Tóm tắt Công văn số 2263/TCHQ-KTTT của Tổng cục Hải quan về việc giá tính thuế

Công văn số 2263/TCHQ-KTTT do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng gửi đến các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm chấn chỉnh, thống nhất và nâng cao hiệu quả công tác quản lý trị giá hải quan, xác định giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình kiểm tra, xác định trị giá hải quan, đồng thời ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại qua giá.

Mục đích ban hành và phạm vi áp dụng

Công văn hướng dẫn các đơn vị hải quan địa phương thực hiện thống nhất các quy định về xác định trị giá hải quan theo đúng quy định của pháp luật hiện hành, cụ thể:

• Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với trị giá khai báo của doanh nghiệp ngay trong khâu thông quan và sau thông quan.
• Hạn chế tình trạng áp dụng tùy tiện các phương pháp xác định giá tính thuế, đảm bảo tính khách quan, minh bạch và công bằng giữa các doanh nghiệp.
• Kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp khai sai, khai thiếu trị giá hải quan nhằm mục đích trốn thuế, gian lận thuế.

Các nguyên tắc cốt lõi trong xác định giá tính thuế

Tổng cục Hải quan nhấn mạnh việc tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc và phương pháp xác định trị giá hải quan được quy định tại Luật Hải quan và các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính:

• Nguyên tắc trị giá giao dịch: Trị giá hải quan của hàng hóa nhập khẩu về nguyên tắc là giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán cho hàng hóa khi bán để xuất khẩu đến Việt Nam, sau khi đã được điều chỉnh theo các khoản điều chỉnh cộng hoặc điều chỉnh trừ.
• Áp dụng tuần tự các phương pháp xác định trị giá: Trường hợp không xác định được trị giá hải quan theo phương pháp trị giá giao dịch, cơ quan hải quan phải áp dụng tuần tự các phương pháp xác định trị giá tiếp theo (trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu giống hệt, tương tự; trị giá khấu trừ; trị giá tính toán; phương pháp suy luận) và không được tự ý thay đổi thứ tự các bước khi chưa đủ điều kiện.
• Sử dụng cơ sở dữ liệu trị giá: Cơ quan hải quan sử dụng Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có rủi ro về trị giá và cơ sở dữ liệu trị giá hải quan làm công cụ hỗ trợ để kiểm tra, đối chiếu, nghi vấn trị giá khai báo của doanh nghiệp, không dùng cơ sở dữ liệu này để áp đặt giá tính thuế trực tiếp.

Quy trình kiểm tra, tham vấn và xử lý kết quả

Công văn chỉ đạo chi tiết về quy trình nghiệp vụ kiểm tra trị giá hải quan nhằm tối ưu hóa thời gian thông quan cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo chặt chẽ:

• Kiểm tra trong thông quan: Công chức hải quan thực hiện kiểm tra chi tiết hồ sơ, đối chiếu thông tin khai báo với các tài liệu kèm theo và cơ sở dữ liệu giá. Nếu phát hiện nghi vấn (như mức giá khai báo thấp hơn mức giá tham chiếu tại cơ sở dữ liệu), hải quan phải thực hiện thông báo nghi vấn và yêu cầu doanh nghiệp giải trình hoặc tổ chức tham vấn.
• Tổ chức tham vấn: Quá trình tham vấn phải được thực hiện khách quan, ghi nhận đầy đủ ý kiến giải trình của doanh nghiệp và các chứng từ chứng minh nguồn gốc, giao dịch mua bán. Cơ quan hải quan có trách nhiệm bác bỏ trị giá khai báo nếu doanh nghiệp không chứng minh được tính trung thực, khách quan của mức giá khai báo.
• Xác định trị giá hải quan: Trong trường hợp bác bỏ trị giá khai báo hoặc doanh nghiệp không giải trình được, cơ quan hải quan thực hiện xác định trị giá hải quan theo đúng phương pháp quy định và ban hành Thông báo xác định trị giá để làm cơ sở tính thuế.

Trách nhiệm của các bên liên quan

Để đảm bảo hiệu lực thi hành của công văn, Tổng cục Hải quan phân định rõ trách nhiệm của cơ quan hải quan và người nộp thuế:

• Đối với cơ quan hải quan địa phương: Phải thường xuyên cập nhật thông tin giá cả thị trường, nâng cao năng lực của đội ngũ công chức làm công tác trị giá; nghiêm túc thực hiện việc báo cáo các trường hợp vướng mắc vượt thẩm quyền về Tổng cục Hải quan để được hướng dẫn kịp thời.
• Đối với doanh nghiệp (người nộp thuế): Có nghĩa vụ khai báo trung thực, đầy đủ, chính xác các yếu tố hình thành nên trị giá hải quan; lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ kế toán, chứng từ thanh toán để xuất trình khi cơ quan hải quan yêu cầu kiểm tra hoặc tham vấn.

Đánh giá chung về văn bản

Công văn số 2263/TCHQ-KTTT là một văn bản chỉ đạo nghiệp vụ kịp thời, giúp tháo gỡ các nút thắt trong công tác quản lý thuế và trị giá hải quan. Việc áp dụng đúng tinh thần của công văn này góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước, đồng thời thúc đẩy tiến trình cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp của doanh nghiệp.