầu khí (trừ thiết bị trên biển), an toàn hóa chất, vật liệu nổ và môi trường công nghiệp.
• Cấp phép và quản lý hoạt động chuyên ngành: Thống nhất quản lý việc cấp, điều chỉnh, thu hồi, gia hạn các loại giấy phép hoạt động điện lực, sản xuất thuốc lá điếu, kinh doanh và sử dụng vật liệu nổ công nghiệp.
• Lĩnh vực cơ khí và luyện kim: Chủ trì xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển ngành cơ khí, luyện kim và các sản phẩm trọng điểm; chỉ đạo thực hiện chiến lược phát triển các sản phẩm công nghệ cao kết hợp tự động hóa và điện tử công nghiệp.
• Lĩnh vực điện và năng lượng: Trình ban hành quy định bảo vệ hành lang an toàn lưới điện cao áp; trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt giá bán điện; phê duyệt quy hoạch phát triển điện lực cấp tỉnh; chỉ đạo thực hiện chính sách năng lượng quốc gia, điện nguyên tử, năng lượng mới và tái tạo.
• Lĩnh vực dầu khí: Xây dựng chính sách khuyến khích thăm dò, khai thác dầu khí; trình Thủ tướng Chính phủ quyết định lựa chọn nhà thầu, đối tác ký kết hợp đồng dầu khí; thanh tra, giám sát và tổng hợp báo cáo tình hình hoạt động dầu khí.
• Lĩnh vực khai thác khoáng sản: Phối hợp xây dựng quy hoạch, kế hoạch khai thác khoáng sản; hướng dẫn, kiểm tra việc bảo đảm an toàn và bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản.
• Lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp: Trình ban hành chính sách hỗ trợ phát triển; công bố danh mục vật liệu nổ công nghiệp được phép sử dụng; kiểm tra việc sản xuất, nhập khẩu, cung ứng và sử dụng vật liệu nổ.
• Lĩnh vực công nghiệp tiêu dùng, thực phẩm và chế biến khác: Quản lý các ngành dệt - may, da - giầy, giấy, sành sứ, thủy tinh, nhựa, rượu, bia, nước giải khát, bánh kẹo, sữa, dầu thực vật, thuốc lá, chế biến bột và tinh bột; theo dõi tiêu chuẩn chất lượng và an toàn vệ sinh lao động.
• Phát triển công nghiệp địa phương và khu công nghiệp: Trình ban hành chính sách phát triển công nghiệp địa phương; phê duyệt quy hoạch phát triển công nghiệp cấp tỉnh; chỉ đạo phát triển công nghiệp trong các khu công nghiệp, khu chế xuất theo quy hoạch vùng.
• Hợp tác quốc tế và khoa học công nghệ: Thực hiện hợp tác quốc tế; tổ chức nghiên cứu khoa học, ứng dụng tiến bộ công nghệ trong các ngành công nghiệp.
• Đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước: Thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại các doanh nghiệp thuộc Bộ, bao gồm cả Tổng công ty Dầu khí Việt Nam và Tổng công ty Điện tử và Tin học Việt Nam.
• Quản lý tổ chức bộ máy và tài chính: Quản lý biên chế, thực hiện chế độ tiền lương, khen thưởng, kỷ luật, đào tạo cán bộ; quy định tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật chuyên ngành; quản lý tài chính, tài sản được giao.

Cơ cấu tổ chức của Bộ Công nghiệp

Cơ cấu tổ chức của Bộ được chia thành hai nhóm chính nhằm bảo đảm thực hiện tốt cả chức năng quản lý nhà nước và hoạt động sự nghiệp:

Các tổ chức giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước:

• Vụ Cơ khí, Luyện kim và Hóa chất.
• Vụ Năng lượng và Dầu khí.
• Vụ Công nghiệp tiêu dùng và thực phẩm.
• Vụ Kế hoạch.
• Vụ Tài chính - Kế toán.
• Vụ Khoa học, Công nghệ.
• Vụ Hợp tác quốc tế.
• Vụ Pháp chế.
• Vụ Tổ chức cán bộ.
• Cục Công nghiệp địa phương.
• Cục Kỹ thuật an toàn công nghiệp.
• Thanh tra Bộ.
• Văn phòng Bộ.

Các tổ chức sự nghiệp thuộc Bộ:

• Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công nghiệp.
• Viện Nghiên cứu Cơ khí.
• Viện Nghiên cứu Mỏ và Luyện kim.
• Viện Nghiên cứu Điện tử - Tin học - Tự động hóa.
• Viện Công nghiệp thực phẩm.
• Viện Nghiên cứu Dầu thực vật - Tinh dầu - Hương liệu - Mỹ phẩm.
• Trung tâm Tin học.
• Báo Công nghiệp Việt Nam.
• Tạp chí Công nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Công nghiệp có trách nhiệm phối hợp với Bộ trưởng Bộ Nội vụ để xây dựng phương án sắp xếp các viện nghiên cứu, trường cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, đào tạo nghề và các tổ chức sự nghiệp khác trình Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 55/2003/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo. Nghị định này thay thế cho Nghị định số 74/CP ngày 01 tháng 11 năm 1995 của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Bộ Công nghiệp, đồng thời thay thế Quyết định số 378/TTg ngày 04 tháng 6 năm 1997 của Thủ tướng Chính phủ về Cục Kiểm tra, giám sát kỹ thuật an toàn công nghiệp và bãi bỏ các quy định trước đây trái với Nghị định này.

Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.