Công văn hướng dẫn thực hiện dân chủ công khai trong xây dựng cơ sở hạ tầng tại các xã đặc biệt khó khăn thuộc Chương trình 135 quy định chi tiết về các nguyên tắc, nội dung và phương thức thực hiện công khai, minh bạch. Văn bản hướng dẫn này nhằm bảo đảm quyền giám sát, tham gia trực tiếp của người dân trong quá trình đầu tư, xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng thiết yếu tại địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn và hạn chế thất thoát, lãng phí.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Văn bản áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, Ban quản lý dự án các cấp, Ủy ban nhân dân cấp xã, các tổ chức chính trị - xã hội và toàn thể cộng đồng dân cư tại các xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, xã an toàn khu thuộc diện đầu tư của Chương trình 135.

Nguyên tắc thực hiện dân chủ, công khai

• Bảo đảm nguyên tắc "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" trong suốt quá trình chuẩn bị đầu tư, thực hiện dự án và nghiệm thu đưa vào sử dụng.
• Mọi thông tin liên quan đến dự án đầu tư cơ sở hạ tầng phải được cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác và dễ hiểu đối với người dân tại địa bàn.
• Tôn trọng ý kiến đóng góp của cộng đồng, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân tham gia giám sát và trực tiếp thi công các hạng mục công trình phù hợp với năng lực.

Các nội dung bắt buộc phải công khai

• Quy hoạch và kế hoạch đầu tư: Công khai quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của xã; danh mục các công trình cơ sở hạ tầng dự kiến đầu tư trung hạn và hàng năm.
• Thông tin chi tiết về dự án: Tên công trình, địa điểm xây dựng, quy mô thiết kế, tổng mức đầu tư, cơ cấu nguồn vốn bao gồm vốn ngân sách nhà nước hỗ trợ, vốn đóng góp của nhân dân và các nguồn vốn hợp pháp khác.
• Phương án đền bù, giải phóng mặt bằng: Công khai chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; phương án thu hồi đất và kế hoạch sử dụng đất của dự án.
• Quá trình lựa chọn nhà thầu và thi công: Kết quả lựa chọn nhà thầu hoặc đơn vị tổ chức thi công; kế hoạch và tiến độ thi công chi tiết; danh sách lao động địa phương được tuyển dụng tham gia xây dựng công trình.
• Nghiệm thu và quyết toán: Kết quả nghiệm thu khối lượng hoàn thành, chất lượng công trình; báo cáo quyết toán tài chính chi tiết sau khi công trình hoàn thành đưa vào sử dụng.

Hình thức và phương thức công khai thông tin

• Niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã, nhà văn hóa thôn, bản hoặc các địa điểm sinh hoạt cộng đồng tập trung trong thời gian tối thiểu theo quy định.
• Thông báo rộng rãi trên hệ thống loa truyền thanh của xã và các thôn, bản.
• Tổ chức các cuộc họp trực tiếp với nhân dân, cử tri tại các thôn, bản để phổ biến, thảo luận và lấy ý kiến đồng thuận.
• Cung cấp tài liệu, hồ sơ tóm tắt của dự án cho Ban giám sát đầu tư của cộng đồng và đại diện các thôn, bản có công trình xây dựng.

Sự tham gia và giám sát của cộng đồng dân cư

• Người dân được trực tiếp thảo luận, biểu quyết quyết định về mức đóng góp tự nguyện bằng tiền, ngày công lao động hoặc hiến đất để xây dựng cơ sở hạ tầng.
• Thành lập Ban giám sát đầu tư của cộng đồng do nhân dân bầu ra để thực hiện việc theo dõi, giám sát thường xuyên quá trình thi công, chất lượng vật tư, thiết bị và tiến độ công trình.
• Ban giám sát đầu tư của cộng đồng có quyền kiến nghị chủ đầu tư hoặc cơ quan có thẩm quyền tạm dừng thi công nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm chất lượng hoặc lãng phí, thất thoát vốn.
• Thiết lập hòm thư góp ý, tiếp nhận và giải quyết kịp thời các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của người dân liên quan đến quá trình triển khai dự án tại địa phương.

Hiệu lực thi hành

Công văn hướng dẫn này có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ký ban hành. Các cơ quan, đơn vị và địa phương liên quan có trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc các nội dung hướng dẫn nhằm bảo đảm tính dân chủ, công khai và minh bạch trong quản lý đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thuộc Chương trình 135.