Giới thiệu về Công văn số 3854/TCT-TTKT của Tổng cục Thuế

Công văn số 3854/TCT-TTKT được Tổng cục Thuế ban hành nhằm tăng cường công tác quản lý thuế, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về hóa đơn, đặc biệt là hành vi mua bán, sử dụng hóa đơn không hợp pháp nhằm trốn thuế, hoàn thuế khống. Văn bản này đưa ra các chỉ đạo cụ thể cho Cục Thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong việc rà soát, kiểm tra và xử lý các doanh nghiệp có rủi ro cao về hóa đơn.

1. Nhận diện và phân loại các hành vi vi phạm về hóa đơn

Tổng cục Thuế yêu cầu các cơ quan thuế địa phương tập trung nhận diện và phân loại rõ ràng các hành vi vi phạm để có biện pháp xử lý phù hợp theo quy định của pháp luật:

• Hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp: Bao gồm việc sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hết giá trị sử dụng, hoặc hóa đơn của các tổ chức, cá nhân ngừng hoạt động nhưng vẫn xuất hóa đơn.
• Hành vi sử dụng không hợp pháp hóa đơn: Là việc sử dụng hóa đơn của hàng hóa, dịch vụ khác để hợp thức hóa cho hàng hóa, dịch vụ mua bán thực tế; sử dụng hóa đơn khống (không có giao dịch mua bán thực tế) để hạch toán chi phí, khấu trừ thuế.

2. Quy trình rà soát và xử lý đối với doanh nghiệp có rủi ro về hóa đơn

Để đảm bảo tính chính xác và tránh thất thu ngân sách nhà nước, quy trình rà soát được thực hiện chặt chẽ qua các bước sau:

• Thông báo và yêu cầu giải trình: Khi phát hiện doanh nghiệp sử dụng hóa đơn của các doanh nghiệp bỏ trốn, giải thể hoặc nằm trong danh sách rủi ro cao, cơ quan thuế sẽ ban hành thông báo yêu cầu doanh nghiệp giải trình, làm rõ tính hợp pháp của giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ.
• Xử lý dựa trên kết quả giải trình:
  • Trường hợp doanh nghiệp chứng minh được giao dịch mua bán là có thật, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định thì được chấp nhận khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào và tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
  • Trường hợp doanh nghiệp không chứng minh được giao dịch mua bán thực tế hoặc tự nguyện khai báo hành vi vi phạm, cơ quan thuế yêu cầu doanh nghiệp thực hiện kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đã khấu trừ, giảm chi phí được trừ khi tính thuế TNDN và thực hiện nộp tiền thuế tăng thêm cùng tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước.

3. Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính và truy thu thuế

Việc xử lý vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định tại Nghị định số 125/2020/NĐ-CP:

• Xử phạt hành vi trốn thuế: Nếu cơ quan thuế xác định doanh nghiệp sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hạch toán giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được hoàn, hành vi này sẽ bị xử phạt về tội trốn thuế với mức phạt từ 1 đến 3 lần số thuế trốn.
• Xử phạt hành vi vi phạm về thủ tục thuế: Đối với các trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc không cấu thành hành vi trốn thuế, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt về hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.

4. Chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra đối với các trường hợp có dấu hiệu hình sự

Tổng cục Thuế chỉ đạo quyết liệt việc phối hợp với cơ quan công an để đấu tranh phòng chống tội phạm về thuế:

• Tiêu chí chuyển hồ sơ: Các trường hợp doanh nghiệp sử dụng hóa đơn không hợp pháp với số lượng lớn, giá trị lớn, có dấu hiệu thành lập doanh nghiệp ma để mua bán hóa đơn trái phép, hoặc cố tình trốn thuế với số tiền từ 100 triệu đồng trở lên (hoặc dưới 100 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính về hành vi này) sẽ bị lập hồ sơ chuyển sang cơ quan công an để điều tra, truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
• Trách nhiệm phối hợp: Cơ quan thuế có trách nhiệm cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng từ, kết quả xác minh ban đầu cho cơ quan điều tra và phối hợp chặt chẽ trong suốt quá trình phá án.

5. Tổ chức thực hiện và nâng cao hiệu quả quản lý

Để triển khai hiệu quả các nội dung tại Công văn 3854, Tổng cục Thuế yêu cầu:

• Cục Thuế các địa phương phải thành lập các tổ công tác đặc trách để rà soát, phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử, kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường.
• Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến người nộp thuế để nâng cao ý thức tự giác chấp hành, không tham gia vào các hoạt động mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp.
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong việc phân tích rủi ro, đối chiếu chéo dữ liệu hóa đơn trên hệ thống hóa đơn điện tử toàn quốc.