1. Mục đích và phạm vi áp dụng của Công văn 57/BXD-KTXD

Công văn 57/BXD-KTXD do Bộ Xây dựng ban hành nhằm giải đáp các vướng mắc pháp lý và thực tiễn liên quan đến việc xác định, quản lý và điều chỉnh chi phí tư vấn giám sát thi công xây dựng công trình. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp các chủ đầu tư, nhà thầu tư vấn và các cơ quan thanh tra, kiểm toán thống nhất phương án thực hiện, hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện và quyết toán hợp đồng xây dựng.

2. Nguyên tắc xác định chi phí tư vấn giám sát thi công

Theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng, việc xác định chi phí tư vấn giám sát thi công xây dựng phải tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Xác định theo định mức tỷ lệ phần trăm (%): Chi phí tư vấn giám sát thông thường được xác định bằng cách lấy định mức tỷ lệ phần trăm do Bộ Xây dựng công bố trong các thông tư hướng dẫn quản lý chi phí đầu tư xây dựng nhân với chi phí xây dựng (chưa có thuế giá trị gia tăng) trong dự toán gói thầu hoặc dự toán công trình được duyệt.
• Xác định bằng cách lập dự toán chi tiết: Đối với các công trình có tính chất đặc thù, quy mô lớn, công trình trải dài theo tuyến hoặc chưa có định mức tỷ lệ phần trăm được công bố, chi phí tư vấn giám sát sẽ được xác định bằng phương pháp lập dự toán chi tiết (căn cứ vào số lượng chuyên gia, thời gian thực hiện, mức lương chuyên gia và các chi phí quản lý, chi phí khác có liên quan).
• Tính phù hợp với phân loại và cấp công trình: Định mức chi phí giám sát phải áp dụng chính xác theo từng loại công trình (dân dụng, công nghiệp, giao thông, nông nghiệp và phát triển nông thôn, hạ tầng kỹ thuật) và cấp công trình tương ứng để đảm bảo tính tương xứng với trách nhiệm và khối lượng công việc thực tế.

3. Phương án xử lý và điều chỉnh chi phí khi kéo dài tiến độ thi công

Một trong những nội dung trọng tâm được hướng dẫn tại Công văn 57/BXD-KTXD là phương thức giải quyết chi phí tư vấn giám sát khi tiến độ thi công xây dựng bị kéo dài so với hợp đồng ban đầu:

• Trường hợp kéo dài do nguyên nhân khách quan hoặc lỗi không thuộc về nhà thầu tư vấn: Khi thời gian thi công bị kéo dài do các yếu tố khách quan (thiên tai, dịch bệnh, giải phóng mặt bằng chậm) hoặc do lỗi của nhà thầu thi công, chủ đầu tư và nhà thầu tư vấn giám sát có trách nhiệm thương thảo, ký kết phụ lục hợp đồng để bổ sung chi phí giám sát phát sinh. Chi phí bổ sung này được xác định bằng phương pháp lập dự toán dựa trên số lượng nhân sự thực tế cần duy trì tại hiện trường và khoảng thời gian kéo dài đã được cấp có thẩm quyền chấp thuận.
• Thẩm quyền và nguyên tắc phê duyệt điều chỉnh: Việc điều chỉnh, bổ sung chi phí tư vấn giám sát phải được chủ đầu tư báo cáo người quyết định đầu tư xem xét, quyết định. Việc điều chỉnh này phải đảm bảo không vượt tổng mức đầu tư của dự án đã được phê duyệt. Trường hợp vượt tổng mức đầu tư, phải thực hiện các thủ tục điều chỉnh tổng mức đầu tư theo quy định hiện hành.
• Trách nhiệm bồi hoàn chi phí: Nếu tiến độ thi công bị kéo dài do lỗi chủ quan của nhà thầu thi công xây dựng, chủ đầu tư có quyền yêu cầu nhà thầu thi công bồi thường các khoản thiệt hại phát sinh, bao gồm cả chi phí thuê đơn vị tư vấn giám sát trong khoảng thời gian chậm trễ đó, theo đúng các điều khoản phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại đã thỏa thuận trong hợp đồng thi công.

4. Hướng dẫn thanh toán và quyết toán hợp đồng tư vấn giám sát

Bộ Xây dựng hướng dẫn việc thanh toán, quyết toán chi phí tư vấn giám sát phải căn cứ chặt chẽ vào hình thức hợp đồng đã ký kết giữa các bên:

• Đối với hợp đồng trọn gói: Việc thanh toán được thực hiện theo đúng giá hợp đồng đã ký kết và các tiến độ thanh toán quy định trong hợp đồng. Giá trị thanh toán không thay đổi theo sự biến động của chi phí xây dựng thực tế, trừ trường hợp có sự thay đổi về phạm vi công việc giám sát do chủ đầu tư yêu cầu.
• Đối với hợp đồng theo đơn giá cố định hoặc hợp đồng theo thời gian: Chi phí thanh toán được xác định trên cơ sở khối lượng công việc thực tế đã thực hiện được nghiệm thu (số lượng chuyên gia thực tế huy động, thời gian làm việc thực tế tại công trường được xác nhận qua nhật ký giám sát) nhân với đơn giá tương ứng đã thỏa thuận trong hợp đồng.
• Yêu cầu về hồ sơ quyết toán: Hồ sơ quyết toán phải đảm bảo tính pháp lý, đầy đủ các tài liệu chứng minh khối lượng công việc hoàn thành, nhật ký giám sát có xác nhận của các bên, báo cáo định kỳ, biên bản nghiệm thu sản phẩm tư vấn và các chứng từ tài chính hợp lệ theo quy định của pháp luật về quản lý chi phí đầu tư xây dựng.