Công văn 935/BTTP-CC năm 2017 do Cục Bổ trợ tư pháp ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc thực tế trong quá trình áp dụng khoản 2 Điều 47 của Luật công chứng năm 2014. Văn bản tập trung làm rõ vai trò, điều kiện của người phiên dịch và giới hạn phạm vi hoạt động của công chứng viên khi thực hiện công chứng cho người không thông thạo tiếng Việt.

Khoản 2 Điều 47 Luật công chứng năm 2014 đặt ra yêu cầu bắt buộc về sự tham gia của người phiên dịch trong các giao dịch có yếu tố nước ngoài hoặc khi người yêu cầu công chứng không thông thạo tiếng Việt. Các nội dung chi tiết bao gồm:

• Sự bắt buộc của người phiên dịch: Trong trường hợp người yêu cầu công chứng không thể nghe, nói hoặc hiểu rõ tiếng Việt, họ bắt buộc phải có người phiên dịch hỗ trợ để đảm bảo tính tự nguyện và nhận thức đầy đủ về hành vi pháp lý của mình.
• Nguồn chỉ định người phiên dịch: Người phiên dịch có thể do chính người yêu cầu công chứng chủ động mời hoặc do tổ chức hành nghề công chứng chỉ định để hỗ trợ.
• Điều kiện đối với người phiên dịch: Người phiên dịch phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, thông thạo tiếng Việt và ngôn ngữ mà người yêu cầu công chứng sử dụng.
• Trách nhiệm của người phiên dịch: Có nghĩa vụ dịch đầy đủ, trung thực và chính xác toàn bộ nội dung của văn bản công chứng, các lời giải thích của công chứng viên, cũng như ý kiến của người yêu cầu công chứng. Người phiên dịch phải ký vào văn bản công chứng trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên.

Công văn 935/BTTP-CC làm rõ một nguyên tắc nghiệp vụ quan trọng nhằm bảo đảm tính khách quan và phòng ngừa rủi ro pháp lý trong hoạt động hành nghề công chứng:

• Cấm công chứng viên kiêm nhiệm: Công chứng viên thực hiện việc công chứng không được đồng thời kiêm nhiệm vai trò là người phiên dịch trong cùng một hồ sơ công chứng, kể cả khi công chứng viên đó có đầy đủ bằng cấp, chứng chỉ ngoại ngữ hoặc thông thạo ngôn ngữ của người yêu cầu công chứng.
• Lý do tách biệt vai trò: Việc tách biệt giữa người thực hiện hành vi công chứng (công chứng viên) và người hỗ trợ ngôn ngữ (người phiên dịch) là bắt buộc để đảm bảo cơ chế giám sát chéo, tính khách quan minh bạch, và xác định rõ ràng trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể khi có tranh chấp xảy ra.

Để đảm bảo việc thực hiện khoản 2 Điều 47 Luật công chứng đúng quy định pháp luật, Công văn hướng dẫn các tổ chức hành nghề công chứng và công chứng viên thực hiện các biện pháp sau:

• Kiểm tra điều kiện của người phiên dịch: Công chứng viên phải kiểm tra kỹ lưỡng giấy tờ tùy thân, năng lực hành vi dân sự và các giấy tờ chứng minh năng lực ngoại ngữ của người phiên dịch trước khi chấp thuận cho họ tham gia vào quy trình công chứng.
• Giải thích nghĩa vụ pháp lý: Công chứng viên có trách nhiệm giải thích rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm hình sự, dân sự cho người phiên dịch nếu xảy ra trường hợp dịch sai lệch, cố ý dịch sai sự thật gây thiệt hại cho các bên liên quan.
• Lưu trữ hồ sơ: Các giấy tờ chứng minh tư cách và năng lực của người phiên dịch phải được lưu trữ đầy đủ trong hồ sơ công chứng theo quy định của pháp luật.