Tổng quan về Công văn số 4385/TCHQ-GSQL

Công văn số 4385/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn Cục Hải quan các tỉnh, thành phố thống nhất thực hiện các quy định liên quan đến việc kiểm tra, xác định xuất xứ hàng hóa (C/O) đối với các lô hàng nhập khẩu có sự tham gia của nước thứ ba. Văn bản này tập trung giải quyết các vướng mắc về hóa đơn thương mại do bên thứ ba phát hành và thủ tục chứng minh hàng hóa vận chuyển qua nước trung gian mà vẫn giữ nguyên xuất xứ ưu đãi.

1. Quy định về hóa đơn thương mại do bên thứ ba phát hành (Third Party Invoicing)

Đối với trường hợp hóa đơn thương mại được phát hành bởi một công ty có trụ sở tại nước thứ ba (có thể là nước thành viên hoặc không phải là thành viên trong cùng hiệp định thương mại tự do - FTA), Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể như sau:

• Khai báo thông tin trên C/O: Tên và nước của công ty phát hành hóa đơn bên thứ ba phải được thể hiện rõ ràng trên C/O. Thông thường, thông tin này được ghi nhận tại ô số 7 (Description of Goods) hoặc ô ghi chú tương ứng tùy theo từng mẫu C/O cụ thể của từng FTA.
• Đánh dấu chỉ thị: Người xuất khẩu phải tích chọn vào ô "Third Party Invoicing" (hoặc cụm từ tương đương như "Subject Micro-business" tùy theo quy định của từng hiệp định) trên form C/O.
• Số và ngày hóa đơn: Số và ngày của hóa đơn thương mại do bên thứ ba phát hành phải được ghi nhận chính xác trên C/O. Trường hợp tại thời điểm cấp C/O chưa có số hóa đơn của bên thứ ba, việc ghi nhận số hóa đơn của nhà sản xuất hoặc nhà xuất khẩu ban đầu phải tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn riêng biệt của từng FTA cụ thể.

2. Quy định về vận chuyển trực tiếp và hàng hóa đi qua nước thứ ba

Để được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt, hàng hóa nhập khẩu phải đáp ứng quy tắc vận chuyển trực tiếp. Trong trường hợp hàng hóa bắt buộc phải quá cảnh hoặc chuyển tải qua một nước thứ ba không phải là thành viên, doanh nghiệp phải xuất trình các chứng từ chứng minh hàng hóa nằm dưới sự giám sát của cơ quan hải quan nước quá cảnh:

• Chứng từ chứng minh không thay đổi xuất xứ: Doanh nghiệp nhập khẩu cần cung cấp Vận đơn suốt (Through Bill of Lading) được cấp từ nước xuất khẩu đến nước nhập khẩu Việt Nam.
• Xác nhận của cơ quan hải quan nước quá cảnh: Trong trường hợp không có vận đơn suốt, doanh nghiệp phải nộp chứng từ xác nhận của cơ quan hải quan nước quá cảnh (ví dụ: Giấy xác nhận chuyển tải, xác nhận hàng hóa nằm trong kho ngoại quan hoặc dưới sự giám sát của hải quan nước trung gian).
• Yêu cầu về bảo quản hàng hóa: Hàng hóa trong quá trình lưu kho hoặc chuyển tải tại nước thứ ba không được phép tham gia vào bất kỳ công đoạn gia công, chế biến sâu nào làm thay đổi bản chất xuất xứ của hàng hóa, ngoại trừ các thao tác bốc dỡ, tái xếp hàng hoặc các công việc cần thiết để bảo quản hàng hóa trong điều kiện tốt.

3. Hướng dẫn kiểm tra và xử lý đối với cơ quan hải quan địa phương

Tổng cục Hải quan yêu cầu các Chi cục Hải quan cửa khẩu và cán bộ công chức làm công tác áp thuế, tính thuế thực hiện nghiêm túc các nội dung sau:

• Đối chiếu thông tin đồng bộ: Thực hiện đối chiếu chặt chẽ thông tin về tên hàng, số lượng, trọng lượng, số hóa đơn, ngày hóa đơn và thông tin hành trình vận chuyển giữa C/O, hóa đơn thương mại, vận đơn và tờ khai hải quan nhập khẩu.
• Tránh gây khó khăn cho doanh nghiệp: Không từ chối C/O một cách cảm tính đối với các lỗi khác biệt nhỏ (minor errors) không ảnh hưởng đến tính hợp lệ và bản chất xuất xứ của hàng hóa theo quy định tại các Hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên.
• Xử lý nghi ngờ về tính xác thực: Trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính hợp lệ của C/O hoặc xuất xứ thực tế của hàng hóa, cơ quan hải quan địa phương tiến hành gửi hồ sơ về Tổng cục Hải quan để thực hiện thủ tục xác minh (verification) với cơ quan cấp C/O của nước xuất khẩu, không tự ý bác bỏ C/O khi chưa có kết luận xác minh chính thức trừ trường hợp sai sót rõ ràng.