Công văn số 11419/CT-TTH do Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng về chính sách thuế đối với hoạt động kinh doanh, thu mua và thanh lý giấy phế liệu. Văn bản này giải quyết các vướng mắc của doanh nghiệp liên quan đến việc xác định thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT) và việc lập hóa đơn, chứng từ hợp lệ đối với mặt hàng giấy phế liệu.

Quy định về thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hoạt động bán giấy phế liệu

Chính sách thuế GTGT đối với mặt hàng giấy phế liệu được phân định rõ ràng dựa trên phương pháp tính thuế mà doanh nghiệp áp dụng:

• Đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ: Khi thực hiện bán hoặc thanh lý giấy phế liệu (thu hồi từ quá trình sản xuất, văn phòng hoặc thu mua từ các nguồn khác), doanh nghiệp phải lập hóa đơn GTGT. Thuế suất thuế GTGT áp dụng đối với mặt hàng giấy phế liệu là 10%. Doanh nghiệp có nghĩa vụ kê khai và nộp thuế GTGT đầu ra theo đúng quy định hiện hành.
• Đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp: Khi bán giấy phế liệu, doanh nghiệp sử dụng hóa đơn bán hàng. Thuế GTGT phải nộp được xác định bằng tỷ lệ phần trăm (%) nhân với doanh thu từ việc bán phế liệu theo quy định của pháp luật thuế.

Quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và chứng từ khi thu mua giấy phế liệu từ người dân

Trong trường hợp doanh nghiệp thu mua giấy phế liệu trực tiếp từ người dân (người thu gom nhỏ lẻ, không phải là cơ sở kinh doanh), việc xác định chi phí được trừ khi tính thuế TNDN được thực hiện như sau:

• Lập Bảng kê thu mua không có hóa đơn: Do người bán là cá nhân không kinh doanh nên không có hóa đơn GTGT hay hóa đơn bán hàng. Để được tính vào chi phí hợp lý được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, doanh nghiệp phải lập Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ mua vào không có hóa đơn (Mẫu số 01/TNDN ban hành kèm theo các văn bản hướng dẫn về thuế TNDN).
• Yêu cầu đối với Bảng kê 01/TNDN: Bảng kê phải được ghi đầy đủ, chính xác các thông tin về họ tên, địa chỉ, số chứng minh nhân dân hoặc thẻ căn cước công dân của người bán trực tiếp, số lượng giấy phế liệu thu mua, đơn giá và tổng giá trị thanh toán. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp phải ký tên và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của bảng kê này.
• Chứng từ thanh toán kèm theo: Doanh nghiệp cần lưu trữ kèm theo chứng từ thanh toán thực tế (phiếu chi hoặc chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt) tương ứng với giá trị trên bảng kê để hoàn thiện bộ hồ sơ chi phí hợp lệ khi quyết toán thuế TNDN.

Các lưu ý quan trọng đối với doanh nghiệp kinh doanh giấy phế liệu

Để tránh rủi ro bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các điểm sau:

• Kiểm soát tính chân thực của giao dịch: Doanh nghiệp phải đảm bảo việc thu mua giấy phế liệu là có thật, tránh việc lập khống bảng kê thu mua nhằm hợp thức hóa chi phí đầu vào hoặc nâng khống chi phí doanh nghiệp.
• Tránh rủi ro về hóa đơn bất hợp pháp: Tuyệt đối không mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc sử dụng bất hợp pháp hóa đơn của các doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký để hợp thức hóa đầu vào cho lượng giấy phế liệu thu mua trôi nổi trên thị trường.
• Hoàn thiện hồ sơ chứng minh: Doanh nghiệp nên lưu trữ đầy đủ các chứng từ liên quan như hợp đồng thu mua, biên bản giao nhận hàng hóa, phiếu cân, chứng từ thanh toán để xuất trình kịp thời khi cơ quan thuế thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp.