Giới thiệu về Công văn số 2172/TCHQ-GSQL

Công văn số 2172/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng gửi đến Cục Hải quan các tỉnh, thành phố nhằm làm rõ các quy định pháp lý và thủ tục hải quan đối với hoạt động nhận gia công hàng hóa đã qua sử dụng cho thương nhân nước ngoài. Đây là mảng hoạt động chịu sự điều chỉnh nghiêm ngặt do liên quan trực tiếp đến công tác bảo vệ môi trường, phòng ngừa gian lận thương mại và quản lý phế liệu nhập khẩu vào Việt Nam.

- Điều kiện và nguyên tắc nhập khẩu hàng hóa đã qua sử dụng để gia công

• Sự phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền: Đối với các mặt hàng đã qua sử dụng thuộc danh mục cấm nhập khẩu (theo quy định tại Nghị định số 69/2018/NĐ-CP), doanh nghiệp chỉ được phép nhập khẩu để thực hiện hợp đồng gia công sau khi có văn bản cho phép hoặc chấp thuận từ Bộ Công Thương hoặc Thủ tướng Chính phủ.
• Mục đích sử dụng và nghĩa vụ tái xuất: Toàn bộ sản phẩm được gia công từ nguyên liệu, vật tư đã qua sử dụng bắt buộc phải tái xuất khẩu 100% ra nước ngoài. Doanh nghiệp tuyệt đối không được phép tiêu thụ nội địa hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng tại thị trường Việt Nam đối với các sản phẩm này.
• Yêu cầu về công nghệ và môi trường: Quá trình gia công, tái chế hàng hóa đã qua sử dụng phải đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường và không biến Việt Nam thành nơi chứa rác thải công nghiệp.

- Quy trình thủ tục hải quan và công tác giám sát

• Thông báo hợp đồng gia công: Trước khi tiến hành nhập khẩu lô hàng nguyên liệu, vật tư đã qua sử dụng đầu tiên, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục thông báo hợp đồng gia công và các phụ lục kèm theo cho Chi cục Hải quan nơi quản lý theo đúng quy định.
• Quản lý định mức thực tế: Doanh nghiệp có nghĩa vụ xây dựng, lưu trữ và thông báo định mức thực tế sử dụng nguyên liệu để sản xuất sản phẩm xuất khẩu. Cơ quan hải quan sẽ tăng cường kiểm tra tính hợp lý của định mức này do đặc thù hàng đã qua sử dụng thường có tỷ lệ hao hụt và phế liệu phát sinh cao hơn hàng mới.
• Xử lý phế liệu, phế thải phát sinh: Phế liệu, phế thải thu được từ quá trình gia công hàng đã qua sử dụng phải được quản lý chặt chẽ. Trường hợp muốn tiêu hủy, doanh nghiệp phải thực hiện tiêu hủy dưới sự giám sát của cơ quan hải quan và các cơ quan quản lý môi trường có thẩm quyền. Nghiêm cấm việc tự ý bán thanh lý phế liệu thuộc danh mục chất thải nguy hại vào thị trường nội địa.

- Công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm của cơ quan hải quan

• Báo cáo quyết toán định kỳ: Doanh nghiệp thực hiện hoạt động gia công hàng đã qua sử dụng phải nộp báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị nhập khẩu cho cơ quan hải quan theo năm tài chính để thực hiện đối chiếu, kiểm tra tính trung thực của số liệu.
• Kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp: Cục Hải quan các địa phương có trách nhiệm chủ động phân tích rủi ro, tiến hành kiểm tra cơ sở sản xuất, năng lực gia công và tình hình tồn kho nguyên liệu tại trụ sở của doanh nghiệp nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ gian lận.
• Chế tài xử lý nghiêm khắc: Mọi hành vi lợi dụng hình thức gia công để nhập khẩu trái phép chất thải, hàng hóa không đúng chủng loại, hoặc tự ý tẩu tán hàng hóa đã qua sử dụng vào thị trường nội địa sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính nghiêm trọng hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự.