Công văn 5158/NHNN-CSTT do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành nhằm chấn chỉnh và hướng dẫn các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện nghiêm túc các quy định về các loại phí liên quan đến hoạt động cho vay. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng vay vốn, đồng thời đảm bảo tính minh bạch, lành mạnh của thị trường tín dụng.

Yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt quy định về thu phí cho vay

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng phải rà soát, giám sát chặt chẽ hoạt động thu phí liên quan đến nghiệp vụ cho vay khách hàng. Việc thu phí phải tuân thủ đúng quy định tại Thông tư số 39/2016/TT-NHNN, cụ thể:

• Các tổ chức tín dụng không được tự ý đặt ra các loại phí ngoài danh mục quy định pháp luật cho phép đối với khách hàng vay vốn.
• Mọi khoản phí phát sinh phải được thỏa thuận rõ ràng, minh bạch và được ghi nhận cụ thể trong hợp đồng tín dụng ký kết giữa tổ chức tín dụng và khách hàng.
• Nghiêm cấm việc ép buộc khách hàng mua các sản phẩm dịch vụ không bắt buộc, đặc biệt là các loại bảo hiểm liên kết đầu tư hoặc bảo hiểm nhân thọ, như một điều kiện bắt buộc để được phê duyệt hồ sơ vay vốn.

Các khoản phí hợp pháp liên quan đến hoạt động cho vay

Theo quy định hiện hành được nhắc lại tại Công văn 5158/NHNN-CSTT, tổ chức tín dụng và khách hàng chỉ được thỏa thuận về các loại phí liên quan đến khoản vay bao gồm:

• Phí trả nợ trước hạn trong trường hợp khách hàng hoàn trả nợ gốc trước thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng.
• Phí cam kết rút vốn tính trên số vốn cam kết nhưng khách hàng không sử dụng hết theo tiến độ đã thỏa thuận.
• Phí thu xếp cho vay, phí đại lý quản lý tài sản bảo đảm hoặc các loại phí dịch vụ đặc thù khác được quy định cụ thể tại các văn bản pháp luật chuyên ngành liên quan.

Tăng cường công tác thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm

Để đảm bảo hiệu lực thực thi của văn bản, Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng thực hiện các nhiệm vụ sau:

• Tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các tổ chức tín dụng có dấu hiệu vi phạm về việc thu phí ngoài quy định hoặc ép buộc khách hàng mua bảo hiểm kèm khoản vay.
• Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về hoạt động cho vay và thu phí, áp dụng các hình thức xử phạt hành chính nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.
• Yêu cầu các tổ chức tín dụng chủ động tự rà soát hệ thống quy trình nội bộ, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh các sai phạm của nhân viên tín dụng trong quá trình tiếp cận và tư vấn khách hàng.